ալիք

Վիքիբառարան-ից

 Flag of Armenia.svg Հայերեն[խմբագրել]

ալիք

Megaphone.svg Արտասանություն[խմբագրել]

ՄՀԱ(key): [ɑˈlikʰ]

Գոյական[խմբագրել]

ալիք (alikʿ) (հոգնակի թիվ՝ ալիքեր)

  1. ջրի մակերեսին բարձրացող շերտ, կոհակ ◆ Գետի ափին... Ժամերով նստած նայում էր Մարցա ջրի պղտոր ալիքներին։ (Ակսել Բակունց)
  2. իր շարժումով կամ ձևով ջրի կոհակի նման զանգված
  3. տատանողական շարժում ֆիզիկական միջավայրում (ձայնի, էլեկտրականության և այլն) (փխբ․) ◆ Եվ նրա ձայնի արծաթյա հնչյունը ալիքներ տալով անցավ դահլիճի մի ծայրից մյուսը։ (Մուրացան)
  4. ալիքաձև դարս՝ ծալ։ (փխբ․) ◆ Նա հագել էր ծիրանի պարեգոտ, որ երկար և մեղմ ալիքներով իջնում էր մինչև ոտները ◆ Սևավոր դաշտը գնում էր դեմ առնում Մթին լեռնելւի ալիքներին։ (Դերենիկ Դեմիրճյան)
  5. իրար հաջորդող և իրար վրա բարձրացող շերտեր (փխբ․)
  6. որևէ բանի բուռն՝ ուժգին շարժում (փխբ․)
  7. ուժգին հոսանք (փխբ․)
Ծագում[խմբագրել]

Ալի արմատի գրաբարյան հոգնակի ձևն է: Բնիկ հայերեն բառ է: Համեմատության համար հունարեն՝ πολιός ալիք (թե մազերի և թե ծովի ալիքների համար), αί πολιαί ճերմակ մազեր, սանսկրիտ՝ पलित palitá սպիտակ ալիք, քրդերեն՝ ݒݐل, pēl, կոհակ , պարսկերեն, պահլավերեն՝ pīr ծերունի:

Հունարեն բառը ծագում է հնդեվրոպական նախալեզվի polio- ձևից, իրանյանները հնդեվրոպական նախալեզվի plgo- ձևից: Հայերենում էլ ոչ թե օ-ն փոխվել է ա-ի, այլ ինչպես նշում է Հյուբշմանը, ածացվում է հնեվրոպական pļio- ձևից:

Նոր Բառագիրք Հակազեան լեզուի գրքում ալիք (մազ) բառը համարվում է ծովի ալիք բառից ծագած ձև:

Հոմանիշներ[խմբագրել]
  1. ալյակ, կոհակ, ծփանք, վետ, հորձանք, լափ (հզվդ․)
  2. ալի (հնց․)
Արտահայտություններ[խմբագրել]
  • Իններորդ ալիք
    • ամննաաժեղ և վտանգավոր հորձանքը՝ ալիքը փոթորկի ժամանակ.
    • ահեղ վտանգի կամ բարձրագույն վերելքի խորհրդանիշ։ (փխբ․) ◆ Հողմը նոր դադարած թևերն է պարզում, գուժում փոթորիկ, Զգայուն ծովը թափով երազում իններորդ ալիք։ (Հակոբ Պարոնյան)
  • Ալիք աո ալիք - ալիքներով, ալիքների նման, ալիքաձև։ ◆ Հրազդանը մեր ալիք առ ալիք պղտոր ջրերով գալիս է վերից (Սարմեն)։
  • Ալիք տալ – հորձանք տալ։ ◆ Ու ջուրը քանի ալիք է տալի, Նա էլ ջրի հետ գնում է գալի (Հովհաննես Թումանյան)