իրավունք

Վիքիբառարան-ից

Գոյական[խմբագրել]

Megaphone.svg Արտասանություն[խմբագրել]

ՄՀԱ: []

իրավունք (iravunkʿ)

ի•րա•վունք 

  1. պետության կողմից սահմանվող ու պաշտպանվող և հասարակական հարաբերությունները կարգավորող իրավական նորմաների ամբողջությունը, որ արտահայտում է տիրող դասակարգի կամքն ու շահերը
  2. հասարակության կառուցվածքի, կյանքի ու գործունեության այս կամ այն բնագավառին վերաբերող, պետւթյան օրենքների ու որոշումների ամբողջությունը ◆ Հողային իրավունք, քաղաքացիական իրավունք
  3. իրավական նորմանների օրենսդրական արտահայտւթյունն ուսումնասիրող գիտությւնը, ինչպես և առանձին գիտակարգերը ◆ Քրեական իրավունքի դասընթաց
  4. մեկին, մի բանի տրված ազատություն, գործելու հնարավորություն, որը երաշխավորվում է պետական կամ այլ կարգի օրենքներով ու վորոշումներով ◆ Սոցիալական ապահովության իրավունք
  5. պաշտոնական թույլտվություն, արտոնություն որևէ կարգի պարտականություններ կատարելու որևէ բանով զբաղվելու, որևէ պաշտոն գրավելու ◆ Դատարանի վճռով նա զրկված է առևվտրի ցանցում աշխատելու իրավունքից (Սով. Հայ.)
  6. (նոր խսկց), ավտոմոբիլ, մոտոցիկլետ վարելու իրավունքի փաստաթուղթ, վարորդական իրավունքի փաստաթուղթ, տեսուչը խլեց նրա իրավունքը և պարտավորեցրեց ներկայանալ ավտոտեսչություն (Երուխան)
  7. որևէ ձևով գործելու ազատություն, արտոնություն, ◆ Նա շատ մեծ իրավունքներ է բանեցնում:
  8. հիմք, օրինական պատճառ, հիմունք ◆ Լիակատար իրավունք ունենք այդպես մտածելու:
  9. թույլտվություն, արտոնություն ◆ Առանց իրավունքի սենյակս չմտնեք (Ստեփան Մալխասյանց)
  10. այն, որին տիրանալու, ունենալու իրավասու է մեկը: ◆ Անպիտան աշխարհ, որ թումբ է դնում իրավատերի և նրա արդար իրավունքի մեջ: (Շիրվանզադե)
  11. վարձ, վարձատրություն կամ բաժին, որ օրինական կերպով հասնում է մեկին (ժղ․)
  12. արդարություն (ժղ․)
  13. ընդունված կարգ, սովորույթ (ժղ․) (հնց․)
Հոմանիշներ[խմբագրել]
  1. իշխանություն, իրավասություն, իրավություն (հնց․)
  2. օրենք
Արտահայտություններ[խմբագրել]
  1. իրավունք տալ
    1. թույլ տալ, արտոնել, հնարավորություն տալ մի բան անելու
    2. իրավացի գտնել, արդարացնել
  2. իրավունքը տալ (մեկի) - հասանելիքը, պահանջը, վարձը տալ վճարել
  3. իրավունքը թրի ծայրին լինել - իրավունքը ուժին, ուժեղին պատկանել
  4. իրավունքի սուբյեկտ - անձ, որը իրավունքների և պարտականությունների կրող է կամ կարող է լինել այդպիսին (իրավբ.)
  5. իրավունքի նորմա(ներ) - տվյալ հասարակության մեջ իշխող դասակարգի կամքն արտահայտող և պետության ստիպողական ուժով պաշտպանվող վարքագծի կանոն(ներ)-ը
  6. իրավունքները ձևակերպել - օրինականացնել, օրինական կարգով վավերացնել
  7. իրավունք առնել
  8. իրավունք համարել
  9. իրավունք ունենալ

Ստուգաբանություն[խմբագրել]