կենդանի

Վիքիբառարան-ից
Animalia diversity.jpg
Male Lion on Rock.jpg

Արևմտահայերեն ուղղագրությամբ՝

Վանկեր՝ կեն•դա•նի 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Կազմված է բնիկ հնդեվրոպական կեան-ից՝ աճականով (*-t) և ան ածանցով:

Գոյական[խմբագրել]

  1. շարժվելու և զարգալու ընդունակ էակ, կենդանական մարմին՝ էակ ◆ Երևակայեցեք սոխակը, ագռավը, կատուն, ավանակը և այլ դոցա նման կենդանիներ հավաքված միասին կամենային երաժշտություն կազմել: (Րաֆֆի)
  2. կենդանական բոլոր արարածները ի հակադրություն մարդու
  3. ընտանի կենդանի, անասուն ◆ Հոգնած կենդանիները ոտները փոխնիփոխ բարձրացնում էին: (Ակսել Բակունց)
  4. էշ, ավանակ ◆ Կենդանին կարծես զգաց, որ տիրոջ եռանդը մարեց, ուստի ինքն էլ իր ծանր քայլափոխն սկսավ: (Մուրացան)

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. շնչավոր էակ
  2. տե՛ս անասուն
  3. տե՛ս ավանակ

Ածական[խմբագրել]

  1. կենդանություն ունեցող, ողջ ապրող ◆ Կենդանի եմ, մին էլ արի: (Հովհաննես Թումանյան)
  2. մարդկանցից կամ կեդանիներից կազմված գոյացած պատնեշ՝ շղթա
  3. աշխույժ, առույգ, կայտառ, շարժուն, վառվռուն ◆ Կենդանի խաղ, շարժում ◆ Տիկին Մարթան վերին աստիճանի կենդանի մի կին է: (Մուրացան)
  4. արտահայտիչ, վառ ◆ Կենդանի պատկեր, նկար, դիմագծեր
  5. բուռն, ջերմ ◆ Այս կենդանի հույզերը հորդ երգելու տեղ - միաչքանի, միոտանի մարդն են երգում հիմա անթև: (Եղիշե Չարենց)

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. ողջ, առողջ, գլուխն ուսերին, գլխից անպակաս

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. կենդանի անկյուն - դպրոցներում, ակումբներում և այլուր կենդանիների ուսումնասիրությանը ծառայող սենյակ, որտեղ պահպանվում են զանազան կենդանիների կմախքներ, խրտվիլակներ և այլն
  2. կենդանի ապրանք- շահագործողական հասարակություններում ստրկության կամ պոռնկության համար վաճառքի հանվող մարդ
  3. կենդանի բառարան- հանրագիտական տեղեկություններ, գիտելիքներ ունեցող մարդ
  4. կենդանի գույք- բանող և մթերատու ընտանի կենդանիներ
  5. կենդանի դիակ- անգործունյա՝ եռանդազուրկ՝ հույլ մարդ
  6. կենդանի ինվենտար- բանող և մթերատու ընտանի կենդանիներ
  7. կենդանի լեզու- անմիջական խոսողությամբ կատարվող հասարակական հաղորդակցմանը ծառայող լեզու
  8. կենդանի լինել
    1. ապրել, մեռած չլինել
    2. հարատևել, գոյություն ունենալ
    3. հիշվել, հիշողության մեջ մնալ
  9. կենդանի լրագիր- ակումբներում և ձեռնարկություններում կազմակերպվող էստրադային տիպի ներկայացում հրատապ թեմաների շուրջը
    1. նորություններ կամ բամբասանքներ տարածող մարդ
  10. կենդանի (կենդանի-կենդանի) մեռնել՝ մեռած լինել - կենդանի վիճակում մեռած համարվել, բարոյապես մեռնել
  11. կենդանի կշիռ - անասունի կամ թռչունի լրիվ քաշը կենդանի վիճակում
  12. կենդանի հանրագիտարան - հանրագիտական տեղեկություններ, գիտելիքներ ունեցող մարդ
  13. կենդանի հերթ - բոլոր սպասողների անձնական ներկայությամբ պահպանվող հերթ
  14. կենդանի ցանկապատ- աճող բույսերից կազմված՝ գոյացած ցանկապատ
  15. կենդանի ուժ- անձնակազմ, մարդիկ
  16. կենդանի քաշ - անասունի կամ թռչունի լրիվ քաշը կենդանի վիճակում