կետ

Վիքիբառարան-ից
Eubalaena glacialis with calf.jpg
կապույտ կետ

Դասական ուղղագրութեամբ՝ կէտ

Վանկեր՝ կետ 

կետ 1[խմբագրել]

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Բնիկ հնդեվրոպական՝ *geid «կծել, խայթել, խուտուտ ածել» արմատից. հմմտ. հին իսլանդերեն kitla, հին անգլերեն citelian, հին սաքսոներեն citilōn, այլև՝ հայերեն կծել (-կիծ) (հայ-գերմանական զուգաբանություն):

Գոյական[խմբագրել]

  1. մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և մեխանիկայի մեջ՝ չափում չունեցող տարածական հատված, գծի՝ հատվածի սահման
  2. որևէ սուր բանով ծակելուց՝ հպելուց և այլնից մնացած փոքրիկ հետք, փոքրիկ կլոր բիծ՝ իբրև մի բանի նշան՝ հետք և այլն
  3. որևէ բան նշանակող պայմանական նշան, որ գործածվում է հանրահաշվի, նոտագրության, այբուբենների և հեռագրի մեջ, ինչպես նաև աշխարհագրական քարտեզներում, նախագծերի մեջ և այլն ◆ Որոտանի աջ ափին, լեռների մեջ մի սև կետով նշված էր նաև իրենց գյուղը: (Սերո Խանզադյան)
  4. տարածության մեջ կամ մակերևույթի վրա տեղ՝ վայր, որտեղ մի բան է տեղավորված կամ մի բանի տեղ է ունենում ◆ Երկնակամարի մեջ, զանազան կետերում, սկսան աստղերը նշմարվել: (Մուրացան)
  5. սահման, որից սկսվում կամ որին հանգնում է որևէ գործողություն ◆ Հենց այդ օրից էլ գլխին կարմիր շոր կապատ աղջիկը բոլորից ջոկվեց և իմ աչքերում դարձավ այն կետը, որի շուրջը պտտվում էր իմ ներքին աշխարհը: (Ակսել Բակունց)
  6. որևէ բանի համար օգտագործվող՝ որևէ գործողության կամ իրադարձության հետ կապված որոշակի հատկանիշներով բնորոշվող տեղ՝ տարածության մեջ ◆ ստրատեգյական կետ: ◆ Քղաքի կարևոր կետերը բռնելուց ետ, սպարապետի առաջին գործն եղավ տեղեկանալ, թե որտեղ է գտնվում Սյունաց իշխան Սահակ իշխանը: (Մուրացան)
  7. (ռազմ․) մի վայրում կենտրոնացված մարդկային և նյութական ուժեր ◆ Պետք է սողալ դեպի հակառակորդի կրակային կետն և ոչնչացնել այն: (Սերո Խանզադյան)
  8. զանազան նպատակների հատկացված և համապատասխանորեն հարմարացված տեղ՝ շենք ◆ Սակրավորնները հրամանատարական կետ էին կառուցում: (Սերո Խանզադյան) ◆ Թաղամասնները ունենալու են իրենց առևտրական կետերը և կոմունալ բոլոր հարմարությունները:
  9. փաստաթղթի (հրաման, հրահանգ, կանոնադրություն և այլն) կամ որևէ տեքստի թվահամարով կամ տառով նշված մաս՝ հատված ◆ Դառնանք հիմա աղերսագիր այն կետերին, թե վորքան իրավացի կամ անիրավ էր ազգային հոգաբարձության խնթիրը: (Րաֆֆի) ◆ Յուրաքանչյուր կետ հաստատված է եկեղեցական և արքունի օրենքնների ճշգրիտ հիշատակությամբ: (Ակսել Բակունց)
  10. որևէ բանի զարգացման առանձին մոմենտ՝ հատված
  11. (փխբ․) դիրք, դիրքավորում, դիրքորոշում, տեսանկյուն ◆ Այս եսական կետերից էր նայում նա որդու վրա: (Րաֆֆի)
  12. (փխբ․) հանգամանք, երևույթ ◆ Սուրհանդակի պատմության մեջ մի կետ ավելի գրավեց Սամվելի ուշադրությունը: (Րաֆֆի)
  13. (փխբ․) խնդիր, հարց ◆ Այդ կետում դու անարդար ես, իշխան: (Մուրացան) ◆ Խոսակցությունը այդ կետին հասներ թե չէ, տեր նորընծան շոյում էր ծալ-ծալ մորուքը: (Ակսել Բակունց)
  14. (փխբ․) հազիվ տեսանելի՝ շատ փոքր՝ աննշան բան ◆ Ձյունի սպիտակության վրա վերևից ես նշմարեցի փոքրիկ սև կետեր:(Ակսել Բակունց)
  15. (սպորտ.) (արևմտհ․) հաշիվ ◆ 2:1 կետով «Արարատը» հաղթեց Ճապոնիայի ֆուտբոլի հավաքական թիմին:
  16. (ֆիզ․) ջերմաստիճանի սահման, որի ժամանակ նյութը մի վիճակից փոխարկվում է մեկ մի այլ վիճակի ◆ Հալման կետ: Եռման կետ:
  17. տնտեսական, մշակութային-կրթական, պաշտպանական և այլնի նշանակություն ունեցող հաստատություն՝ շինարարություն՝ տեղամաս և այլն, իբրև առանձին միավոր, օբյեկտ

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. բիծ, նիշ, նշան, նշանակետ
  2. նպատակակետ, նպատակ, ըղձակետ
  3. տե՛ս սահման
  4. տե՛ս հենակետ
  5. տե՛ս մեկնակետ
  6. տե՛ս աստիճան
  7. տե՛ս հանգամանք
  8. տե՛ս հոդված
  9. տե՛ս թիվ
  10. տե՛ս միավոր
  11. տե՛ս դիրքորոշում, տեսանկյուն
  12. տե՛ս հարց
  13. տե՛ս տեղամաս

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. կետը կետին - ճիշտ ու ճիշտ, ճշգրտորեն, ճշտորեն

կետ 2[խմբագրել]

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Փոխառություն՝ հունարեն κήτος:

Գոյական[խմբագրել]

  1. (կնդբ․) ձկան նմանվող ծովային կաթնասուն խոշոր կենդանի ◆ Նորածին կետի քաշը լինում է 1-ից 2 տոննա և կրկնապատկվում է ծնվելուց հինգ օր հետո: (մամուլ)
  2. (աստղգ․) մի համաստեղության անուն

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. (կնդբ․) վիշապաձուկ, վիթխարաձուկ,
  2. կետաձուկ

կետ 3[խմբագրել]

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Բնիկ հնդեվրոպական՝ *geid «կծել, խայթել, խուտուտ ածել» արմատից. հմմտ. հին իսլանդերեն kitla, հին անգլերեն citelian, հին սաքսոներեն kitilōn, հին վերին գերմաներեն kizzilōn «խուտուտ ածել»:

Գոյական[խմբագրել]

  1. (գվռ․) (կնդբ․) մեղվի մեծությամբ ճանճ

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. տե՛ս բոռ

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. կետ անել - հանկարծ փախուստի դիմել, փախչել