տեր

Վիքիբառարան-ից

Արևմտահայերեն ուղղագրությամբ՝ տէր

Վանկեր՝ տեր 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Գոյական[խմբագրել]

  1. այն անձը (կազմակերպությունը, հիմնարկությունը և այլն), որին պատկանում է մի բան ◆ Ավտոմեքենայի՝ պարտեզի՝ շենքի տերը:
  2. սեփականատեր, մասնավոր սեփականություն ունեցող անձ
  3. երկրի՝ երկրամասի՝ գավառի և այլն տիրակալ (թագավոր, իշխան, նախարար և այլն) (պատմ․)
  4. ստրկատեր (հնց․)
  5. ազնվական տոհմի գլխավորը, որին պատկանում է, որպես ժառանգական սեփականություն, տվյալ երկրամասը՝ գավառը և այլն (պատմ․)
  6. դասակարգային հասարակարգերում՝ շահագործող դասակարգերին պատկանող անձ (պատմ․) ◆ Տեր կամ ստրուկ պիտի լինիս, ճշմարտություն չկա՛ ուրիշ: (Ավետիք Իսահակյան)
  7. վարձու աշխատող պահող անձ ◆ Մյուս օրը վաղ տերը վեր Է կացնում ծառային, ղրկում Է արտը հնձելու: (Հովհաննես Թումանյան)
  8. որևէ կարգի ունեցվածք (գույք, դրամ և այլն) ունեցող մարդ ◆ Միլիոնների տերը և ընդհանուր նախանձի առարկան մեռավ: (Շիրվանզադե)
  9. որևէ բան ունեցող մարդ (սովորաբար՝ մեծ քանակության՝ առատության նրբերանգով) ◆ Ձիերի երամակների՝ կալվածքների՝ հողերի տեր:
  10. որևէ կարգի զբաղմունք ունեցող ◆ Աշխատանքի՝ պաշտոնի՝ արհեստի տեր:
  11. որևէ կարգի՝ հատկություն ունեցող, հոգեկան կամ ֆիզիկական որևէ հատկությամբ օժտված մարդ ◆ Մեծ խելքի՝ գեղեցկության տեր:
  12. վարձակալ ◆ Ո՞վ է հիմա այս կալվածքների տերը,-հարցրեց անծանոթը:
  13. ծնողը որպես զավակ (զավակներ) ունեցող անձ ◆ Հինգ երխայի տեր է: Աղջկա տերը հարցնում է (Սերո Խանզադյան)
  14. որպես ամուսին կամ սիրեկան որևէ կնոջ տիրապետող անձ ◆ Դու գեղեցիկ ես, Կատուշկա, և վա՛յ քո տիրոջը: (Թ. Կոնստանտին):
  15. որևէ զգացմունք՝ հոգեվիճակ ունեցող մարդ ◆ Սիրո տերը գեղեցկանում է: (Դերենիկ Դեմիրճյան)
  16. մեկի՝ մի բանի նկատմամբ լիիրավ իշխանություն ունեցողը, մեկի՝ մի բանի բացարձակապես իշխող անձ կամ անձնավորված երևույթ ◆ Բայց կյանքն Է տերը - մենք նրա գերին: (Վահան Տերյան)
  17. որևէ վայրում՝ բնագավառում և այլնում տիրություն անող՝ թագավորող երևույթ՝ կենդանիներ՝ բույսեր և այլն ◆ Ծովի տերերը ծովային կաթնասուններն են, որոնք այնտեղ են վերադարձել ցամաքից: (Ժ. Պիկար):
  18. արյունակցական կամ խնամիական մերձավոր կապի մեջ գտնվող հարազատ, ազգական ◆ Հիվանդի տերերը հագիվ կարողացան նրան հասցնել հիվանդանոց:
  19. (առավելապես՝ հոգնակի)- տնօրեն, ղեկավար, կառավարող ◆ Քեֆ Էին անում և ուրախանում մեր հսկա պապերն ու մեր հայրերը՝ գյուղի տերերը: (Հովհաննես Թումանյան)
  20. որևէ բանում առավելություն՝ գերազանցություն ունեցող մարդ ◆ Դրության՝ իրադրության տեր:
  21. նվաճելով՝ գրավելով իր իշխանության՝ հսկողության՝ լծի տակ պահողը ◆ Արաբներն են հիմա երկրի տերը:
  22. տերտեր
  23. Աստված (կրոն․)
  24. հարգական կոչական բառ՝ մեկին դիմելու համար (հնց․)
  25. մասնավորապես՝ քահանայի անվան առջև դրվող հարգական մակդիր
  26. հովանավոր, պաշտպան, խնամակալ (փխբ․) ◆ Մանի՛, մանի՛, ճախարա՛կ... անտերին տեր, ճախարա՛կ, որբերին հեր, ճախարա՛կ: (Հովհաննես Թումանյան)
  27. տան գլխավորը (հյուրերի, այցելուների, կենվորների և այլն համար) ◆ Տան տերը՝ Օհան ամի ապերը նահապետական բարքով մարդ էր: (Ակսել Բակունց)

Ածական[խմբագրել]

  1. որևէ բան ունեցող, որևէ բանով օժտված ◆ Կամքի տեր աղջիկ: ◆ Վատ վարքի տեր մարդ: ◆ Մեծ ձիրքի տեր երիտասարդ:
  2. որևէ բաե ունեցող՝ իր մեջ պարունակող՝ թաքցնող ◆ Կովկասը բնական մեծ հարստությունների տեր երկիր է: (Ա. Սահինյան)
  3. իշխող, իրեն ենթարկող, տիրապետող ◆ Սերն է նոցա սրտերին տեր (Հովհաննես Հովհաննիսյան)

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. իշխանավոր, իշխան, թագավոր, վեհապետ, տիրակալ, գերիշխան, պարոն, (հզվդ․) սիր, սինյոր, մխաեր, մայո, պան, մոնաինյոր (կրոն․), տյար
  2. սեփականատեր, հողատեր, կալվածատեր, տեր-տիրական
  3. անձնիշխան, ինքնիշխան, ինքնավար, ինքնօրեն, անկախ
  4. պաշտպան, հովանի, սատար, թիկունք, օգնական
  5. տե՛ս Աստված
  6. մար

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. տեր անել
    1. մի բան տեր դարձնել
    2. մի բանով օժտել, տալ
  2. տեր Աստված-զարմանքի սրտնեղություն կասկածանքի ու երկմտուտյան բացականչություն
  3. տեր կանգնել
    1. տիրություն անել, վորպես տեր հանդես գալ
    2. տիրանալ, տեր դառնալ, սեփականել
    3. հովհանավոր պաշտպան կանգնել