Հայերեն

ՄՀԱ՝ [ɑʁd͡ʒɑˈmuʁd͡ʒ]

Դասական ուղղագրութեամբ՝ աղջամուղջ վանկեր՝ աղ•ջա•մուղջ

Ստուգաբանություն

Ծագել է աղջ բառից, որն էլ իր հերթին ծագել է բնիկ հնդեվրոպական * aghl- մութ, ամպ, խավար արմատից։ Համեմատաբար հունարեն՝ όρφυν խավար, մշուշ։ Աճառյանը նույնացնում է արջն բառի հետ։

Գոյական

մութնալույս, լուսադեմ ◆ Վաղորդյան մթին աղջամուղջը սկսել էր նոսրանալ։ (Րաֆֆի) ◆ Գիշերվա հետքով լուսինն էլ գնաց, աղջամուղջի մեջ այգը ղողանջեց։ (Շուշանիկ Կուրղինյան)
վերջալույսին հետևող կիսախավար, մթնշաղ ◆ Իրիկվա աղջամուղջին… արի այգին ու ինձ կանչիր Հովհաննես Թումանյան ◆ Իրիկնադեմին… աղջամուղջը մոխրագույն շղարշի նման ծածկեց երկիրը։ Դերենիկ Դեմիրճյան
(փխբ․) թոհուբոհ, քաոս ◆ Կյանքի՜, մահի՜ այս ամեհի աղջամուղջում՝ Ողջակիզվող հոգիներին—ողջո՜ւյն, ողջո՜ւյն։ Եղիշե Չարենց
(փխբ․) խավար, մթություն ◆ Զրկանքի մռայլ խաչն է քո ուսին, որ տգիտության աղջամուղջի մեջ թո թմրած հոգին սողալ տա անվերջ։ (Շուշանիկ Կուրղինյան)

Արտահայտություններ

աղջամուղջը իջնել
1. աղջամուղջը սկսվել ◆ Իջել էր աղջամուղջը անտառի վրա։ Հովհաննես Հովհաննիսյան
2. (փխբ․) մռայլ, կոշմարային վիճակ ստեղծվել

	Եզակի թիվ	Հոգնակի թիվ
Ի արտաքին հոլովում
Ուղղ.	աղջամուղջ(ը)	աղջամուղջներ(ը)
Սեռ.	աղջամուղջի	աղջամուղջների
Տր.	աղջամուղջի(ն)	աղջամուղջների(ն)
Հայց.	աղջամուղջ(ը)	աղջամուղջներ(ը)
Բաց.	աղջամուղջից	աղջամուղջներից
Գործ.	աղջամուղջով	աղջամուղջներով
Ներգ.	աղջամուղջում	աղջամուղջներում

Բաղադրյալ բառեր
աղջամղջային աղջամղջանիստ աղջամղջել աղջամղջին աղջամղջոտ աղջամղջուտ աղջամուղջային * աղջամուղջանիստ

Թարգմանություններ

մթնշաղ
անգլերեն՝ twilight, darkness գերմաներեն՝ Dämmerung, Zwielicht ֆիններեն՝ aamuhämärä, iltahämärä թուրքերեն՝ tan իսպաներեն՝ crepúsculo իտալերեն՝ crepuscolo հոլանդերեն՝ schemering, deemstering, tweelicht հունարեն՝ λυκόφως, σούρουπο, μούχρωμα շվեդերեն՝ skymning, gryning պորտուգալերեն՝ crepúsculo ռուսերեն՝ сумерки (ru) ‎(sumerki), сумрак (ru) ‎(sumrak) վրացերեն՝ ბინდი ֆրանսերեն՝ demi-jour, crépuscule

լուսադեմ
անգլերեն՝ գերմաներեն՝ դանիերեն՝ թուրքերեն՝ իսպաներեն՝ իտալերեն՝ հոլանդերեն՝ հունարեն՝ շվեդերեն՝ պորտուգալերեն՝ ռուսերեն՝ предрассветный час (ru) ‎(predrassvetnyj čas) վրացերեն՝ ֆրանսերեն՝

Աղբյուրներ

Էդուարդ Բագրատի Աղայան, Արդի հայերենի բացատրական բառարան, Երևան, «Հայաստան», 1976։
Հրաչյա Աճառյանի անվան Լեզվի Ինստիտուտ, Ժամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարան, Երևան, «Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1969։
Աշոտ Մուրադի Սուքիասյան, Հայոց լեզվի հոմանիշների բառարան, Երևան, «Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1967։
Աշոտ Մուրադի Սուքիասյան, Հայոց լեզվի հոմանիշների բացատրական բառարան, Երևան, «Երևանի Պետական Համալսարան», 2009։
Սերգեյ Աշոտի Գալստյան, Դպրոցական բառակազմական բառարան (Դպրոցական մատենաշար) (խմբ. Հովհաննես Զաքարյան), Երևան, ««Զանգակ-97» հրատարակչություն», 2011 — 230 էջ, ISBN 978-99941-1-933-2։