սահման

Վիքիբառարան-ից
՝
Մեքսիկայի ու ԱՄՆ-ի պետական սահմանի մի հատվածը

Հայերեն

Դասական ուղղագրութեամբ՝ սահման


Վանկեր՝ սահ•ման 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *sāhmān. հմմտ. միջին պարսկերեն, պարսկերեն sāmān:

Գոյական

  1. իրար կից՝ հարևան շրջանների՝ տիրույթների՝ կալվածքների և այլնի սահմանաբաժան գիծը ◆ Այգու՝ շրջանի՝ նահանգի սահման:
  2. հարևան տերությունների տարածությունները կամ ջրերը սահմանաբաժանող գիծը, սահմանագիծ ◆ Պետական սահման:
  3. որևէ բանի թույլատրելի չափ՝ նորմա (քանակ, մեծություն, տարողություն և այլն) ◆ Երկու հարյուր կիլոմետրը այս մեքենայի ծայրահեղ արագության սահմանն է:
  4. (առավելապես՝ հոգնակի) մատույցներ, որևէ տեղի՝ վայրի մոտակայքը ◆ Թշնամին մոտենում էր քաղաքի սահմաններին: ◆ Քաղաքի սահմանին մոտենալուց ժողովուրդն արդեն զորախումբը շրջապատեց: (Մուրացան)
  5. (առավելապես՝ հոգնակի) որևէ սահմանագծից ներս գտնվող տարածություն՝ վայր ◆ - Էս քանի՞ ժամ է, որ երևացել ես մեր սահմաններում ու չես ներկայացել մեզ; (Ակսել Բակունց)
  6. չափ, թույլատրելի՝ տանելի՝ հանդուրժելի աստիճան ◆ Կատակի՛ր, բայց սահմանը մի՛ անցիր;
  7. վարմունքի՝ վերաբերմունքի՝ վարքագծի որոշակի շրջանակներ, որոնք ընդունելի կամ թույլատրելի են պաշտոնի՝ կոչման՝ բարոյական նորմաների և այլ տեսակետից ◆ Նա աշխատում Էր մնալ պաշտոնական լրջության սահմաններում: ◆ Կեսօրին խնջույքը հանդարտ էր և պատշաճի սահմաններում: (Ստեփան Զորյան)
  8. (առավելապես՝ հոգնակի) որևէ բանի մոտավոր չափը՝ քանակը՝ ծավալը և այլն ◆ Մարիամը մոտ քառասուն տարեկան էր, իսկ Զարուհին՝ քսանհինգի սահմաններում: (Նաիրի Զարյան)
  9. որևէ բանի վերջը՝ ծայրը, վերջ, եզր ◆ Ծով Էր կարծես, որ սկիզբ ու սահման չունի: (Եղիշե Չարենց)
  10. որևէ գործողության՝ երևույթի և այլնի տարածման՝ ընդգրկման՝ տևողության և այլնի հնարավոր աստիճանը ◆ Ամեն բան երկրում ունի իր սահմանը, որտեղից նա ետ է նահանջում: (Հովհաննես Թումանյան) ◆ Մտածության համար սահման որոշելն անկարելի է: (Մուրացան)
  11. որևէ բան շրջափակող՝ շրջագծող օղակ՝ շղթա՝ գիծ, որևէ բանի գրաված տարածության սահմանագիծը ◆ Մի րոպե անց ամենքն արդեն կրակի սահմաններից դուրս էին: (Շիրվանզադե)
  12. երկու հակադիր վիճակների՝ երևույթների և այլնի սահմանաբաժան կետը՝ վիճակը, երկու վիճակների՝ երևույթների միջակա կետ ◆ Քնի և երազի սահմանում նորից երևաց տիկին Էլոիզը: (Ակսել Բակունց)
  13. ծայրամաս, ծայրագավառ ◆ Ժողովուրդը դիմում էր այդ քադաքը Հայաստանի հեռավոր սահմաններից: (Մուրացան)
  14. որևէ տարածության՝ վայրի և այլնի սկիզբը, այն կետը՝ գիծը՝ աստիճանը, որից սկսվում է մի տարածություն՝ երևույթ և այլն ◆ Եկավ հասավ դալար մի դաշտ… - Ահա սահմանն անմատչելի կախարդական աշխարհի: (Հովհաննես Թումանյան)
  15. (հնց․) սահմանում
  16. (մաթ.) հաստատուն մեծություն, որին անսահմանորեն մոտարկվում է մի այլ փոփոխական՝ մեծություն, ըստ որում նրանց տարբերությունը ձգտում է զրոյի

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. սահմանագիծ
  2. բնագիծ
  3. չափ, նորմա
  4. ծայր, եզր
  5. տե՛ս վերջ, վախճան
  6. տե՛ս եզրագիծ, վերջնագիծ
  7. տե՛ս կոպար
  8. տե՛ս անջրպետ
  9. տե՛ս ծայրագավառ, ծայրամաս

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. սահման գցել
  2. # սահման որոշել՝ նշանակել
  3. # սահմանափակել
  4. սահման որոշել՝ նշանակել
  5. # սահմանանիշ դնել
  6. # սահմանազատել, անջրպետել, բաժանել
  7. # սահմանափակել, չափավորել, զսպել
  8. սահման ունենալ
  9. # վերջ՝ ծայր ունենալ
  10. # չափ ունենալ
  11. սահմանն անցնել
  12. # երկրի սահմանը խախտելով այլ երկիր անցնել՝ գնալ
  13. # սահմանը խախտել
  14. # չափից անցնել, ընդունված՝ թույլատրելի նորմաներից՝ շրջանակներից դուրս գալ

Աղբյուրներ[խմբագրել]