քայլ

Վիքիբառարան-ից

Դասական ուղղագրութեամբ՝ քայլ

Վանկեր՝ քայլ 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Ծագումն անհայտ է:

Գոյական

  1. ոտքի մեկ շարժում` տեղափոխություն դեպի առաջ՝ հետ կամ կողք, ինչպես և քայլելու, վազելու ժամանակ ոտքի ամեն մի առաջ շարժում, քայլափոխ
  2. մեկ քայլի չափով տարածությունը՝ որպես չափման միավոր ◆ Շները տասը քայլի վրա նստեցին խուլ մռռոցով։ (Ակսել Բակունց) ◆ Մտնում է տասը քայլ երկարությամբ և հինգ քայլ լայնությամբ մի սենյակ։ (Շիրվանզադե)
  3. քայլելու եղանակը, քայլվածք ◆ Ուշիկ քայլերով ներս մտավ մի պատանի։ (Րաֆֆի)
  4. քայլելու ձայնը, ոտնաձայն
  5. (փխբ․) ընթացք, գործողություն, շարժում ◆ Միշտ աշխատել եմ հետ կասեցնել նրան անզգույշ քայլերից։ (Մուրացան)
  6. (փխբ․) առաջադիմություն, առաջընթաց ◆ Երբ ընդմիշտ կջնջվեն հողատիրության հին ձևերը, դա արդեն մեծ քայլ կլինի։ (Վահան Տերյան)
  7. (փխբ․) շախմատի՝ շաշկիի և նման խաղերի մեջ խաղացողների ամեն մի խաղը՝ քարի հերթական շարժումը ◆ 22-րդ խաղի 10-րդ քայլից հետո Բոտվինիկը առաջարկեց ոչ-ոքի, որն ընդունվեց Պետրոսյանի կողմից։ (Մամուլ)
  8. (փխբ․) որևէ նպատակով կամ ի նշան որևէ բանի կատարվող արարք՝ վարմունք ◆ Հարկ չկար մի դատարկ բանի համար այդպիսի ծայրահեղ քայլի դիմել:
  9. (ռազմ․) (սպորտ․) քայլելու արագությունն ու եղանակը ◆ Արագ՝ դանդադ՝ հանդիսավոր քայլ:
  10. (փխբ․) որևէ գործունեության փորձ՝ աշխատանք՝ ձեռնարկում

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. քայլափոխ, քայլաչափ, ոտնափոխ, ոտնաքայլ, ոտնափոխություն, քայլափոխություն, քայլափոխում, քայլընթաց, ոտք (խսկց․), (գվռ․)՝ լոք, շեք, շենք, ապութ
  2. քայլաչափ
  3. քայլվածք, քայլք, (հնց․)՝ ոտք, գնացք, ճեմարանք, ճեմելի, ճեմելիք
  4. ոտնաձայն, ոտաձայն, քայլաձայն, ոտնատրոփ, դոփյուն, դոփոց, (գվռ․)՝ շփլթոց, շփլթու, թափ, տրոփոց
  5. տե՛ս շարժում
  6. տե՛ս առաջընթաց
  7. (շխմ․) խաղաքայլ
  8. տե՛ս արարք

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. քայլ անել
    1. քայլել ◆ Վարդանը քայլ արեց հեռանալու տաղավարից։ (Դերենիկ Դեմիրճյան)
    2. առաջընթաց կատարել
    3. որևէ բան անել՝ կատարել ◆ Առանց մեծի հրամանի մարդ չի կարող մի քայլ անել։ (Հովհաննես Թումանյան)
    4. խաղաքայլ կատարել (շախմատի, շաշկիի և այլն)
  2. քայլ առնել (հնց․) - նույնն է՝ քայլ անել ◆ Հազիվ թե քանի մը քայլ առավ, մեկը դեմ ելավ։ (Հակոբ Պարոնյան)
  3. քայլ առ քայլ
    1. աստիճանաբար, կամաց-կամաց ◆ Արքայական զորքն սկսավ նահանջել, բայց քայլ առ քայլ և առանց թիկունք դարձնելու։ (Մուրացան)
    2. շարունակաբար, անընդհատ
    3. առանց աչքից կորցնելու
    4. ամեն մի քայլին, կրնկակոխ ◆ Տեր Սիմոնը քայլ առ քայլ հետևում էր Սմբատին՝ տնային քահանայի իրավունքով։ (Շիրվանզադե)
    5. ամենայն մանրամասնությամբ, առանց որևէ բան անուշադրության մատնելու
  4. քայլ դնել - քայլ անել, քայլել ◆ Նա սպառնագին մի երկու քայլ դրեց դեպի տանտիրուհին։ (Նար-Դոս)
  5. քայլերը ծանրացնել - ընթացքը դանդաղեցնել ◆ Նա քայլերը ծանրացրեց։ (Մուրացան)
  6. քայլերը փոխել - քայլել, ընթանալ, շարժվել ◆ Ձին դժվարությամբ էր փոխում քայլերը։ (Դերենիկ Դեմիրճյան)
  7. քայլերը քարշ տալ - դժվարությամբ՝ հազիվ շարժվել ◆ Անցավ մոտից՝ քայլերը քարշ տալով։ (Դերենիկ Դեմիրճյան)
  8. քայլերի դիմել - միջոցներ ձեռք առնել ◆ Բանվորները հնարավորություն չունեն իրենց վիճակը թեթևացնելու համար որոշ քայլերի դիմել։ (Մկրտիչ Կորյուն)
  9. ամեն քայլում - անընդմեջ, հաճախակի, շատ ◆ Ամեն քայլում դև ու հրեշ, ամեն կողմից փոթորիկ։ (Հովհաննես Թումանյան)
  10. երկրաչափական քայլ - կրկնակի քայլ (ձախ ոտքից ձախ ոտքը), որը հնում գործ էր ածվում գետինը չափելու համար, որի հազարը մեկ մղոն էր կամ 1,6 կմ
  11. կրիայի քայլեր (փխբ․) - շատ դանդաղ շարժում, դանդաղ զարգացում ◆ Մեր հանրային կյանքը առաջ է գնացել կրիայի քայլերով։ (Վահան Տերյան)