Վիքիբառարան:Օրվա բառ

Վիքիբառարան-ից
Թարմացնել այս էջի քեշըԹարմացնել Գլխավոր էջի քեշը.


հունվար 17-ի բառ

-
հունվարի 17
Writing star.svg
Օրվա բառ

նվագ գո

Հայերեն

Դասական ուղղագրութեամբ՝ նուագ

Վանկեր՝ ն(ը)•վագ 

նվագ1

Ստուգաբանություն

Փոխառություն իրանական աղբյուրից. հմմտ. միջին պարսկերեն nivāg, պարսկերեն navā:

Գոյական

  1. երգի կամ երաժշտական ստեղծագործության կատարումը երաժշտական գործիքով, նվագելը ◆ Դիմացիս փարթամ ապարանքներից Հեշտասեր նվագի հասնում են ձայներ: (Հովհաննես Հովհաննիսյան)
  2. նվագելու ձայնը, նվագածության ձայնը ◆ ՄԻ երկնային անդորրության Լսում եմ արդ նվագներ: (Հովհաննես Հովհաննիսյան)
  3. (փխբ․) առհասարակ՝ երգ, երաժշտություն
  4. (փխբ․) տաղ, երգ, բանաստեղծական ստեղծագործություն
  5. (փխբ․) հաճելի ձայն(եր)՝ հնչյուն, դուրեկան ձայն ◆ Լսվում էր զեփյուռի նվագը։ (Սովետական գրականություն)
  6. (փխբ․) ստեղծագործության՝ աշխատության գլուխ՝ մաս՝ հատված

Հոմանիշներ

  1. երգեցողություն, երգասացություն, նվագածություն, նվագերգություն, նվագահարություն (հզվդ․)
  2. նվագաձայնություն
  3. երաժշտություն, երգ, տաղ, մեղեդի, շեր (բնստ․)
  4. տե՛ս ձայն
  5. տե՛ս բանաստեղծություն
  6. տե՛ս գանձ
շարունակել․․․
-
Անցած 10 օրվա բառները Եկող 10 օրվա բառները
հունվարի 16
Writing star.svg
Օրվա բառ

լոխպել

Հայերեն

Վանկեր՝ լոխ•պել 

  1. Մոկս` կաշին քերթել, մորթը ամբողջովին հանել ◆ Ոչխարը լոպկեցին (Հրաչյա Աճառյան)
  2. քերծել, պլոկել ◆ Պերանսըվեր ինգամ, թաքյարը ոտիս կաշին լոխպեց: ՄԱս ◆ Թագոն ուր հիրես լոպկեր էր: (Աշոտ Հովհաննիսյան) ◆ Շատ որ կը լարեր, ուրան փաճեք կը լըոպկեր: (Սասնա ծռեր)
  3. քերծվել, պլոկվել ◆ Դավիթ ձեռներ թալեց, առավ պատեր, լոխպրտավ: (Սասնա ծռեր)
  4. կողոպտել, թալանել ◆ Կը կա, կը թալնը, կը լոխպը, կը տանը: (Սասնա ծռեր) ◆ Հայ-հարայ, խոսեք, տունս լոխպեցին տարան: ՄԱս ◆ Մեր խաթուն կյողեր լոպկեցին: (Արիստակես վրդպ․ Տեր-Սուքիասյան) ◆ Կոզբադին վանքը լուպկից: (Սասնա ծռեր) ◆ Վանքը լողպրտեցին, բիթոն ինչ կըեր, առըն գացըն: (Սասնա ծռեր)
  5. Նոր Բայազետ, Մուշ, Ալաշկերտ, Խիան` քաշել-պոկել ◆ Պառավ, դո՞ր գուգաս, քո ծամեր քո գլխու վրեն հիմի կը լոպկեմ: (Ազգագրական հանդէս) ◆ Զիմ մուրուք կը լոպկին: (Սասնա ծռեր)
  6. Մուշ, Վան, Մոկս` պտուղները լրիվ հավաքելով ծառը մերկացնել
  7. Մուշ, Վան` ծառի կեղևը հանել, միրգը կճպել
  8. Նոր Բայազետ, Մուշ` փետրահան անել ◆ (Տղեն) ճետ մե կը լոպկե: (Հայ ժողովրդական հեքիաթներ)
  9. Մուշ, Բաղեշ` կրակով կամ եռացող ջրով մաշկը այրել
շարունակել․․․
հունվարի 18
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված բառ չկա։ Դուք կարող եք նոր բառ առաջարկել թեկնածուների էջում։
հունվարի 15
Writing star.svg
Օրվա բառ

մնացորդ գո

Հայերեն

Վանկեր՝ մ(ը)•նա•ցորդ 

Գոյական

  1. որևէ բանի չօգտագործված՝ չբաժանված՝ չսպառված մասը
  2. ավելցուկ, թերմացք
  3. որևէ բանի պահված՝ փրկված մաս՝ նշխար՝ հատված
  4. (մաթ․) հանման գործողությունից հետո ստացվող քանակը՝ թիվը
  5. (մաթ․) բաժանման գործողության մեջ՝ բաժանարարից փոքր թիվ, որը չի բաժանվում
  6. թափոն, արտադրության մեջ օգտագործվող նյութի՝ հիմունքի են, մնացուկ
  7. որևէ բանի վերջին՝ ծայրային հատվածը
  8. որևէ տոհմի՝ գերդաստանի՝ ցեղի՝ ժողովրդի և այլնի կենդանի մնացած ներկայացուցիչ(ներ), հետնորդ
  9. որևէ ուսմունքի՝ պաշտամունքի և այլնի արտահայտություն՝ դրսևորում՝ ազդեցություն մի այլ ուսմունքի՝ պաշտամունքի և այլնի վրա ◆ Այդ աղանդի մեջ վառ կերպով երևում են բնության պաշտամունքի մնացորդները:
  10. որևէ բանի հետք՝ նշան՝ արտահայտություն ◆ Հապա այն երիտասարդ կի՞նը, որուն աչքերուն մեջ հրճվանքի մնացորդներ կային: (Վազգեն Շուշանյան)

Հոմանիշներ

  1. մնացուկ, մնացյալ, (հզվդ․)՝ մնացվածք, մնացորդություն, մնացություն
  2. նշխար
  3. հետնորդ
  4. (մաթ․) մնացք
  5. տե՛ս ավելցուկ, մնացուկ, թերմացք
  6. տե՛ս թափոն
շարունակել․․․
հունվարի 19
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված բառ չկա։ Դուք կարող եք նոր բառ առաջարկել թեկնածուների էջում։
հունվարի 14
Writing star.svg
Օրվա բառ

վեգ

Հայերեն

Դասական ուղղագրութեամբ՝ վէգ

Վանկեր՝ վեգ 

Ստուգաբանություն

Փոխառություն, բայց բուն աղբյուրը հավաստված չէ:

Գոյական

  1. (կզմխս․) գարշապարի վերևի` երկու կողմից դեպի դուրս ցցված ոսկրը, կոճ, ճան
  2. կճղակավոր կենդանիների ծնկահոդի ոսկրը, որով երեղաները խաղում են, ճան ◆ Տըղաք փողոցը ինչու՞ չէին խաղար այն օր վեգ: (Դանիել Վարուժան)
  3. բարակ ու տափակ փոքրիկ քար, որով խաղում են

Հոմանիշներ

  1. (կզմխս․) կոճ (կոճի), կոպաճ, ճան
  2. ճան, կոռա, կոռան (գոմեշի) (կճղակավոր կենդանիների ծնկահոդի ոսկրը. տեսակները` ձգուք, տնկուկ, գառավել, զոխկ, ալչու, լից, հոգի, հույգ, կիվ, պալլո, ճուկ, ծիլ, պարոն (կանգնած վիճակում` փոսավոր) խառ, խաթ, տով, տուվ (հակառակ կողմերը) թեռք, իշնեկ, կռնակ, սալ (ուռուցիկ կողմը) գող, գոռ, չիք (փոսավոր կողմը) լոք, խամուկ (մեջը արճիճ լցրած))

Արտահայտություններ

  1. վեգը սորել - խաղալիս վեգը գետին գցել և նայել, թե որ կողմն է դեպի վեր՝ ըստ այնմ խաղալ
  2. վեգը ալչու լինել՝ կանգնել - գործերը հաջող գնալ ◆ Վեգդ ալչու կանգնեց, փուչ կենդանի... մնաց չհասի դժվարությունը: (Պերճ Պռոշյան)
շարունակել․․․
հունվարի 20
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված բառ չկա։ Դուք կարող եք նոր բառ առաջարկել թեկնածուների էջում։
հունվարի 13
Writing star.svg
Օրվա բառ

աղաք

Հայերեն

Վանկեր՝ ա•ղաք 

  1. Արարատյան, Թբիլիսի, Ղարաբաղ, Կռզեն` առջև, առջև ◆ Գազանի աղաքը կտրեցին: (Սերո Խանզադյան) ◆ Խոփն ասավ՝ քամակս դուզ, աղաքս կեռ ա, գետինը շալակելը շատ ծանր բեռ ա: (Աշոտ Հովհաննիսյան)
  2. նախ, առաջ, նախապես
  3. Մեղրի` ճանապարհ

Արտահայտություններ

  1. աղաք անել - առաջը գցել ◆ Չալ կովը աղաքն արեք, տարեք: (Աշոտ Հովհաննիսյան)
  2. աղաք մանչել - Ղազախ` նստած դրությամբ առաջանալ
  3. աղաքը առնել
    1. որևէ բանի առաջն առնել՝ փակել ◆ Թշնամու աղաքը առան՝ կտրեցին: (Սահակ Ամատունի)
    2. առաջկտրուկ անել ◆ Ոտով գնում էինք Փարպի, նա աղաքն առավ: (Սահակ Ամատունի) ◆ Վազելիս ես նրա աղաքն առա: (Սահակ Ամատունի)
  4. աղաք(ը) գցել՝ քցել
    1. առաջը գցել ◆ Էրեխեքին աղաքը քցած գնում էր: (Ձեռագիր)
    2. առաջ տանել
  5. աղաքը կանգնել
    1. դիմադրել
    2. հակաճառել ◆ Ո՞վ կարող է նրա աղաքը կանգնի: (Հրաչյա Աճառյան)
  6. աղաքը կտրել
    1. տե՛ս աղաքը առնել
շարունակել․․․
հունվարի 21
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված բառ չկա։ Դուք կարող եք նոր բառ առաջարկել թեկնածուների էջում։
հունվարի 12
Writing star.svg
Օրվա բառ

սառնարյուն

Հայերեն

Դասական ուղղագրութեամբ՝ սառնարիւն

Վանկեր՝ սառ•նար•յուն 

Կազմություն

Արմատ՝ սառն, արմատ՝ արյուն:

Ածական

  1. բոլոր հանգամանքներում սառնարյունություն պահպանող ◆ Սառնարյուն մարդ՝ գործիչ:
  2. սառնարյունություն արտահայտող՝ պարունակող ◆ Սառնարյուն վերաբերմունք:
  3. անվրդով, հանգիստ, խաղաղ, առանց ավելորդ գրգռվածություն ◆ Սառնարյուն պատասխան:
  4. (փխբ․) չոր, արտահայտությունից՝ կենդանությունից զուրկ ◆ Սառնարյուն երկ:

Հոմանիշներ

  1. պաղարյուն (արևմտհ․), ձկնարյուն (փխբ․), (գվռ․) պաղապուրտ, պաղզավակ, պաղպրակ, գորտի արյունով, գորտի արյուն
  2. սառնասիրտ, (արևմտհ․) պաղասիրտ, պաղարյուն, ձյունասիրտ (բնստ․), (գվռ․) պաղսիրտ, հովսիրտ, պաղբերան
  3. տե՛ս հանգիստ, անվրդով
  4. տե՛ս չոր, անարտահայտիչ
  5. տե՛ս անտարբեր, անկարեկից

Արտահայտություններ

  1. սառնարյուն կենդանիներ - այն կենդանիները, որոնց մարմնի ջերմությունը պայմանավորված է արտաքին միջավայրի ջերմությամբ
շարունակել․․․
հունվարի 22
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված բառ չկա։ Դուք կարող եք նոր բառ առաջարկել թեկնածուների էջում։
հունվարի 11
Writing star.svg
Օրվա բառ

նմուշ

Հայերեն

Վանկեր՝ ն(ը)•մուշ 

Ստուգաբանություն

Փոխառություն՝ պարսկերեն numāyiš:

Գոյական

  1. որևէ նյութի՝ մթերքի՝ արտադրանքի և այլնի մաս՝ փոքր քանակություն, որով կարելի է գաղափար կազմել մաբողջի մասին ◆ Ալյուրի՝ աղի՝ ծխախոտի նմուշ: ◆ Զանազան ուտեստների «նմուշներ» էր հավաքում իր թաշկինակի մեջ: (Րաֆֆի)
  2. միատեսակ առարկաների՝ իրերի և այլնի առանձին հատ, որով կարելի է գաղափար կազմել նմանների մասին
  3. որևէ բանի փոքրիկ քանակություն, որ վերցվում է վերլուծության՝ ուսումնասիրության՝ հետազոտության համար
  4. որևէ որևէ բանի բնորոշ հատկանիշներն ունեցող օրինակ, որևէ բանի արտահայտություն՝ դրսևորում ◆ Այդքանը ևս բավական ազդու նմուշ էր նրա դեմքի հրապուրանքը արտահայտելու համար: (Րաֆֆի)
  5. որևէ բանի տիպար

Հոմանիշներ

  1. նմուշահատ, օրինակ
  2. տիպար

Արտահայտություններ

  1. նմուշի համար - փոքրագույն քանակությամբ ◆ Նմուշի համար էլ յուղ չկա տանը:
շարունակել․․․
հունվարի 23
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված բառ չկա։ Դուք կարող եք նոր բառ առաջարկել թեկնածուների էջում։
հունվարի 10
Writing star.svg
Օրվա բառ

աղբյուր գո

Հայերեն

Աղբյուր

Դասական ուղղագրութեամբ՝ աղբիւր

Վանկեր՝ աղբ•յուր 

Ստուգաբանություն

Առաջացել է բնիկ հնդեվրոպական bręur-` «ուժգին շարժվել, եռալ» հիմքից։ Համեմատել հունարեն φρέαρ՝ «ջրհոր, ջրամբար», գոթերեն brunna՝ «աղբյուր»։

Գոյական

  1. ակունքից բխող ջուր ◆ Գիտեմ՝ հիմի էլ էնտեղ բլբուլ կա, աղբյուրն էլ ժայռեն ձորը կը վազե։ (Շուշանիկ Կուրղինյան)
  2. ակ, ակունք ◆ Սառըն աղբյուրի մեղմ ձայնին սիրտս արձագանք է տալիս: (Հովհաննես Հովհաննիսյան) ◆ Կարկաչահոս աղբյուրն այնտեղ թավալում էր մարգարիտ: (Սմբատ Շահազիզ)
  3. աղբյուրի շրջակայքը, աղբյուրը որպես ջրի գնալու վայր, աղբյուրատեղ ◆ Աղբյուրը ամեն անցած դարձածի, ամեն գայթակղությանը արձագանքի կենտրոնավայրն էր: (Գրիգոր Զոհրապ)
  4. հոսող ջուր, որ բերվում ու հոսում է որոշ տեղերում
  5. կառուցվածք, որից հոսում՝ ծորում է բերված ջուրը ◆ Իսկ չորս անկյուններում երեք կողմից բխող քարաշեն աղբյուրներ (կային), որոնց շղթաներով ամրացած էին պղնձե թասեր՝ ջուր խմելու համար: (Ստեփան Զորյան)
  6. (փխբ․) անձ՝ առարկա՝ երևույթ և այլն, որից օգուտներ՝ բարիքներ են ստանում ◆ Եվ քո անարատ զգայուն հոգին լինի ինձ աղբյուր վառ երջանկության: (Հովհաննես Հովհաննիսյան)
  7. (փխբ․) որևէ դրական հատկություն կամ որևէ բան առատորեն ունեցող երևույթ՝ մարմին՝ անձ և այլն
  8. (փխբ․) որևէ ուսումնասիրության համար անհրաժեշտ տեղեկություններ (տվյալներ), գիտելիքներ և այլն, պարունակող հուշարձան՝ գիրք, դիտական որևէ աշխատություն, որևէ նոր աշխատության համար, սկզբնաղբյուր
  9. (փխբ․) նորության՝ տեղեկության առաջին հաղորդողը, սկզբնաղբյուրը ◆ Քո նամակից մասամբ և կողմնակի աղբյուրներից... իմացանք... թագավորի ստամբակ արարքները: (Ստեփան Զորյան)
  10. (փխբ․) եկամտի՝ ապրուստի միջոց ◆ Ցանքերն ու խաղողի այգիները առատ բերք են տալիս այս երկրում և բնակչության սննդի գլխավոր աղբյուրն են կազմում: (Ստեփան Զորյան)
  11. (փխբ․) պատճառ, առիթ ◆ Այսպես շատ տարիներ (չինովնիկներ) եկել են, գնացել... կռիվների աղբյուր ստեղծել: (Ակսել Բակունց)
շարունակել․․․
հունվարի 24
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված բառ չկա։ Դուք կարող եք նոր բառ առաջարկել թեկնածուների էջում։
հունվարի 9
Writing star.svg
Օրվա բառ

նվիրել բայ

Հայերեն

Դասական ուղղագրութեամբ՝ նուիրել

Վանկեր՝ ն(ը)•վի•րել 

Ստուգաբանություն

նվեր + -ել

Բայ

  1. նվեր տալ, ընծայել, պարգևել ◆ Տոնոյանն է ինձ նվիրել այս վարդը: (Հրաչյա Քոչար)
  2. նվիրաբերել, անվերապահորեն տալ՝ հատկացնել՝ ծառայեցնել որևէ բանի՝ նպատակի՝ վեհ գաղափարի և այլն ◆ Ես քնարս նվիրեցի վիշտ երգելու և տանջանք: (Հովհաննես Հովհաննիսյան)
  3. զոհել, զոհաբերել ◆ Նրանք իրենց կյանքը նվիրեցին հայրենիքի ազատագրմանը: (Ստեփան Մալխասյանց)
  4. ձոնել ◆ Իր նոր տաղը նա նվիրել է ընկերոջը:
  5. հատկացնել, տրամադրել ◆ Դու կարո՞ղ ես մի կես ժամ ինձ նվիրել: ԲԿ

Հոմանիշներ

  1. ընծայել, պարգևել, նվիրաբերել, ընծայաբերել, տալ, բաշխել, շնորհել, նվեր բերել
  2. ձոնել
  3. տե՛ս կտակել
  4. տե՛ս զոհել, զոհաբերել
  5. տե՛ս հատկացնել, տրամադրել
շարունակել․․․
հունվարի 25
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված բառ չկա։ Դուք կարող եք նոր բառ առաջարկել թեկնածուների էջում։
հունվարի 8
Writing star.svg
Օրվա բառ

շտապել բայ

Հայերեն

Վանկեր՝ (ը)շ•տա•պել 

շտապել1

Ստուգաբանություն

շտապ + -ել

Բայ

  1. աշխատել որևէ բան շուտ՝ առանց հետաձգելու, առանց ձգձգելու կատարել
  2. արագորեն գնալ, արագ քայլել՝ ընթանալ
  3. արագ՝ հապճեպ կերպով կատարել՝ անել՝ ասել մի բան առանց հարկ եղածին պես կշռադատելու՝ մշակելու՝ ձևավորելու և այլն, հապճեպորեն և մակերեսայնորեն անել մի բան ◆ Շտապեց, բայց արդյունքը խոտան եղավ:
  4. (փխբ․) ժամանակից՝ հարկ եղած պահից և այլնից առաջ անել՝ կատարել մի բան ◆ Գրե՞լ ես ուզում. մի շտապիր, դրա ժամնակն էլ կգա: (Սովետական Հայաստան)
  5. անմիջապես՝ անհապաղ ուղղվել՝ դիմել դեպի մի տեղ կամ ձեռնարկել մի բանի (որևէ տեղեկություն կարգադրություն և այլն ստանալուն պես) ◆ Հերթապահ բժիշկն շտապեց դեպքի վայրը: (Երեկոյան Երևան)
  6. չհամբերել, համբերություն չունենալ սպասելու՝ դադար առնելու և այլն ◆ Նա շտապում էր օր առաջ հասնելու քաղաք և տեսնելու իր մտերիմներին:
  7. (փխբ․) արագորեն հոսել, սրընթաց հոսել ◆ Գետն շտապում էր: ԴԳ

Հոմանիշներ

  1. աճապարել, փութալ, արտորալ, ճեպել, վռազել (խսկց․), (հնց․) հապճեպել, վաղվաղել, երագել, (հզվդ․) արագել, տապտապել, (գվռ․) շուտանալ, թիլիթափել, հելթփել, իրար անցնել, վռազ լինել, հայ անել, ձեռն առնել, ոտ ու ձեռ ընկնել, փոխանը կրակ ընկնել, կրակի գնալ, վրա հասնել, սարիաթ առնել, տապտ ապանել, յուղը թավին այրվել
շարունակել․․․
հունվարի 26
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված բառ չկա։ Դուք կարող եք նոր բառ առաջարկել թեկնածուների էջում։
հունվարի 7
Writing star.svg
Օրվա բառ

արանք գո

Հայերեն

Վանկեր՝ ա•րանք 

Արարատյան, Ղարաբաղ, Շամախի, Ուրմիա`

  1. արանք
  2. ժամանակամիջոց ◆ Քյիչ արանք քաշեց, ուշքի եկան: Ժվ
  3. երկընտրանք

Արտահայտություններ

  1. արանքը ճղել
    1. փախչել, ծլկել ◆ Սոսը արանքները ճղելով անց կացավ: (Պերճ Պռոշյան)
    2. խիստ զբաղված լինելով կամ խառը իրադրության մեջ ժամանակ (միջոց) գտնել մի այլ բան անելու համար
  2. արանքից հանել
    1. մեջտեղից հանել (որևէ բան)
    2. նկատի չունենալ, հաշվի չառնել
    3. մեջտեղից վերացնել՝ սպանել
  3. արանքով սև կատու անց կենալ - մտերիմների մեջ տարաձայնություն՝ խռովություն ընկնել
  4. մատների արանքով նայել - թեթևակի՝ ոչ լուրջ մոտեցում չունենալ, անուշադրության մատնել ◆ Նա ամեն բանի մատների արանքով էր նայում:
շարունակել․․․
հունվարի 27
Crystal txt.png Այս օրվա համար դեռ ընտրված բառ չկա։ Դուք կարող եք նոր բառ առաջարկել թեկնածուների էջում։