աչք բաց անել

Վիքիբառարան-ից

Հայերեն դարձվածք

  1. ծնվել (փխբ․) ◆ Բնական է, որ այս ընտանիքում աչք բացած երեխան պետք է հետևեր ծնողների մասնագիտությանը: «Եթեր» ◆ Հո՛ղ վստահ, ուր ամեն մարդ ու կին, / Այնտեղ նոր աչք բացող մանուկին / ...Կը նայի հրճվանքով մը սովոր, / Կը լեցվի անդորրով մը անհուն: ◆ Աչք ենք բացել քեզնից հեռու, քո կարոտով ծերացել, / Մի՞թե պիտի մեռնենք մի օր քեզնից անմա՜ս, Արարատ: (Սիլվա Կապուտիկյան)
  2. (փխբ․) գիտակցության գալ, գիտակցության բերել, ուշքի գալ ◆ Վահան Թոթովենցը վաղ աչք բաց արեց կյանքի սոցիալական և ազգային անհավասարությունների և չարիքների հանդեպ: (Վահան Թոթովենց) ◆ «Ուշք ու միտքս տվեցի անապատի մշակությանը, մինչև աչք բացեցի, ծերացա»: Մուշեղ Գալշոյան
  3. (փխբ․) ուշքի գալ ◆ Ես շփոթվեցի և նոր աչք բացի: Սաղ նալոգի ենք տալի: (Դերենիկ Դեմիրճյան) ◆ Առած կնիկները երկար չեն ապրեր, էրիկ մարդը որովհետև, բռունցքի տակ, աչք բանալ տված չէ անոնց: ◆ Դաստակս ուժով մը քաշեցի իմ վրա հսկող ոստիկանին ձեռքեն և դեռ աչք չբացած, խլեցի անոր հրացանը: Արշավիր Շիրակյան ◆ Օր մը, սատանային անսալով, աղքատ աղջկան մը հետ ալ կարգվեր էր, որ իրեն պարգևած էր, առանց աչք բանալ տալու, իրարու վրա երեք հատ լաճեր:
  4. հանգիստ առնել ◆ - Շատ եմ աշխատո՜ւմ: Տնաշե՛ն, ասա գարուն-ձմեռ ա՞չք ենք բաց անում: (Դերենիկ Դեմիրճյան) ◆ Վերևից թափվող նետերի, գնդակների, քարերի ու բոցավառ իրերի հոսանք աչք բաց անելու ժամանակ չէր տալիս: ◆ - Որովհետև անձնական գժտություններ ժամանակ չեն տալիս աչք բանալու և ժողովուրդը տեսնելու: (Մուրացան)
  5. նայել սկսել ◆ Ես շփոթեցի և նոր աչք բացի, տեսա, որ հեռացել եմ ճանապարհից: (Ղազարոս Աղայան) ◆ Ի՜նչպես առավոտին մեջ, վարդերուն վրա թառած սոխաներու դայլայլանքին ունկնդրեցիք, / Ի՜նչպես առանց ձեր գերեզմանին փոսը փորելու, կարողացաք արշալույսներուն առջև աչք բանալ:
  6. ներսում ծագել, ծայր առնել, գլուխ բարձրացնել ◆ Անորոշ մի զգացում էր աչք բացել, խլրտում էր հոգու ծալքերում: ◆ Եվ ներսում աչք է բացում անստույգ վիրավորանքը: Մուշեղ Գալշոյան

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  1. Պետրոս Սարգսի Բեդիրյան, Հայերեն դարձվածքների ընդարձակ բացատրական բառարան, Երևան, «Երևանի Պետական Համալսարանի Հրատարակչություն», 2011։