խաչ

Վիքիբառարան-ից
Հայկական խաչ
Խաչ Գոշավանքի պատին

Դասական ուղղագրութեամբ՝ խաչ

Վանկեր՝ խաչ 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Թերևս բնիկ հնդեվրոպական՝ *khotiō-՝ *khet- «փայտ» արմատից. հմմտ. պարսկերեն xada «ուղիղ և երկար ճյուղ, ձող, կախաղան» (հայ-իրանական զուգաբանություն):

Գոյական

  1. քրիստոնեական կրոնի խորհրդանիշ ու պաշտամունքի առարկան՝ երկու իրար խաչաձևող ձողերի ձևող
  2. աջ ձեռքի շարժումով պատկերվող այդպիսի առարկայի նշան՝ աղոթքի, կնքելու և այլնի ժամանակ
  3. խաչանման առարկա՝ խաղալիք և այլն ◆ տոնածառի խաչ
  4. երկու խաչաձևող գծերով կազմված նշան, որ ցույց է տալիս հավելում՝ գումարում՝ դրական բևեռ և այլն
  5. խաչաձև կարվածքով ձևացրած նշան զգեստի վրա
  6. խաչաձև պատվանշան
  7. (փխբ․) քրիստոնեություն

Հոմանիշներ[խմբագրել]

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. խաչը, խաչը կամ (էն) խաչը վկա՝ էն խաչը գիտենա - խաչով երդվելու բանաձև
  2. խաչ անել - խաչակնքել
  3. խաչ գալ - խաչաձևել, խաչ ձևացնել
  4. խաչ դնել՝ քաշել մի բանի վրա - չեղած՝ չունացած համարել մի բան, հույսը կտրել մի բանից
  5. խաչ որ - իսկապես որ
  6. խաչը բռնել մեկի - մեկին խաչեղբայր լինել
  7. խաչը ծոցից հանել - արտաքուստ բարեպաշտ երևալ, բայց իրոք վատ մարդ լինել
  8. խաչը կոթով կուլ տալ - մեծ-մեծ երդումներ տալ
  9. խաչը ջուրը գցել (եկեղ․) - ջուրը օրհնել՝ խաչը մեջն ընկղմելով
  10. խաչի գրավ
    1. սրբին խոստացված՝ նվիրված ծառա կամ որդի (սրբի ղուլ)
    2. առհասարակ՝ սրբի նվեր
  11. խաչի քավոր (եկեղ․) - այն անձը, որ մկրտության տոնի ժամանակ խաչը ջրից հանում է, տուրք տալով եկեղեցուն
  12. խաչից բռնված - ընկնավոր, որ ըստ ժողովրդական սնահավատության ենթարկվել է մի սրբի կամ խաչի բարկության
  13. այդ ո՞ր խաչիցն է - ինչպե՞ս եղավ որ (երբ անակնկալ կերպով մի լավ բան է կատարվում)
  14. մի խաչով թաղվելու են - բոլորն էլ նույնն են, մեկը մյուսին արժեն
  15. խաչերով քաղաք - գերեզմանատուն
Wiki.png
Վիքիպեդիայում հոդված կա հետևյալ թեմայով՝