ծոց
Արտաքին տեսք
Հայերեն
- ՄՀԱ՝ [t͡sɔt͡sʰ]
Դասական ուղղագրութեամբ՝ ծոց վանկեր՝ ծոց
Ստուգաբանություն
[խմբագրել]ծոց 1
[խմբագրել]Ծագումն անհայտ է։
Գոյական
- կրծքի և նրան մոտիկ հագուստի միջև ընկած տարածությունը գոտուց վերև ◆ (Հովակը) գրպաններից ու ծոցից գետին թափեց մատղաշ վարունգներ: (Ավետիք Իսահակյան) ◆ Եվ չի անցնում կես ժամ, վերադառնում են ծոց ու գրպան լիքը: Ստեփան Զորյան
- անկողին մեկ ուրիշի համար, ուր մեկը պառկում է ◆ Հակոբը քնում եր տատի ծոցին: Ստեփան Զորյան
- (փխբ․) ծոցագրպան ◆ Ջեր ծոցում կատարյալ ուսուցչի վկայական ունեք: Հովհաննես Թումանյան
- կուրծք ◆ Որ թոքախտական բարակացավը բոթաբեր հազը դրեց քո ծոցում: (Րաֆֆի) ◆ Էս որ տեսավ կրակ ու բոց բռնկեցավ Մհերի ծոց: Ստեփան Զորյան
- (փխբ․) գիրկ ◆ Կուզեի ննջել հավետ քո ծոցին: Հովհաննես Հովհաննիսյան
- վերնահագուստի վերևի ներսի մասը ◆ Եփրեմը ծոցի գրպանից հանեց թուղթը, ցույց տվավ, թե ում ստորագրությունները կան: (Ակսել Բակունց) ◆ (Նա) թղթակցությունները պահում էր յուր արխալուղի ծոցի գրպանում: (Րաֆֆի)
- (փխբ․) խորք, ընդերք, գիրկ ◆ Ի՞նչ գաղտնիքներ ես ծոցումդ պահել, ծով դու ալևոր, անժպիտ ծերուկ: Հովհաննես Հովհաննիսյան ◆ Նախաջրհեղեղյան սաստնությունները երկրի ծոցից հրահոսման հեղեղներ ժայթքելով կազմակերպել էին այստեղ խոշոր քարակարկառ բլուրներ: (Րաֆֆի) ◆ Բոլոր մեծ հղացումները խավարի ծոցն են գոյացել։
- (փխբ․) խորշ, խոռոչ, փոս ◆ Տարիներից ի վեր ջրերը մի ծոց էին գտել, գումարվել ու կուտակվել: Վրթանես Փափազյան
- (փխբ․) ձոր, ծործոր ◆ Բլուրների վրա լեռների խորին ծոցերում ցրված էին անթիվ մատուռներ: (Րաֆֆի) ◆ Լեռան՝ կիրճի ծոց:
- (փխբ․) մեջ, ներսում, որևէ բանի ներսի տարածությունը, ներսը ◆ Մի՞թե այն բարձրաբերձ սարերը և ծառախիտ անտառները չեն կարող պահպանել մեզ իրանց ծոցերում: (Րաֆֆի) ◆ Օ՜, կարասներ հսկա, ձեր կավեղեն ծոցում հովն է հիմա երգում… մի երգ։ Վահագն Դավթյան
- (եկեղ․) (փխբ․) համայնք, հասարակություն ◆ Եվ ահա մի ամբողջ հուղմունք է առաջանում քրիստոնյա եկեղեցու ծոցում: (Լեո) ◆ Մահմեդականությունը սարսափելի օրենքներ ունի. մի անգամ նրա ծոցը մտնող... և կրկին դեպի հայրենական կրոնը վերադարձող անձի համար: (Րաֆֆի)
- (փխբ․) միջավայր, ոլորտ, մթնոլորտ, շրջան ◆ Նա սովորել ու գիտնական էր դարձել համալսարանի ծոցում:
- (աշխգր․) օվկյանոսի` ծովի` լճի այն մասը, որ խորանում է ցամաքի ներսը. ծովածոց ◆ Ամենքին հայտնի էր այն անցքը, որ մի անգամ Լոբիստանի անապատներով անցնելիս դեպի Պարսից ծոցը... Բախտիարի կոչված ելուզակները մի քանի հարյւր հոգով հաձակվեցին նրա քարավանի վրա: (Րաֆֆի)
- (երկրբ․) օվկիանոսի (ծովի կամ լճի) մաս, որը բավականին խոր մտնել է ցամաքի մեջ, բայց հիմնական ջրավազանի հետ ունի ազատ ջրափոխանակություն
- (փխբ․) հեռավորություն (ժամանակի մասին) ◆ Պայծառ շողերն հիշողության մտնում են ծոցն անցյալի: Հովհաննես Թումանյան ◆ Աղոթողի, մտամփոփ երազողի այդ գիրքին մեջ կնայեր տարիներու ծոցեն հեռուն, շատ հեռուն: Ռուբեն Զարդարյան
- տես` սինուս
- (բրբ․) արգանդ
Հոմանիշներ
[խմբագրել]- տե՛ս կուրծք
- գիրկ, գոգ
- ծոցագրպան
- ծովածոց
- խորշ, խոռոչ
Արտահայտություններ
[խմբագրել]- ծոցն առնել
- մեկին մտցել իր անկողինը և նրա հետ պառկել, մեկի հետ միասին պառկել ◆ Հայրիկը թինկը տված՝ ծոցն էր առել Սուրիկին: Հովհաննես Թումանյան ◆ Գիշերը ծոցն առավ քնացավ: (Արփիար Արփիարյան)
- իր մեջ ընդունել, իր մեջ առնել ◆ կարկաչահոս Խրամը յուր ծոցն է առնում Ձորագետի վրակը` թափվում է հադարտահոս Կուրի մեջ: (Մուրացան)
- պառկել-կենակցել
- ծոցը բանալ - նույնն է՝ գիրկը բացել, ընդունել ◆ Բաց արա ինձի քո գիրկն ու ծոցը, Դու ես մանկական իմ օրորոցը: (Րաֆֆի)
- ծոցը օձ սնուցել, ծոցում օձ սնուցել - չիմանալով որ մեկը իրեն թշնամի է կամ թշնամի է դառնալու հովանավորել` խնամել, պահել` օգնել
- ծոցը օձ սնուցանել, ծոցում օձ սնուցանել - նույնն է՝ ծոցը օձ սնուցել ◆ Կնշանակե ես մի օձ էի սնուցանում իմ ծոցում, որ վերջիվերջո ինձ պիտի շանթեր և սպաներ: (Մուրացան)
- ծոցը օձ տաքացնել, ծոցում օձ տաքացնել - նույնն է՝ ծոցը օձ սնուցել
- մեկի ծոցը մտնել
- ընդհանրապես մեկի անկողինը մտնել
- օտարի անկողինը մտնել, նրա հետ կենակցել ◆ – Քա՜, տունդ եկավ տե ի՞նչ ըրավ, ծոցդ չմտավ ա... Ատ էր պակաս: Երվանդ Օտյան
- ծոցը քար դնել սրտապնդել, իրեն ամուր պահել, չվախենալ ◆ Ծոցդ քար դիր, գնա քննության:
- ձեռքը ծոցը մնալ, ձեռքը ծոցում մնալ - հարազատին կորցնելով և մենակ մնալով ոգալ, տխուր ու լքված մնալ
- մայրենի եկեղեցու ծոցը դառնալ, մայրենի լեզվի ծոցը դառնալ, մայրենի ժողովորդի ծոցը դառնալ - այլադավանությունը` օտար լեզվով խոսելը թողնել և կրկին իր հավատքն ընդունել` իր մայրենի լեզվով խոսել, իր ազգությանը վերադառնալ ◆ Հայաստանյանց մայրենի լեզվի ծոցը դարձած էին: Երվանդ Օտյան
- ծոցը տաքացնել - շատ փող աշխատել, լավ վաստակել, հարստանալ
- ծոցի բառարան - գրպանում պահվող` ծավալով փոքր բառարան, առձեռն բառարան
- ծոց-ծոցի քնել - միևնույն անկողնում քնել ◆ Հավքերի պես եկ, ծոց ծոցի, Իմ հազար սեր, սիրեկան, Խմենք երկնի մեղրագինին, Ծաղկունքի մեջ քուն մտնենք: (Ավետիք Իսահակյան)
- նամակի ծոցում, նամակի ծոցով - (հնց․) ներփակ, նամակի մեջ, նամակով ◆ Այս նամակի ծոցում կստանաք մի քանի ոտանավոր: (Րաֆֆի) ◆ Նամակիս ծոցով ուղարկում եմ այն ձեզ: (Մամուլ)
- ծոցը կրակ ու բոց բռնկվել - տխրել, ծանր մտորումների մեջ ընկնել ◆ Էս որ տեսավ, Կրակ ու բոց բռնկեցավ Մհերի ծոց: (Ավետիք Իսահակյան)
- ձեռքը ծոցը, ձեռքը ծոցին - տխուր, տերտում
- ձեռքերը ծոցը, ձեռքերը ծոցին - նույնն է` ձեռքը ծոցը
- ձեռները ծոցը, ձեռները ծոցին - նույնն է` ձեռքը ծոցը
- ծոցը դատարկ թողնել մեկի - անամուսին թողնել
| Ի արտաքին հոլովում | ||
| Եզակի թիվ | Հոգնակի թիվ | |
| Ուղղ. | ծոց(ը) | ծոցեր(ը) |
| Սեռ. | ծոցի | ծոցերի |
| Տր. | ծոցի(ն) | ծոցերի(ն) |
| Հայց. | ծոց(ը) | ծոցեր(ը) |
| Բաց. | ծոցից | ծոցերից |
| Գործ. | ծոցով | ծոցերով |
| Ներգ. | ծոցում | ծոցերում |
| Բաղադրյալ բառեր | |
Թարգմանություններ
[խմբագրել]| Թարգմանություններ | |
ծոց 2
[խմբագրել]Գոյական
- (հնց․) շարականի երաժշտական խազերից մեկը
Հոմանիշներ
[խմբագրել]Արտահայտություններ
[խմբագրել]| Բաղադրյալ բառեր | |
| Թարգմանություններ | |
Աղբյուրներ
[խմբագրել]- Էդուարդ Բագրատի Աղայան, Արդի հայերենի բացատրական բառարան, Երևան, «Հայաստան», 1976։
- Հրաչյա Աճառյանի անվան Լեզվի Ինստիտուտ, Ժամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարան, Երևան, «Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1969։
- Աշոտ Մուրադի Սուքիասյան, Հայոց լեզվի հոմանիշների բառարան, Երևան, «Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1967։
- Աշոտ Մուրադի Սուքիասյան, Հայոց լեզվի հոմանիշների բացատրական բառարան, Երևան, «Երևանի Պետական Համալսարան», 2009։
- Սերգեյ Աշոտի Գալստյան, Դպրոցական բառակազմական բառարան (Դպրոցական մատենաշար) (խմբ. Հովհաննես Զաքարյան), Երևան, ««Զանգակ-97» հրատարակչություն», 2011 — 230 էջ, ISBN 978-99941-1-933-2։
- Հողմիկ Սարգսյան, Ռուզաննա Սարգսյան, Երկրաբանական տերմինների եռալեզու հանրագիտական բառարան, Երևան, «Զանգակ», 2014 — 672 էջ։
Կատեգորիաներ:
- Ձայնային ֆայլերով հայերեն բառահոդվածներ
- Հայերեն բառեր
- Հայերեն գոյականներ
- Քաղվածք/Ավետիք Իսահակյան
- Քաղվածք/Ստեփան Զորյան
- Հայերեն բառեր փոխաբերական իմաստով
- Քաղվածք/Հովհաննես Թումանյան
- Քաղվածք/Րաֆֆի
- Քաղվածք/Հովհաննես Հովհաննիսյան
- Քաղվածք/Ակսել Բակունց
- Քաղվածք/Վրթանես Փափազյան
- Քաղվածք/Վահագն Դավթյան
- Հայերեն բառեր եկեղեցական իմաստով
- Քաղվածք/Լեո
- Հայերեն բառեր աշխարհագրական իմաստով
- Հայերեն բառեր երկրաբանական իմաստով
- Քաղվածք/Ռուբեն Զարդարյան
- Հայերեն բարբառային բառեր
- Քաղվածք/Արփիար Արփիարյան
- Քաղվածք/Մուրացան
- Քաղվածք/Երվանդ Օտյան
- Հայերեն բառեր հնացած իմաստով
- Քաղվածք/Մամուլ
- Բառեր «Արդի հայերենի բացատրական բառարան» գրքից
- Բառեր «Երկրաբանական տերմինների եռալեզու հանրագիտական բառարան» գրքից