Jump to content

ծոց

Վիքիբառարան-ից

Հայերեն

Դասական ուղղագրութեամբ՝ ծոց վանկեր՝ ծոց 

Ստուգաբանություն

[խմբագրել]

Ծագումն անհայտ է։

Գոյական

  1. կրծքի և նրան մոտիկ հագուստի միջև ընկած տարածությունը գոտուց վերև  (Հովակը) գրպաններից ու ծոցից գետին թափեց մատղաշ վարունգներ: (Ավետիք Իսահակյան)  Եվ չի անցնում կես ժամ, վերադառնում են ծոց ու գրպան լիքը: Ստեփան Զորյան
  2. անկողին մեկ ուրիշի համար, ուր մեկը պառկում է  Հակոբը քնում եր տատի ծոցին: Ստեփան Զորյան
  3. (փխբ․) ծոցագրպան  Ջեր ծոցում կատարյալ ուսուցչի վկայական ունեք: Հովհաննես Թումանյան
  4. կուրծք  Որ թոքախտական բարակացավը բոթաբեր հազը դրեց քո ծոցում: (Րաֆֆի)  Էս որ տեսավ կրակ ու բոց բռնկեցավ Մհերի ծոց: Ստեփան Զորյան
  5. (փխբ․) գիրկ  Կուզեի ննջել հավետ քո ծոցին: Հովհաննես Հովհաննիսյան
  6. վերնահագուստի վերևի ներսի մասը  Եփրեմը ծոցի գրպանից հանեց թուղթը, ցույց տվավ, թե ում ստորագրությունները կան: (Ակսել Բակունց)  (Նա) թղթակցությունները պահում էր յուր արխալուղի ծոցի գրպանում: (Րաֆֆի)
  7. (փխբ․) խորք, ընդերք, գիրկ  Ի՞նչ գաղտնիքներ ես ծոցումդ պահել, ծով դու ալևոր, անժպիտ ծերուկ: Հովհաննես Հովհաննիսյան  Նախաջրհեղեղյան սաստնությունները երկրի ծոցից հրահոսման հեղեղներ ժայթքելով կազմակերպել էին այստեղ խոշոր քարակարկառ բլուրներ: (Րաֆֆի)  Բոլոր մեծ հղացումները խավարի ծոցն են գոյացել։
  8. (փխբ․) խորշ, խոռոչ, փոս  Տարիներից ի վեր ջրերը մի ծոց էին գտել, գումարվել ու կուտակվել: Վրթանես Փափազյան
  9. (փխբ․) ձոր, ծործոր  Բլուրների վրա լեռների խորին ծոցերում ցրված էին անթիվ մատուռներ: (Րաֆֆի)  Լեռան՝ կիրճի ծոց:
  10. (փխբ․) մեջ, ներսում, որևէ բանի ներսի տարածությունը, ներսը  Մի՞թե այն բարձրաբերձ սարերը և ծառախիտ անտառները չեն կարող պահպանել մեզ իրանց ծոցերում: (Րաֆֆի)  Օ՜, կարասներ հսկա, ձեր կավեղեն ծոցում հովն է հիմա երգում… մի երգ։ Վահագն Դավթյան
  11. (եկեղ․) (փխբ․) համայնք, հասարակություն  Եվ ահա մի ամբողջ հուղմունք է առաջանում քրիստոնյա եկեղեցու ծոցում: (Լեո)  Մահմեդականությունը սարսափելի օրենքներ ունի. մի անգամ նրա ծոցը մտնող... և կրկին դեպի հայրենական կրոնը վերադարձող անձի համար: (Րաֆֆի)
  12. (փխբ․) միջավայր, ոլորտ, մթնոլորտ, շրջան  Նա սովորել ու գիտնական էր դարձել համալսարանի ծոցում:
  13. (աշխգր․) օվկյանոսի` ծովի` լճի այն մասը, որ խորանում է ցամաքի ներսը. ծովածոց  Ամենքին հայտնի էր այն անցքը, որ մի անգամ Լոբիստանի անապատներով անցնելիս դեպի Պարսից ծոցը... Բախտիարի կոչված ելուզակները մի քանի հարյւր հոգով հաձակվեցին նրա քարավանի վրա: (Րաֆֆի)
  14. (երկրբ․) օվկիանոսի (ծովի կամ լճի) մաս, որը բավականին խոր մտնել է ցամաքի մեջ, բայց հիմնական ջրավազանի հետ ունի ազատ ջրափոխանակություն
  15. (փխբ․) հեռավորություն (ժամանակի մասին)  Պայծառ շողերն հիշողության մտնում են ծոցն անցյալի: Հովհաննես Թումանյան  Աղոթողի, մտամփոփ երազողի այդ գիրքին մեջ կնայեր տարիներու ծոցեն հեռուն, շատ հեռուն: Ռուբեն Զարդարյան
  16. տես` սինուս
  17. (բրբ․) արգանդ

Հոմանիշներ

[խմբագրել]
  1. տե՛ս կուրծք
  2. գիրկ, գոգ
  3. ծոցագրպան
  4. ծովածոց
  5. խորշ, խոռոչ

Արտահայտություններ

[խմբագրել]
  1. ծոցն առնել
    1. մեկին մտցել իր անկողինը և նրա հետ պառկել, մեկի հետ միասին պառկել  Հայրիկը թինկը տված՝ ծոցն էր առել Սուրիկին: Հովհաննես Թումանյան  Գիշերը ծոցն առավ քնացավ: (Արփիար Արփիարյան)
    2. իր մեջ ընդունել, իր մեջ առնել  կարկաչահոս Խրամը յուր ծոցն է առնում Ձորագետի վրակը` թափվում է հադարտահոս Կուրի մեջ: (Մուրացան)
    3. պառկել-կենակցել
  2. ծոցը բանալ - նույնն է՝ գիրկը բացել, ընդունել  Բաց արա ինձի քո գիրկն ու ծոցը, Դու ես մանկական իմ օրորոցը: (Րաֆֆի)
  3. ծոցը օձ սնուցել, ծոցում օձ սնուցել - չիմանալով որ մեկը իրեն թշնամի է կամ թշնամի է դառնալու հովանավորել` խնամել, պահել` օգնել
  4. ծոցը օձ սնուցանել, ծոցում օձ սնուցանել - նույնն է՝ ծոցը օձ սնուցել  Կնշանակե ես մի օձ էի սնուցանում իմ ծոցում, որ վերջիվերջո ինձ պիտի շանթեր և սպաներ: (Մուրացան)
  5. ծոցը օձ տաքացնել, ծոցում օձ տաքացնել - նույնն է՝ ծոցը օձ սնուցել
  6. մեկի ծոցը մտնել
    1. ընդհանրապես մեկի անկողինը մտնել
    2. օտարի անկողինը մտնել, նրա հետ կենակցել  – Քա՜, տունդ եկավ տե ի՞նչ ըրավ, ծոցդ չմտավ ա... Ատ էր պակաս: Երվանդ Օտյան
  7. ծոցը քար դնել սրտապնդել, իրեն ամուր պահել, չվախենալ  Ծոցդ քար դիր, գնա քննության:
  8. ձեռքը ծոցը մնալ, ձեռքը ծոցում մնալ - հարազատին կորցնելով և մենակ մնալով ոգալ, տխուր ու լքված մնալ
  9. մայրենի եկեղեցու ծոցը դառնալ, մայրենի լեզվի ծոցը դառնալ, մայրենի ժողովորդի ծոցը դառնալ - այլադավանությունը` օտար լեզվով խոսելը թողնել և կրկին իր հավատքն ընդունել` իր մայրենի լեզվով խոսել, իր ազգությանը վերադառնալ  Հայաստանյանց մայրենի լեզվի ծոցը դարձած էին: Երվանդ Օտյան
  10. ծոցը տաքացնել - շատ փող աշխատել, լավ վաստակել, հարստանալ
  11. ծոցի բառարան - գրպանում պահվող` ծավալով փոքր բառարան, առձեռն բառարան
  12. ծոց-ծոցի քնել - միևնույն անկողնում քնել  Հավքերի պես եկ, ծոց ծոցի, Իմ հազար սեր, սիրեկան, Խմենք երկնի մեղրագինին, Ծաղկունքի մեջ քուն մտնենք: (Ավետիք Իսահակյան)
  13. նամակի ծոցում, նամակի ծոցով - (հնց․) ներփակ, նամակի մեջ, նամակով  Այս նամակի ծոցում կստանաք մի քանի ոտանավոր: (Րաֆֆի)  Նամակիս ծոցով ուղարկում եմ այն ձեզ: (Մամուլ)
  14. ծոցը կրակ ու բոց բռնկվել - տխրել, ծանր մտորումների մեջ ընկնել  Էս որ տեսավ, Կրակ ու բոց բռնկեցավ Մհերի ծոց: (Ավետիք Իսահակյան)
  15. ձեռքը ծոցը, ձեռքը ծոցին - տխուր, տերտում
  16. ձեռքերը ծոցը, ձեռքերը ծոցին - նույնն է` ձեռքը ծոցը
  17. ձեռները ծոցը, ձեռները ծոցին - նույնն է` ձեռքը ծոցը
  18. ծոցը դատարկ թողնել մեկի - անամուսին թողնել

Թարգմանություններ

[խմբագրել]

Գոյական

  1. (հնց․) շարականի երաժշտական խազերից մեկը

Հոմանիշներ

[խմբագրել]

Արտահայտություններ

[խմբագրել]

Աղբյուրներ

[խմբագրել]
  • Հողմիկ Սարգսյան, Ռուզաննա Սարգսյան, Երկրաբանական տերմինների եռալեզու հանրագիտական բառարան, Երևան, «Զանգակ», 2014 — 672 էջ։