մեջ

Հայերեն

• ՄՀԱ՝ [mɛd͡ʒ]

Դասական ուղղագրութեամբ՝ մէջ վանկեր՝ մեջ 

Ստուգաբանություն

Բնիկ հնդեվրոպական՝ *me(i)dhio- «միջին» հիմքից. հմմտ. հին հնդկերեն mádhyas, հունարեն μέσος, լատիներեն medius, գոթերեն midjis:

Գոյական

1. առարկայի ներսի կողմը, ներքինը, ներսը ◆ Չնայած ծանրությանը, արկղի մեջը դատարկ էր: ◆ Ձմերուկի մեջը տվեց երեխաներին։
2. ներսում, ներսը ◆ Միքայելը չէր զգում Շուշանիկի մեջ կատարվող արմատական հեղաշրջումը: (Շիրվանզադե)
3. այն կետը, որ հավասարապես հեռացած է երկու ծայրերից, կենտրոն, մեջտեղը ◆ Էլեկտրական ջահը կախված էր առաստաղի միջից և լուսավորում էր սենյակի բոլոր մասերը: (Մամուլ)
4. մեջում, կեսին ◆ Աշնան մեջերին Հակոբը և Մարանը վերադառնում էին տուն: (Վահան Թոթովենց)
5. ցույց է տալիս վերաբերմունք, մասնակցություն
6. (բրբ․) ծեծած միս, չամիչ, բրինձ և այլն, որով լցնում են խմորեղեն և այլ տեսակ կերակուրներ, լցոն, փոր
7. մակերսի վրա ◆ Նա հայելու մեջ տեսավ իր դեմքը:

Կապ

1. այն տեղը՝ կետը, որտեղ կատարվում՝ ընթանում է գործողությունը կամ զետեղվում՝ գտնվում է մի բան՝ ներսը, ներսում նշանակությամբ ◆ Մարզադահլիճի մեջ թիմերը շարքով կանգնել էին իրար դիմաց։ ◆ Մի ճերմակ ամպ, թափանցիկ ու անձև, հանդարտ լողում էր լազուրի մեջ: (Ակսել Բակունց)
2. երկու կետերի՝ առարկաների միջև եղած տարածությունը՝ միջև նշանակությամբ ◆ Երկու հարևան գյուղերի մեջ ընկած է ընդարձակ դաշտը։ ◆ Երկու տների մեջը մի մեծ պարտեզ կա։
3. երկու առարկանների՝ անձերի՝ երևույթների արանքը՝ արանքում՝ միջև նշանակությամբ ◆ Կյանքի-մահի մեջ, ո՞վ մարդ, այդ մենք ենք: (Ավետիք Իսահակյան) ◆ Եղբայր, եկ գործը հաշտ վերջացնենք մեր մեջ, Մարութխանյանին ոչինչ չտանք: (Շիրվանզադե)
4. այն ժամանակամիջոցը, որում տեղի է ունենում գործողությունը՝ ընթացքում նշանակությամբ ◆ Որդիները նկատելիորեն մեծացել էին մի քանի ամսվա մեջ: Ստեփան Զորյան
5. վիճակ՝ դրություն՝ պատված, համակված, մի բանի արտահայտություն ունեցող նշանակությամբ ◆ Վշտի մեջ իսկ գեղեցիկ էր նա։ ◆ Արեգակի ծիրանագույն ճառագայթները ողողել էին Միքայելին, և այդ կացության մեջ նա Շուշանիկին թվաց անչափ գեղեցիկ: (Շիրվանզադե) ◆ Երկիրը ընդհանուր հուզման մեջ էր: (Րաֆֆի)
6. հարաբերություն, առնչակցություն՝ իրար նկատմամբ, միջև նշանակությամբ ◆ Երբ ամուսինների մեջ համերաշխությունը չքացել է--ոսկին անզոր է նրանց բախտածորացնելու համար: (Շիրվանզադե)
7. համեմատություն՝ միջև, միմյանց համեմատությամբ նշանակությամբ ◆ Երկու կազմերի մեջ ես զգալի տարբերություն չեմ տեսնում։
8. մի բանով պատված՝ պարուրված լինելը՝ հագած, պատված, փաթաթված նշանակությամբ ◆ Բակով անցավ մի պառավ կին` չարսավի մեջ: (Ակսել Բակունց)
9. որևէ բանի խորքը՝ ներքին տարածությունը՝ ներսը, խորքը նշանակությամբ ◆ Շուտով խեղդվողը սուզվեց ջրի մեջ և այլևս դադարեց երևալուց էր։

Արտահայտություններ

1. մեջ ընդ մեջ, մեջ առ մեջ - մեջեմեջ ◆ Մեկը խփում էր... ծնծղան և մեջ ընդ մեջ երգում մի գուդանական երգ: Ստեփան Զորյան
2. մեջ անել - կիսել, միջուկը հանել
3. մեջ առնել - շրջապատել
4. մեջ գցել - մեկին միջնորդ դարձնել ◆ Մարդ մեջ գցենք, հաշտեցնենք: (Ստեփանոս Մալխասյանց)
5. մեջ ընկնել
   1. խառնվել մի բանի, երբ չեն հրավիրում ◆ Նա մեջ է ընկնում տեղի անտեղի: Եղիշե Չարենց ◆ Իշխան Նիասամիձեն պահանջեց «լեկուրի» և չեքրզկի փեշերը հետ ծալելով, մեջ ընկավ իր լայնածավալ միրուքով: (Շիրվանզադե)
   2. մի որևէ վիճակի` դրության մեջ լինել ◆ Սամվելը մտածության մեջ ընկավ: (Րաֆֆի)
   3. միջամել, խառնվել, մասնակցել մի բանի ◆ Խոսքը քրոջից խլելով, մեջ ընկավ խարտյաշ տղան: (Հրաչյա Քոչար)
6. մեջ ուտել, ղրաղ ման գալ - անաշխատ ապրել
7. մեջ տալ - գործողությունը կարճ ժամանակով ընդհատել
8. մեջն ընկնել - շատ հասունանալուց միջի կողմը լխկել` փչանալ
9. մեջը փուչ
   1. պտղի մեջը փչացած` դատարկ ◆ Երեք պոպոկ կոտրեցի, երեկի էլ մեջը փուչ էր: (Ստեփանոս Մալխասյանց)
   2. անպետք, անզոր, զուրկ այն հատկություններից, որ արտաքուստ թվում է, թե ունի
10. միջի մարդ - միջնորդ
11. մեջե մեջ
    1. ուրիշ գործերի արանքում
    2. իրար մեջ ◆ Ասավ պահնորդն ու մեջե մեջ կոկ սենյակներն անցավ: Հովհաննես Թումանյան
12. մեջե մեջ անել
    1. իրար մեջ բաժանել
    2. թաքցնել, պարտկել
13. մեջ բերել
    1. վկայակոչել ◆ Զեկույցողը իր մտքերը հաստատելու համար մեջ է բերում դասական գրողների ասույթները: (Մամուլ)
    2. մեջտեղ հանել ◆ Ներսես Մեծը... մեջ բերեց և ընդունել տվեց յուր ծրագիրը: (Րաֆֆի)
14. մեջ քաշել - որևէ գործի մասնակից դարձնել

Թարգմանություններ

Թարգմանություններ
անգլերեն՝ in, inside, middle, between, in between, filling, stuffing գերմաներեն՝ դանիերեն՝ թուրքերեն՝ իսպաներեն՝ իտալերեն՝ հոլանդերեն՝ հունարեն՝ շվեդերեն՝ պորտուգալերեն՝ ռուսերեն՝ վրացերեն՝ ֆրանսերեն՝

Աղբյուրներ

• Էդուարդ Բագրատի Աղայան, Արդի հայերենի բացատրական բառարան, Երևան, «Հայաստան», 1976։
• Հրաչյա Աճառյանի անվան Լեզվի Ինստիտուտ, Ժամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարան, Երևան, «Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1969։
• Աշոտ Մուրադի Սուքիասյան, Հայոց լեզվի հոմանիշների բառարան, Երևան, «Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1967։
• Աշոտ Մուրադի Սուքիասյան, Հայոց լեզվի հոմանիշների բացատրական բառարան, Երևան, «Երևանի Պետական Համալսարան», 2009։
• Սերգեյ Աշոտի Գալստյան, Դպրոցական բառակազմական բառարան (Դպրոցական մատենաշար) (խմբ. Հովհաննես Զաքարյան), Երևան, ««Զանգակ-97» հրատարակչություն», 2011 — 230 էջ, ISBN 978-99941-1-933-2։