ալիք

Վիքիբառարան-ից
ալիք

Դասական ուղղագրութեամբ՝

Վանկեր՝ ա•լիք 

ալիք1[խմբագրել]

Ծագում[խմբագրել]

Ալի արմատի գրաբարյան հոգնակի ձևն է: Բնիկ հայերեն բառ է: Համեմատության համար հունարեն՝ πολιός ալիք (թե մազերի և թե ծովի ալիքների համար), αί πολιαί ճերմակ մազեր, սանսկրիտ՝ पलित palitá սպիտակ ալիք, քրդերեն՝ ݒݐل, pēl, կոհակ , պարսկերեն, պահլավերեն՝ pīr ծերունի:

Հունարեն բառը ծագում է հնդեվրոպական նախալեզվի polio- ձևից, իրանյանները հնդեվրոպական նախալեզվի plgo- ձևից: Հայերենում էլ ոչ թե օ-ն փոխվել է ա-ի, այլ ինչպես նշում է Հյուբշմանը, ածացվում է հնեվրոպական pļio- ձևից:

Նոր Բառագիրք Հակազեան լեզուի գրքում ալիք (մազ) բառը համարվում է ծովի ալիք բառից ծագած ձև:

Գոյական[խմբագրել]

  1. ջրի մակերեսին բարձրացող շերտ, կոհակ ◆ Գետի ափին... ժամերով նստած նայում էր Մարցա ջրի պղտոր ալիքներին։ (Ակսել Բակունց)
  2. իր շարժումով կամ ձևով ջրի կոհակի նման զանգված ◆ Սևավոր դաշտը գնում էր դեմ առնում Մթին լեռների ալիքներին: (Դերենիկ Դեմիրճյան)
  3. (փխբ․) տատանողական շարժում ֆիզիկական միջավայրում (ձայնի, էլեկտրականության և այլն) ◆ Եվ նրա ձայնի արծաթյա հնչյունը ալիքներ տալով անցավ դահլիճի մի ծայրից մյուսը։ (Մուրացան)
  4. (փխբ․) ալիքաձև դարս՝ ծալ ◆ Նա հագել էր ծիրանի պարեգոտ, որ երկար և մեղմ ալիքներով իջնում էր մինչև ոտները
  5. (փխբ․) իրար հաջորդող և իրար վրա բարձրացող շերտեր (հողի, ավազի և այլն)
  6. (փխբ․) որևէ բանի բուռն՝ ուժգին շարժում ◆ Ծիծաղի ալիք:
  7. (փխբ․) ուժգին հոսանք ◆ Արյան ալիք:
Հոմանիշներ[խմբագրել]
  1. ալյակ, կոհակ, ծփանք, վետ, հորձանք, լափ (հզվդ․)
  2. ալի (հնց․)
Արտահայտություններ[խմբագրել]
  • իններորդ ալիք -
    • ամենաուժեղ և վտանգավոր հորձանքը՝ ալիքը փոթորկի ժամանակ
    • (փխբ․) ահեղ վտանգի կամ բարձրագույն վերելքի խորհրդանիշ ◆ Հողմը նոր դադարած թևերն է պարզում, գուժում փոթորիկ, Զգայուն ծովը թափով երազում իններորդ ալիք։ (Հակոբ Հակոբյան)
  • ալիք առ ալիք - ալիքներով, ալիքների նման, ալիքաձև ◆ Հրազդանը մեր ալիք առ ալիք պղտոր ջրերով գալիս է վերից: (Սարմեն)
  • ալիք տալ – հորձանք տալ ◆ Ու ջուրը քանի ալիք է տալի, Նա էլ ջրի հետ գնում է գալի: (Հովհաննես Թումանյան)
  • մեծ ալիք

Թարգմանություններ[խմբագրել]

ալիք2[խմբագրել]

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Գոյական[խմբագրել]

  1. (հնց․) սպիտակ մազեր ◆ Նա դարձյալ ապրում է արքունիքում, իրավունք չտալով իրան վերադառնալ Գառնի և հետզհետե զարդարվում ծերության ալիքներով: (Մուրացան)
  2. մազեր ◆ Ճերմակ է նրանց գլխի ալիքը, ինչպես վաղորդյան ձյունը լեռների: (Հովհաննես Թումանյան)

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. սպիտակամազ
  2. մազ, հեր, վարս (կնոջ, հյուսած), ծամ, գես, գիսակ (կանացի, երկար, հյուսած), գլխամազ

Արտահայտություններ[խմբագրել]