անկյուն

Վիքիբառարան-ից

Հայերեն

Դասական ուղղագրութեամբ՝ անկիւն

Վանկեր՝ անկ•յուն 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Առաջացել է բնիկ հնդեվրոպական ang/k-՝ «ծռել, թեքել» արմատից՝ -իւն ածանցով։ Համեմատել հին հնդկերեն anka` «անկյուն, ծռվածք», հունարեն αγκών` «արմունկ», լատիներեն angulus՝ «անկյուն, խորշ, ծայրամաս», հ․ վ․ գ․ ango, angul՝ «կարթ, խայթ» բառերի հետ։

Գոյական

  1. առարկայի երկու ներքին կողմերի հանդիպման տեղը ◆ (Սմբատը) նստեց եղբոր սենյակի մի անկյունում։ (Շիրվանզադե)
  2. երկու փողոցների խաչավորման տեղը ◆ Երկու փողոցների հենց անկյանը հանկարծ երես առ երես հանդիպեց Եվային։ (Նար-Դոս)
  3. առարկայի երկու արտաքին կողմերի հանդիպման տեղը, երկու կողմերի միացումով կազմվող ծայրը
  4. (փխբ․) ետ ընկած՝ առանձնացած տեղ՝ վայր, կենտրոնից հեռու ընկած տեղ, ծայրամաս ◆ Ամենահեռավոր անկյուններում էլ իմանում են թագավորի հայտարարությունը։ (Հովհաննես Թումանյան)
  5. (փխբ․) փոքրիկ՝ խղճուկ բնակարան կամ սենյակ
  6. կացարան, օթևան
  7. սենյակի վարձով տրվող մի մասը
  8. ընդհանրապես՝ տեղ, վայր, կողմ ◆ Գրվածքը կկարդան աշխարհի բոլոր անկյուններում։ (Շիրվանզադե)
  9. (երկրչ․) հարթության այն մասը, որ գտնվում է մի կետից բխող երկու ուղիղ գծերի միջև ◆ Սուր անկյուն։ ◆ Բութ անկյուն։
  10. որոշ առարկաների ծայրի մասը ◆ Երկաթը կպել էր ճակատի անկյունին։ (Ակսել Բակունց) ◆ Երկայն թախտի մի անկյունում նստած էր նրա անդամալույծ եղբայրը - Սարգիսը։ (Շիրվանզադե)
  11. (գիտ․) մի կետից բխող երկու կողմերի միմյանցից հեռացման աստիճանը, որպես չափման միավոր
  12. (փխբ․) (հզվդ․) հայեցակետ
  13. հատման տեղ ◆ Բերանի անկյունների բնորոշ ակոսներն այժմ հարթվել էին։ (Շիրվանզադե)
  14. Ղարաբաղ, Խնուս` մառան
  15. Վան` պատի մեջ շինված դարակ, պատուհան
  16. Ուրմիա` թոնրի հատակը, որի վրա բացված է ակը
  17. կողմ
Հոմանիշներ[խմբագրել]
  1. (բրբ․) քունջ, պուճախ, ռուք
  2. տե՛ս օթևան, կացարան
Արտահայտություններ[խմբագրել]
  1. անկյուն ունենալ- ապաստան ունենալ
  2. անկյան քար - անկյունաքար
  3. անկյունից հարձակվել՝ հարվածել՝ խփել՝ կրակել - գաղտագողի հարձակում գործել, հարվածել, խփել, կրակել
  4. անկյունի ետևից - դավադրաբար

Աղբյուրներ[խմբագրել]