բուկ

Վիքիբառարան-ից
Jump to navigation Jump to search

Հայերեն

Դասական ուղղագրութեամբ՝

վանկեր՝ բուկ 

բուկ1[խմբագրել]

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Թերևս բնիկ հնդեվրոպական՝ * bhug-՝ * bheug- «ծռել» արմատից. հմմտ. հին հնդկերեն bhúja «թև, կնճիթ», գոթերեն biugan «ծռել, թեքել» (իմաստային անցման համար՝ հմմտ. լատիներեն collum, գոթերեն hals «պարանոց»՝ հնդեվրոպական * kuel- «շուռ տալ, պտտել» արմատից, այլև՝ ռուսերեն шея «պարանոց», սերբախորվաթերեն owujati «շուռ տալ» բայի կողքին):

Գոյական

  1. Սասուն՝ (կզմխս․) բերանի խոռոչն ըմպանի հետ միացնող անցքը, կոկորդ
  2. (ժղ․) կերակրափողի վերին մաս, որկոր
  3. (փխբ․) վիզ, պարանոց ◆ Կառավարիչը բերել ա մի հասարակ աղլուխ, որ կապի բուկը։ (Պերճ Պռոշյան)
  4. (փխբ․) առարկայի (անոթի) խողովակաձև երկար մասը ◆ Ծերունին ոլորում էր մեշոքի բուկը։
  5. նորածիլ բույսի, գետնից մինչև տերևները ձգվող մասը
  6. Հաճն՝ լուլակ, շիբեթ
  7. Խոտուրջուր՝ կզակի տակ աճած ավելորդ միս, խպիպ
  8. Խոտուրջուր՝ միջուկը փտած, փուչ ◆ բուկ ծառ (Մ․Հաճյան)

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. (գվռ․) (կզմխս․) խրթլակ, դնչաման, դնչավոր
  2. որկոր
  3. տե՛ս կոկորդ
  4. տե՛ս վիզ, պարանոց
  5. բկամաս

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. (գյուղտնտ․) բուկը բռնել, լցնել - բույսի բուկը հողով ծածկել, որպեսզի լավ արմատակալի
  2. բուկը պահել - ուտել-խմելու մեջ զգույշ, չափավոր լինել
  3. (գյուղտնտ․) բուկը տալ - նույնն է՝ բուկը բռնել
  4. բկին դեմ առնել, կանգնել, մնալ -
    1. կուլ չգնալ, չկարողանալ կուլ տալ, ուտել
    2. (փխբ․) չվայելել ◆ Հարամ թիքեն չեն մարսի, բկներին կկանգնի։
  5. բկին չոքել, նստել -
    1. շատ ստիպել, հարկադրել ◆ Բկիս նստեց, թե՝ մի քանի մանեթ տուր։ Սահակ Ամատունի ◆ Քա, մեղք չէ՞,- կարեկցելով ասաց մեկն իր մոտինին,- ի՞նչ է բկին չոքե։ (Հակոբ Մանանդյան)
    2. նեղություն տալ, նեղել ◆ Տասը հոգի բկիս չոքած ուտում են աշխատանքս։
  6. բկիցը ընկնել, բկից ընկնել - ախորժակից ընկնել, վատ ուտել
  7. բկից բռնել - ստիպել, հարկադրել ◆ Քանի ամիս բկիցս բռնել էիր, թե ինչ է՝ էն շանը պտի առնես։ (Քրիստափոր Թափալցյան)
  8. բկի-բկի անել - բերանում եղածը շտապ կուլ տալ
  9. բկիցը կտրել, բկից կտրել - իր ուտելիքներից կտրել, խնայողությամբ ուտել (ուրշին բաժին հանելու նպատակով) ◆ Սեթոն իր բկիցը կտրում, հարևաններին ա ուտացնում։
  10. բկումը կանգնել, մնալ - նույնն է՝ բկին դեմ առնել
  11. բուկը սեղմել - տե՛ս ստիպել
  12. բուկը թրջել - տե՛ս խմել
  13. Խարբերդ՝ բուկ հրել - տե՛ս յուրացնել, ուրիշի ունեցվածքը յուրացնել
  14. բուկը լցնել -
    1. բույսի բնի շուրջը հող տալ, որ լավ աճի, լավ արմատակալի ◆ Քաղհանելուց պետք է բամբակի թփերի չորս բոլորը լցնել հողով՝ բուկը լցնել։ Սահակ Ամատունի
    2. տե՛ս բուկլիցել
    3. ուտել
    4. կաշառել ◆ Որ տանուտերի բուկը լցնես, գործդ լավ կերթա։ Սահակ Ամատունի
    5. շատ կերցնել ◆ Մի գլուխ տղի բուկը լցնում ա։
  15. բկումդ մնա, բկիդ կպչի - չվայելես
  16. բկումը մնալ - տե՛ս բկին դեմ առնել
  17. բուկը չորանալ -
    1. Պոլիս՝ շատ խոսելուց կոկորդը չորանալ
    2. խմելու մեծ պահանջ զգալ
  18. բուկը պահել -
    1. ուտել-խմելու մեջ չափավոր լինել ◆ Բուկը չկրցավ պահել՝ պահքը կերավ։ (Հրաչյա Աճառյան)
    2. ուտել, ուտելիք հայթայթել ◆ Արտոն սրա-նրա տանը բուկը պահում ա։ (Ձեռագիր)
  19. բուկը տալ - տե՛ս բուկը լցնել ◆ Կտրոնները տնկելիս բուկ են տալիս։

բուկ2[խմբագրել]

Գոյական

  1. տե՛ս շեփոր

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. տե՛ս շեփոր

Արտահայտություններ[խմբագրել]

Թարգմանություններ[խմբագրել]

Աղբյուրներ[խմբագրել]