թաղել

Վիքիբառարան-ից
Jump to navigation Jump to search

Հայերեն

թաղման արարողություն

Դասական ուղղագրութեամբ՝

վանկեր՝ թա•ղել 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Թերևս բնիկ հնդեվրոպական՝ *tol-՝ *tel- «հարթ, հարթ գետին, տախտակ» արմատից. հմմտ. լատիներեն tellus «երկիր, թաղամաս», հին իռլանդերեն talam «երկիր»։

Բայ

  1. մեռելը, դիակը գերեզմանի մեջ դնել և ծածկել ◆ Իմ խանումին խեղդեցին և գիշերով թաղեցին քաղաքի խրամատի մեջ։ (Րաֆֆի) ◆ Թաղում են ժողովրդին հավերժ հիշատակելի հերոսին։ (Ավետիք Իսահակյան)
  2. թաղման ծես կատարել
  3. որևէ բանի հողի մեջ դնել և հողով ծածկել, պահելու կամ ծածկնելու համարորևէ բանի հողի մեջ դնել և հողով ծածկել, պահելու կամ ծածկնելու համար ◆ Մեր գյուղացիները գինու կարասները սովորաբար թաղում են այգիներում գետնի տակ։ (Րաֆֆի) ◆ Թաղեմ քեզ հատիկ և դարդս քեզ հետ։ Հովհաննես Հովհաննիսյան
  4. խաղողի վազերը հողով ծածկել, ձմեռվա ցրտից պաշտպանելու համար (փխբ․)
  5. տակով անել, ծածկել, տակը պահել
  6. հողի մեջ խրել, վարսել, նստեցնել, տեղավորել (առանց ծածկելու)
  7. մեկից երկար ապրել, մեկի մահը տեսնել (փխբ․)
  8. մոռացության տալ, մատնել, մոռանալ (փխբ․) ◆ Նայիր, սիրելիս իդեալներ կունենաս, չլինի նավթահորերի մեջ թաղես: (Շիրվանզադե)
  9. հրաժարվել մի բանից ուրանալ ◆ Մարդիկ մեծ սերն անվախճան ամբողջ տարով պիտի թաղեն: Հովհաննես Հովհաննիսյան (փխբ․) ◆ Ալիքները կթաղեն իրենց գիրկին մեջ զանոնք, հետո կերգեն դառնորեն ցուրտ մահերը անողոք։ (Մկրտիչ Պեշիկթաշլյան) ◆ Փշերի ծածկոցից այրվող ձեռները Կարինեն զգուշությամբ թաղեց ջրի մեջ։ (Վիգեն Խեչումյան)
  10. ընկղմել, խորասուզել, սուզել (փխբ․)
  11. գաղտնի պահել, չարտահայտել, ցույց տալ, իր մեջ թաքցնել (փխբ․) ◆ Հոգիիս մեջ հեծեծանքս ես կթաղեմ անդնդախոր։ Սիամանթո
  12. մի բանի առատորեն լցնել, թափել մեկի, մի բանի վրա, ծածկել, պատել մի բանի առատությամբ (փխբ․)
  13. մխրճելով ծածկել (փխբ․)
  14. խորտակել, ոչնչացնել (փխբ․) ◆ Մեռավ հին տարին իր հետ թաղելով ապարանքները իմ երազների։ (Ավետիք Իսահակյան) ◆ Իմ հույսերս ինքս եմ թաղել: Ռուբեն Զարդարյան
  15. մի բանի մեջ ամփոփել, դնել ◆ (Հորովելի) տաք թրթիռնելում իրենց հոգսերն են թաղել: Համո Սահյան (փխբ․)
  16. թաքցնել, ի չիք դարձնել, հողին հավասարեցնել, ղցեխը կոխել ◆ Բայց գող Կարոյի նամարդ արարքը թաղեց որսկանի պատիվն ու փառքը։ (Վ.Միրաքյան) (փխբ․)
  17. գործածվում է բազմաթիվ անեծքների մեջ, մեռնես, մեռնի նշանակությամբ, օրինակ՝ Բոյդ թաղեմ, արևդ թաղեմ և այլն
  18. ձմեռվա ցրտից պաշտպանելու համար խաղողի վազերը հողով ծածկել ◆ Այգիները թաղում են վազերը ձմռան սառնամանիքներից պաշտպանելու համար։ (Դասագիրք)
  19. մխրճել ◆ Սողոմոնը ընկավ բերանքսիվայր և ճակատը թաղեց յափնջու մեջ։ (Ավետիք Իսահակյան) ◆ Թաղեց ասպետին ծոցին մեջ գլուխն ոսկեհեր։ (Դանիել Վարուժան)
  20. մի բան մեկից վերցնել և չվերադարձնել, ուրանալով ետ չտալ ◆ Հարյուր ռուբլիս թաղեց:

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. դամբանել, դամբարանել, տապարանել, գերեզմանել հորել (գվռ.), հողել, հորսել, գբել, հողին հանձնել, հողը դնել, գերեզման իջեցնել, գերեզման դնել, փոսը գցել, գլուխը հորել (գռհկ․)

(անարգ․), գլուխը կրել (անեծք) (հանգուցյալի դիակը գերեզմանի մեջ դնել, ծածկել)

  1. գոռել (մահմեդականների)
  2. հուղարկավորել, հուղարկել (թաղման ծես կատարել, դագաղի հետևից գնալ)
  3. տե՛ս այգեթաղել

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. թաղեմ քեզ, գլուխդ թաղեմ, արևդ թաղեմ, բոյդ թաղեմ, նրան թաղեմ, նրա գկուխը՝ բոյը՝ արևը թաղեմ - մեռնես, մեռնի ◆ Թաղեմ քեզ քո անպատիվ մորուքի հետ։ (Անահիտ Սահինյան)
  2. Երեխայիս՝ եղբորս… թաղեմ, թե սուտ եմ ասում՝ սուտ ասեմ (երդման արտահայտություն) - ճիշտ եմ ասում, հավատա
  3. Ինձթաղես ◆ Ավելի լավ է ինձ սպանես… թաղես ինձ, թե խաթրս կտրես։ (Անահիտ Սահինյան)

մեկին մի բանով, մի բանի մեջ թաղել - այդ բանից շատ ունենալ ◆ մեկին մի բանով, մի բանի մեջ թաղել։

Աղբյուրներ[խմբագրել]