թույլ

Վիքիբառարան-ից

Հայերեն

Վանկեր՝ թույլ 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Թերևս բնիկ հնդեվրոպական՝ *tolio-` *tel- «բարձրացնել, կրել, տանել, համբերել» արմատից. հմմտ. իռլանդերեն tlāith «թույլ, մեղմ»:

Ածական

  1. ֆիզիկապես նվազ, փոքր ուժ ունեցող, ֆիզիկապես ոչ բավական ուժեղ (մարդկանց, կենդանիների և նրանց մարմնի անդամների մասին), ◆ թույլ մարդ, ոտքեր
  2. ոչ ամուր կազմվածքով, թուլակազմ ◆ Մի թույլ պատանի էր նա, որ հաճախ անկողին էր ընկնում
  3. ուժերի նվազում զգացող, ուժը պակասած, ուժից ընկած (հոգնելուց, հիվանդությունից և այլն)
  4. ոչ դիմացկուն, ոչ տոկուն, նկուն, թուլակամ ◆ թույլ բնավորություն
  5. պաշտպանողական ու հարձակողական մեծ կարողություններ չունեցող, ոչ հզոր ◆ թույլ բանակ
  6. մեծ հեղինակություն, ամուր իշխանություն չունեցող, ներգործուն ազդեցությունից զուրկ ◆ թույլ ղեկավար
  7. փոքր հզորություն, էներգիա ունեցող, ոչ հզոր ◆ թույլ շարժիչ
  8. ուժեղ ազդետություն չգործող, ոչ ներգործուն, թույլ միջոցառում ◆ թույլ գինի
  9. ոչ մուգ, բաց, թեյը շատ թույլ է ◆ թույլ գունավորում
  10. աղոտ ոչ պայծառ ◆ թույլ լույս
  11. ուժով, լարվածությամբ ցածր, բարձր լարվածություն, արագություն, հաճախականություն չունեցող ◆ թույլ հոսանք, քամի
  12. ոչ խոր, մակերեսային, ոչ ուժեղ արտահայտված, անպարզ ◆ թույլ հետք, գծագրություն
  13. չնչին աննշան ◆ թույլ հույս, մխիթարանք
  14. ոչ բավականաչափ հիմնավորված, ոչ համոզիչ, ոչ հիմնավոր ◆ թույլ փաստարկ, առարկություն
  15. ոչ բարձրորակ, ոչ կատարյալ, ցածրորակ, անկատար ◆ թույլ ստեղծագործություն
  16. անբավարար, վատ ◆ թույլ առաջադիմություն, կարգապահություն
  17. նվազ ունակություն, գիտելիքներ ունեցող ◆ թույլ աշակերտ
  18. որևէ բանի նկատմամբ մեծ հակում կիրք, ձկտում չունեցող, չցուցաբերող, չարտահայտող, ◆ թույլ հետաքրքրություն, ուշադրություն
  19. որևէ բանի նկատմամբ թուլություն, մեծ հակում, մոլություն ունեցող ◆ Գինու նկատմամբ նա միշտ էլ թույլ է եղել
  20. ոչ ձիգ, ոչ պիրկ ◆ գոտին թույլ է կապել
  21. ոչ ամուր, ոչ կարծր, փափուկ փուխր ◆ թույլ հող, գետին
  22. ոչ բուռն, ոչ ջերմ, ոչ հախուռն ◆ թույլ ձգտում, ուրախություն, ոգևորություն
  23. կակուղ, լույծ, ոչ պինդ ◆ թույլ ձու, թույլ շաղախ
  24. անհաստատ, ոչ ամուր, խախուտ ◆ թույլ հենարան
  25. ոչ սերտ, ◆ թույլ կապ, մտերմություն
  26. բնական վիճակը, շարժունակությունը կորցրած, թուլացկամ (մարմնի անդամների մասին)
  27. տկար, վատառողջ, նվազ
  28. հասարակական դիրքով, աստիճանով, ունեցվածքով ստորին խավերին պատկանող ◆ մարդկային աշխարհ, ուր թույլն հանցավոր, հզորն արդար (Ավետիք Իսահակյան)
  29. հնչեղությամբ ոչ ուժեղ, ոչ ուժգին, խուլ ◆ թույլ ձայն
  30. իր գործին լավ չտիրապետող, անհմուտ ◆ թույլ դասախոս
  31. դիմադրելու, ընդդիմանալու կարողությամբ ոչ ուժեղ, հեշտությամբ ենթարկվող, անձնատուր եղող ◆ թույլ կին
  32. սեռապես ոչ ուժեղ
  33. անբավարար գնահատական, երկու, վատ, անբավարար
Հոմանիշներ[խմբագրել]
  1. անզոր, անուժ, անկարող, տկար, անարի, անջիղ, նենգ, հույլ, պղերգ, մեղկ, անատամ (փխբ․)
  2. քեծ (հնց․)
  3. քամ, խոթասիրտ, հեղգասիրտ, ծնկոտ, ծայրազեծ, նըվրժուկ (բրբ․)
  4. ջրատ, տուկատ, լոշ-լոշ
  5. տե′ս թուլակազմ
  6. մեղմ, կակուղ
  7. լույծ
  8. վատ, անբավարար (թվանշան)
  9. աղոտ, նսեմ, նվազ, տժգույն, տմույն, անպայծառ, հահանդ, նժվաղ (հզվդ․)
Արտահայտություններ[խմբագրել]
  1. թույլ տալ - տե′ս թույլատրել
  2. թույլ տրվել - տե′ս թույլատրվել
  3. թույլ բերան - ոչ գաղտնապահ, գաղտնիք չպահող, թուլբերան
  4. թույլ դամարը - (տամարը) տամարը բռնել, տե′ս թույլ ջիղը բռնել
  5. թույլ դիմադրության դիմել - թույլ դիմադրության ուղին (ճանապարհը) բռնել - հարմարվողական, հաշտողական դիրք գրավել, դժվարություններից, անախորժություններից, գլխացավանքից խուսափելով զիճողականություն ցուցաբերոլ
  6. թույլ երակը բռնել - նույնն է, թույլ ջիղը բռնել
  7. թույլ կողմ - նույնն է թույլ տեղ
  8. թույլ ջիղը բռնել - գտնել, իմանալ, որևէ մեկի թույլ կողմը, թուլությունն իմանալ և դրանից օգտվել
  9. թույլ տալ - թույլատրել
  10. թույլ տալ իրեն մի բան անել
  11. # կարելի համարել, այս կամ այն հանգամնքը հաշվի չառնելով, անտեսելով մի բան անել
  12. # հնարավորություն ունենալ մի բան անելու
  13. թույլ տեղ
  14. # մեկի մի բանի խոցելի տեղը, թուլություն
  15. # մեկի ցավոտ, հիվանդոտ տեղը, մեկի հետաքրքրությունների, շահերի, մտահոգությունների առարկան
  16. թույլ տեղին դիպչել, կպչել - մեկի ցավոտ, հիվանդոտ կողմը շոշափել
  17. թույլ տեղը շոշափել - ձգտել իմանալու մեկի թույլ տեղը և այն օգտագործելու իր նպատակների համար
  18. թույլ տուր, տվեք - հարգական արտահայտություն, զրուցակցին, ունկնդիրներին, հանդիսականներին դիմելու համար ◆ թույլ տվեք ժողովը հայտարարել բացված
  19. թույլ գտնվել

Աղբյուրներ[խմբագրել]