ինչ

Վիքիբառարան-ից

Դասական ուղղագրութեամբ՝

Վանկեր՝ ինչ 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Դերանուն[խմբագրել]

  1. հարցում առարկայի՝ երևույթի՝ հատկանիշի ևն մասին ◆ Ի՞նչ ես բերել մեզ:
  2. հարցում գործողության մասին ◆ Ի՞նչ ես անում:
  3. ընդհանուր հարցում՝ նախադասության իմաստով կամ ասածը կրկնելու համար ◆ -Նա դեռ հիվանդ է: - Ի՞նչ:
  4. հռետորական հարցման և բացականչական նախադասությունների մեջ նշանակում է՝ ոչ այլ ինչ, ուրիշ ոչինչ ◆ Գրում եմ ձեզ, ի՞նչ է մնում, ի՞նչ կարող եմ ասել ուրիշ: (Ալեքսանդր Պուշկին)
  5. հարցում քանակի՝ չափի մասին՝ որքան, ինչքան նշանակությամբ ◆ Ի՞նչ արժե այս կտորը:
  6. հռետորական հարցման և բացականչական նախադասությունների մեջ արտահայտում է կասկած կամ ժխտում ◆ Ի՞նչ օգուտ ձեր հասնելուց, երբ կռիվն արդեն վերջացել է:
  7. հարցում որպիսության՝ հատկության մասին ◆ Ի՞նչ մարդ է քո ծանոթը:
  8. հռետորական հարցման և բացականչական նախադասությունների մեջ արտահայտում է արհամարհանք՝ վատ, անարժան նշանակությամբ ◆ Նա ի՞նչ բժիշկ է. տգետի մեկն է:
  9. ինչ-որ ◆ Թող այդ անվանեն նյարդախտ, ծերունական խելագարություն, ինչ սրտները կուզի: ՀՍ
  10. հռետորական հարցման և բացականչական նախադասությունների մեջ, ժխտական բայաձևի հետ՝ շատ բան, ամեն բան, ամեն ինչ ◆ Ինչե՞ր միայն չեն կատարի ամբոխները խելագարված: (Եղիշե Չարենց)
  11. հռետորական հարցման և բացականչական նախադասությունների մեջ՝ դա ի՞նչ է որ, ոչ թե ◆ Ի՞նչ խոսել, ի՞նչ շշնջալ, որոտում, ճչում էինք: (Հովհաննես Հովհաննիսյան)
  12. (հնց․) փոքր-ինչ, մի քիչ, որոշ չափով ◆ Ցնցվել ինչ հոգով... թեթև քայլերին հետևել աչքով և մեղմ հառաչել - ահա ողջ նորա սիրո պահանջը: (Հովհաննես Հովհաննիսյան)
  13. խնդիր երկրորդական նախադասությունը՝ ինչը որ, ինչ բան որ, նշանակությամբ ◆ Ամեն բան, ինչ պահանջել է, արել է:
  14. երկրորդական ենթակա նախադասությունը՝ ինչը որ, ինչ բան որ նշանակությամբ ◆ Ինչ ընկավ նրա ձեռքը, կորած է:
  15. գործածվում է իբրև բացականչություն՝ զարմանք, հիացմունք արտահայտելու՝ համար ◆ Նա գլուխը խոթում էր անգամ տանտիրուհու պահարանը, դռան հայելուն էր դիպչում, որի մեջ արտացոլվում էին ի՞նչ հագուստներ: (Աշոտ Հովհաննիսյան)

Շաղկապ[խմբագրել]

  1. կապում է գլխավոր նախադասության հետ՝
    1. լրացում երկրորդական նախադասությունը՝ որ նշանակությամբ ◆ Չորրորդն օրն է, ինչ շարունակվում են ցույցերը:
    2. ժամանակի պարագա երկրորդական նախադասությունը՝ երբ, որ ժամանակ նշանակությամբ ◆ Այն բանից հետո, ինչ... ընդամենը մի ժամում այրվեց ու մոխիր դարձավ ամբողջ մի թադամաս, ազդանշանից ահաբեկվում էին նույնիսկ ամենաքաջ մարդիկ: ԲՔ
    3. ժամանակի պարագա երկրորդական նախադասությունը՝ երբվանից, որ ժամանակից որ նշանակությամբ ◆ Լուսինն է՛լ չի նայում լճակին լուռ, ինչ մենք հեռացել ենք նրա ափից: (Հովհաննես Հովհաննիսյան)
    4. երկրորդական չափի ու քանակի պարագա նախադասությունը՝ համեմատության իմաստով՝ որքան-որ, որչափ որ նշանակությամբ ◆ Ինչ ուրիշի տղաները տարով էին հասակ առնում, Մհերն օրով էր մեծանում: Ս
  1. կապում է համադաս զիջական-հակադրական նախադասությունները՝ մեծ մասամբ էլ բառի հետ՝ որքան էլ որ նշանակությամբ ◆ Ինչ չքնաղ էլ այգի լինի, ես միշտ տեսնում եմ աչքերիս դեմ մի արծաթաճյուղ փշատենի (Հովհաննես Հովհաննիսյան)
  2. իբրև տրոհական շաղկապ կապակցում է միմյանց հետ նախադասության բազմակի անդամները՝ կրկնվելով յուրաքանչյուրից առաջ՝ թե... թե նշանակությամբ ◆ Ինչ նա, ինչ դու՝ մի բան եք:
  3. կազմում է համեմատություն արտահայտող կապակցություններ՝ ինչպես նշանակությամբ ◆ Դու կմնաս, ինչ երգն ազատ: ՍՏ

Կաղապար:-hy-եղբ

  1. արտահայտում է՝ արհամարհանք՝ անբավականություն ◆ Ի՞նչ ընկերներ ես գտել:
  2. հիացմունք ◆ Ի՞նչ հերոսներ կորցրինք:
  3. բաղձանք, իղձ ◆ Ախ, ինչ կուզեի մոռանալ աշխարհ: (Հովհաննես Հովհաննիսյան)
  4. տե՛ս ինչք

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. մի՞թե, ինչպե՞ս թե
  2. ինչ-որ
  3. ահա թե ինչ
  4. ինչ որ

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. ինչ անեմ - ոչինչ, փույթ չէ
  2. ինչ անունով - ինչ պատճառով, հանուն ինչի
  3. ինչ ասես կուզի - հայտնի բան է, անկասկած, անշուշտ
  4. ինչ ասես
    1. ամեն ինչ, ամեն բան
    2. գոյականի հետ ամեն կարգի, ամեն տեսակ
  5. ինչ արեցի՝ արի կամ ինչ անի-չարի՝ արինք-չարնք՝ արին չարին - հակառակ բոլոր ջանքերիս, որքան էլ ջանք թափեցի
  6. ինչ գիտեմ - ով գիտե, հայտնի չէ, չեմ կարող ասել՝ բացատրել
  7. ինչ է կամ ինչ է թե - պատճառով, պատճառ բռնելով
  8. ինչ է, ինչ են - ինչ է (են) նշանակում, ինչ է (են) ցույց տալիս, ինչ բանի նշան են
  9. ինչ թե (հզվդ․) - ոչ միայն
  10. ինչ է, ինչ չէ - ինչ է պատահել, եղելությունը ո՞րն է
  11. ինչն ընչոց է (ինչոց է) - ինչ է պատահել, եղելությունը ո՞րն է
  12. ինչ խոսք որ - ինչ ասել կուզի, պարզ բան է, հայտնի բան է, անկասկած, անշուշտ
  13. ինչ կա-չկա - բոլորը, ամեն ինչ, եղած չեղածը
  14. ինչ կա ի՞նչ չկա - ի՞նչ իրադարձություններ են տեղի ունեցել, ի՞նչ նորություններ կան, պատմելու ի՞նչ բան կա
  15. ինչ կլինի - չէ՞իր կարող, չէ՞իր համաձայնի
  16. ինչ հոգ - հոգ չէ, փույթ չէ, ո՞վ է ուշադրություն դարձնողը
  17. ինչ փույթ - հոգ չէ, փույթ չէ, ո՞վ է ուշադրություն դարձնողը
  18. ինչ՞ից է - պատճառն ին՞չ է
  19. ինձ (քեզ, նրան մեզ և այլնին) ինչ - ինձ (քեզ, նրան մեզ և այլնին) չի վերաբերում, իմ (քո, նրա, մեր և այլնի) գործն չէ