իսկ

Վիքիբառարան-ից

 Flag of Armenia.svg Հայերեն[խմբագրել]

Դասական ուղղագրութեամբ՝

Վանկեր՝ իսկ 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Ածական

  1. Ճշմարիտ, իրական, բուն
  2. տե՛ս իսկը
  3. դերանուններից և գոյականներից հետո սաստկացնում է իմաստը՝ հենց նշանակությամբ ◆ Ինքն իսկ:

◆ Հայրն իսկ:

Եղանակավորող բառ

  1. եղանակավորիչ բառ, որ գործածվում է ընդգծելու և շեշտելու այն բառն ու բառակապակցությունը, որին վերաբերում է (դրվում է սովորաբար ետադաս) ◆ Մանավանդ նա արգելում էր Տեր֊Առաքելենց բարեկամների անտանելի այցելությունները, որոնցից խորշում էր հիվանդը յուր առողջության ժամանակ իսկ։ (Րաֆֆի) ◆ Գարեգին անունն իսկ, երբ արտասանում էին, քաղցր էր հնչում իմ ականջին։ (Մուրացան)
  2. եղանակավորիչ բառ, որ գործածվում է մատնացույց անելու՝ առանձնակի կարևորությունը նշելու այն բառի, որի հետ գործածվում է ◆ Այդ իսկ պատճառով կամենում եմ օգտվել իմ կյանքի մնացորդից և գրել ձեզ մի քանի բան։ (Մուրացան) ◆ Ապստամբության առաջին իսկ նշանին կոչնչացնես պարսից զորագունդ։ (Դերենիկ Դեմիրճյան) ◆ Եթե հարգում չլինեի այդ մարդուն, այն րեպեին իսկ մի ապտակ կտայի նրան։ (Մուրացան) ◆ Եզ մենք ընդդեմ մեր իսկ կամքին, պատվեր տվինք մեր բանկին։ (Հովհաննես Թումանյան)

Գոյական

  1. իսկություն ◆ Եթե իսկը ուզում ես իմանալ, գնա հորդ հարցրու, նա դեպքերին ներկա էր։ ◆ Թե ինչ է տեղի ունեցել, իսկը ոչ ոք չգիտե։

}}

Շաղկապ[խմբագրել]

  1. հակադրական
  2. կապում է հակադրվող նախադասությունները կամ նախադասության անդամները՝ հակառակը, ընդհակառակն նշանակությամբ ◆ Սակայն մարգարեն մերժեց նրա ողորմությունը, իսկ մենք ընդունեցինք: ◆ Այն օրը վարժապետի համար հարսանիք էր, իսկ մեզ համար մահ (Րաֆֆի) {{օրն|Մի համադրություն, մի ձև իսկապես, որի վրա կարծես ամեն աստված իր կնիքն էր դրել․․․ Այս էր ամուսինդ․ բորբոսնած մի հասկ, որ վարակում է առողջ եղբորը։|Շեքսպիր} ◆ Վարժապետը ցերեկը դաս է տալիս, իսկ մթանը իջնում է ներքնահարկ և փամփուշտ հաշվում։ (Ակսել Բակունց)}
  3. կապում է երկու նախադասություն, որոնցից մեկը չի համապատասխանում խոսողի կարծածին՝ սպասածին՝ մինչդեռ, այնինչ նշանակությամբ ◆ Այսպես անցավ մի քանի օր, իսկ տեղեկությունները պատերագմի մասին դեռ շարունակում Էին մնալ անորոշ ԱՄ ◆ Երեկ կռվեցին, իսկ այսօր իրարից չեն բաժանվում: ◆ Խաչոն դեռ նստած էր, իսկ նրա մեծ որդին, հայրապետը, որ մնաց հոր մոտ, չիբուխ էր պատրաստում նրա համար։ (Րաֆֆի)
  4. ցույց է տալիս հակադրվող նախադասությունների կամ նրանց անդամների զիջական երանգը՝ սակայն, բայց և այնպես, այնուամենայնիվ նշանակությամբ ◆ Բանաստեղծները մահանում են, իսկ ե՛րգը, ե՛րգը, ե՛րգը կմնա միշտ (Գուրգեն Մահարի) ◆ Սպասում էին մահամերձի մահին, իսկ նա դեռ չէր մեռնում (Շիրվանզադե) ◆ Անցել են դարեր, դարեր, իսկ իր կամքը դեռ խոսում է։ (Եղիշե Չարենց)
  5. ցույց է տալիս հակադրվող մտքի անսպասելի՝ տարակուսելի՝ նախորդին անհամատեղելի լինելը՝ չէ որ, ախր, բայց թե նշանակությամբ ◆ Խոսեցին ռուսերեն, հետո հայերեն ասին, -Հիվանդանոց տանել, իսկ

աքաբին շատ հաստ և առողջ է (Գուրգեն Մահարի) համեմատական:

  1. ցույց է տալիս համեմատություն՝ ինչ վերաբերում է նշանակությամբ ◆ Դու՛, արեգա՛կ, դուրս արի, իսկ ես հովում կխաղամ:
  2. զուգորդում Է միաժամանակյա տարբեր դեպքերը՝ երևույթները՝ վիճակները ևն՝ մինչդեռ, այն ժամանակ, երբ նշանակությամբ ◆ Նա շտապ փողոց նստեց, իսկ այնտեղ ոչ ոք չկար արդեն: միավորիչ
  3. կապում Է նախադասությունները կամ նրանց անդամները տարբեր դեպքերի՝ առարկաների՝ գործողությունների ևն հաջորդական նկարագրության կամ թվարկման ժամանակ ◆ Վահագնը քաջություն Էր պահանջում, Անահիտը՝ արհեստ, իսկ Աստղիկը՝ սեր և բանաստեղծություն (Րաֆֆի)
  4. կապում Է ըստ ժամանակի հաջորդականություն արտահայտող նախադասություններ կամ նրանց անդամները (սովորաբար՝ ժամանակի մակբայների հետ) ◆ Նախ նրանք եկան, իսկ հետո՝ ես: Սկզբում դժվարությամբ դուրս գալով ախոռից, իսկ հետո միանգամից դուրս ցատկելով՝ Քուռակը խուլ մի խրխինջ արձակեց (Նաիրի Զարյան)
  5. կապում Է արտահայտված միտքը զարգացնող, լրացնող կամ բացատրող բառերը կամ նախադասությունները: ◆ Վարպետ Սիմոնը չէր խոսում և միայն եփում Էր, իսկ ճաշը շատ աղի Էր: (Գուրգեն Մահարի)
  6. հարցական նախադասությունների սկզբում գործածվում Է իբրև խոսքի սկիզբ՝ արդյոք նշանակությամբ ◆ Իսկ դուք գիտե՞ք, թե ի՞նչ հետաքրքիր բան պատահեց այսօր:
  7. բացականչական նախադասությունների սկզբում գործածվում Է հուզական երանգ տալու և արտահայտչականության սաստկացման համար՝ ախ, չէ՞ որ նշանակությամբ ◆ Իսկ ես այնպես եմ ուզում

լինել ձեր լեռներում:

  1. կապում Է միջանկյալ խոսքը նախորդ նախադասության կամ նրա անդամի հետ իբրև բացատրություն կամ հաստատում ◆ Տոնական օրերին, իսկ տոների թիվը առասպելական է Իտալիայում..., այդ գլխարկը մի քանի անգամ լցվում Էր արծաթ դրամներով (Վահրամ Փափազյան) ◆ Եթե ճիշտ է, որ այս մարդը մեր բարեկամն է, իսկ դա հայտնի է բոլորին,- ապա մենք ոչինչ չպետք է խնայենք նրա փրկության համար:

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. հակառակը, ընդհակառակը
  2. մինչդեռ, այնինչ
  3. սակայն, այնուամենայնիվ, բայց, բայց և այնպես
  4. չէ որ, ախբ, բայց թե
  5. ինչ վերաբերվում է
  6. մինչդեռ, այն չամանակ, երբ
  7. արդյոք

Արտահայտություններ[խմբագրել]