խեր

Վիքիբառարան-ից
Jump to navigation Jump to search

Հայերեն

Դասական ուղղագրութեամբ՝

վանկեր՝ խեր 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

  1. ԽԵՐ, ընդհ․ Խիր, Թբիլիսի՝ ԽԱՅՐ, Համշեն՝ 1․ Օգուտ, շահ։ ◆ Մոմ տար տաճարի վերեն, քյու խերի համար վառա։ (Հակոբ Մանանդյան) ◆ Խերով գործ։ (Ձեռագիր) 2․ Բարիք, բարերարություն, լավություն։ ◆ Աղքատ աղջիկ մը կարգելը խեր էր։ Ավետիս Ահարոնյան ◆ Քու տված խերդ օր աս է, հըպը շառըդ ինչ գըլլի։ Մլխ․ 3․ Բարի, լավ, հաջողակ, բարեգուշակ։ ◆ Պետի մե խեր խաբար բեր։ (Ակսել Բակունց) ◆ Խեր բանի համար չես լինի եկած։ Ջվ․ 4․ Փառք, երանություն։ 5․ Մուշ՝ հօգեհաց։ 6․ ◆ Իմ քրտինքից իմ տնամերձից կտաք զիմ խեր ։ ՌԴ․ 6․ Մուշ՝ Հերիք բավ։
  2. 1․ Արաբկիր՝ Սեբաստիա՝ Տիգրանակերտ՝ Քղի՝ Մալաթիա՝ տե՛ս ԴԱԼ։ 2․ Խարբերդ՝ Կտրած կաթի քամվածքը։
  3. Հերիք, բավ։
  4. Լ Ղարաբաղ՝ Կանաչեղենի՝ բանջարի ցողունը։ ◆ Սկսում են կռծել խերի թաղերը։ ՄԱս․

Գոյական

  1. (գվռ․) գուտ, շահ ◆ Այս ապրանքի մեջ խեր չկա: ◆ Խերն ու բարին թոնրի մեջ է: առած ◆ Խե՞ր լինի, -հարցրեց Հասո քիրվան: Սերո Խանզադյան ◆ Է, խեր ըլնի քեռի Խեչան. ի՞նչ կա: Հովհաննես Թումանյան ◆ Նրանից շատ խեր է տեսել: (Րաֆֆի) ◆ Թող տանե փողը, շատ խեր չի տեսնի…մեկը կեղծ էր: (Րաֆֆի) ◆ Մի կոպեկի խեր չունենք: ◆ Վաղեմի ժամանակների շահերը չեն մնացել, խերը դուրս է եկել:Ր ◆ Աշխարհի խերն ու շառը (պետք է) ճանաչել: (Խաչատուր Աբովյան) ◆ Ոտքդ խերով լինի: Սերո Խանզադյան ◆ Կնոջ ոտը խերով է լինում: (Րաֆֆի)
  2. բարեգործություն, ◆ Աղքատ աղջիկ մը կարգելը մենձ խեր էր: (Արփիար Արփիարյան)
  3. ած․ բարի, ուրախ ◆ Պետի, …մի խեր խաբար բեր: (Ակսել Բակունց) ◆ Սիրուն Սոնա, խերով եկա, քաղաքից նամակ եմ բերել: (Շուշանիկ Կուրղինյան)
  4. ուրախություն ◆ Աստված ձեզ խեր տա: (Րաֆֆի) ◆ Նա մեր տուն էր եկել խերով բարով:
  5. գլխներին ինչ-որ խաղ խաղալ ◆ Դրամ, դրամ: Խերն անիծեմ աս եգիպտացիներուն: (Ավետիք Իսահակյան)

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. օգուտ
  2. շահ

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  • Խեր անիլ, 1,Բարիք տալ։ ◆ Միթամ մե ծառ իմ, ումիկ ունիմ, վուր լավ խեր անիմ ։ (Գարեգին Սևունց) 2․Բարին տեսնել, բարիք ստանալ, լավ արդյունքի հասնել։
  • Խեր լինի, Բարին կատարվի, Բարեհաջող լինի։ ◆ Խեր էլնի, ո՞ր քյամին է քե ոիրե ըստեղ։ Ավետիս Ահարոնյան ◆ Խեր ըլնի, էս վախտին ի՞նչ ես էգը։ (Ձեռագիր) ◆ Մարթը տեսնըմ ա կնիկը հիլու ըռաչին կոկվում ա։ -Ախչի, էս հի՞նչ կա, խեր ինի։ -Վեչինչ, Սոնիչկան կալու ա, վեր ժողով քինանք (Խաթաբալա)
  • Խեր կամեցի, որ խերու ռուստ գաս, Ուրիշին լավություն արա, որ նույնւ քեզ անեն։
  • Խեր կգտնի զտեր, Լավ ու բարի գործ անողը մի օր վարձահատույց կլինի։
  • Խեր տեսնել, Լավ բանի արժանանալ, օգուտ տեսնել, վայլել։ ◆ Ջղտիդ խերը չտեսնել, մե օր մեռնեն։ (Էմինյան ազգագրական ժողովածու) ◆ Նրանից շատ խեր է տեսել։ (Րաֆֆի) ։ ◆ Թող տանի փողը, խեր չի տանի, կեղծ էր։ (Րաֆֆի)
  • ◆ Խերը տեսնի Հերապետը, ջարմեն քաշի Կարապետը, Ար․ Շահում է մեկը, իսկ դրա վնասը քաշում է մեկ ուրիշը։ Այ Խեչան, ասում ա՝ խերը տեսնի Հերապետը, ջառմեն քաշի Կարապետը, կրկնում էին նրան շատ անգամ գյուղացիք։ (Պերճ Պռոշյան)
  • Խեր բարաքաթ, Օգուտ, շահ, հաջողություն։
  • ◆ Խեր ու խաշու, Օգուտ, շահ։ Խեչանի քվեր աղջկանից քեզ ի՞նչ խեր ու խաչու (Պերճ Պռոշյան)
  • ◆ Խեր ու շառ, Լավ ու վատ դրություն, վիճակ։ Բաքվա խեր ու շառն կիրի։ (Խաթաբալա) ◆ Խանումը մի հինգ տարեկան աղջկա,որ խեր ու շառ չէր ճանաչում, նստացրուց մեջտեղը ու վիճակի բղուղը տվուց ձեռը։ (Պերճ Պռոշյան)

Աղբյուրներ[խմբագրել]