խոսել

Վիքիբառարան-ից

Հայերեն

Megaphone.svg Արտասանություն

ՄՀԱ: [xosɛl]

Արտասանություն

Վանկեր՝ խո•սել 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

ԽՈՍԵԼ,

  1. Խոսել։
  2. Շամախի` Պատվիրել, ապսպըրել։ ◆ Մի ֆայտոն խոսեցի, մին բաշ Իչմիածին։ (Խաթաբալա)
  3. Կարին` Խարբերդ` ՆՆ Սեբաստիա` Մարզվան` Աքաղաղը կանչել։ ◆ Ատ օրը խորոզները կանուխ պաշլայեցին խոսելու։ (Խաթաբալա)
  4. Երգել, դայլայլել, գղգեղել։ ◆ Մեր քավորի տղեն, որ կարդում է, հենց գիդենում եմ, թե վարդենու վրա թառ ելած բլբուլն է խոսում։ (Պերճ Պռոշյան)
  5. Սեբաստիա` Արձագանքել։
  6. Ականջում օդի ալիքների տատանումից ձայնել, ականջը կանչել։
  7. Սեբաստիա` Երեխային մկրտության ժամանակ անվանակոչել։

enխոսել koխոսել ltխոսել

Բայ

  1. օգտվել բանավոր խոսքից, սովորել բանավոր խոսք գործադրել ◆ Երեխան արդեն խոսում է:
  2. տիրապետել որևէ լեզվի ◆ Նա գերմաներեն խոսում է:
  3. բանավոր խոսքով կարծիքներ, մտքեր, դատողոլթյռւններ արտահայտել՝ ասել՝ հայտնել, հաղորդել լուրեր իրողություններ և այլն ◆ Խոսեց հայրը մինչև գիշեր:
  4. գրավոր կամ տպագրական խոսքով պատմել՝ հաղորդել ◆ Հեղինակը հանգամանորեն խոսում է նաև գրերի գյուտի մասին:
  5. ճառ ասել, ճառել, բանախոսել ◆ Հռետորը խոսում էր համոզիչ:
  6. միտք անել՝ մտածել ◆ Այսպես էր խոսում իրեն սրտի հետ Աբու Մահարին: (Ավետիք Իսահակյան)
  7. բամբասել, չարախոսել
  8. զրույց անել, զրուցել, խոսակցել ◆ Նրանք երկար խոսում էին իրար հետ:
  9. բանակցել ◆ Զորավարը խոսեց սուրհանդակների հետ ու համաձայնության եկավ
  10. վկայել, հաստատել, մի բանի իրական դրսևորումը լինել ◆ Այս ստեղծագործությունը նրա մեծ տաղանդի մասին է խոսում:
  11. (խսկց․) միմյանց հետ խռով լինելուն վերջ տալ՝ հաշտվել
  12. (փխբ․) հաշիվը մաքրել, պատժել (ասվում է իբրև սպառնալիք) ◆ Մենք դեռ կխոսենք ձեզ հետ:
  13. (փխբ․) հանդիմանել, նախատել ◆ Մայրը անընդհատ խոսում է վրան, իսկ նա էլի իրենն է շարունակում:
  14. նշանադրել, ուզել ◆ Թագավորի դուստրը խոսեց նրան կին: Հովհաննես Թումանյան
  15. (հզվդ․) հռչակել, տարածել ◆ Եվ ժողովուրդը ամեն տեղ խոսեց նրա անունը:
  16. նշաններով՝ շարժումներով միտքն արտահայտել ◆ Համրերը ձեռքերով խոսում են իրար հետ:
  17. համապատասխանել ◆ Շարվածքի քարերը լավ են խոսում իրար հետ:
  18. հակաճառել, առարկել ◆ Ոչ ոք չի համարձակվում նրան դեմ խոսել:
  19. դժգոհություն հայտնել, բողոքել ◆ Ես ընչի՞ տեր եմ, խոսեմ նրա դեմ: Հովհաննես Թումանյան
  20. երևան գալ, դրսևորվել, արտահայտվել ◆ Երիտասարդի ոգևորությունն էր խոսում նրա մեջ
  21. վկայակոչել, մի բան իբրև հաստատող՝ ապացուցող հանգամանք հիշել ◆ Վեճի ժամանակ նա միայն օրենքից է խոսում:
  22. մի բանի լավ տիրապետել, մի բանի լեզուն հասկանալ, հմտորեն բանեցնել մի բան Նա սովորել է խոսել մեքենաների հետ (Լեո)
  23. (փխբ․) խորհել, մտածել, խելք-խելքի տալ ◆ Իմ պապը… հողի հետ խոսել է: Համո Սահյան
  24. (փխբ․) մտքերը՝ զգացումները՝ ապրումները լուռ կերպով հաղորդել մեկին՝ մի բանի, մեկի՝ մի բանի հետ մտքով ու հոգով հաղորդակից լինել ◆ Հողը խոսում է նրա սրտի հետ, և սիրտը նրա խոսում է հողին: (Ավետիք Իսահակյան)
  25. (փխբ․) արտահայտել, դրսևորել, որևէ բանի արտահայտություն ունենալ ◆ Այդ դեմքի վրա ամեն մի գիծ խոսում էր:
  26. (փխբ․) ծուղրուղու կանչել, կանչել (աքաղաղի)
  27. (փխբ․) իրեն հատուկ կամ իր գործողության՝ շարժման՝ ընթացքի և այլնի հատուկ ձայնը հանել (խոխոջել, ճռվողել, հնչել, ճարճատել և այլն) ◆ Անտառը, առուն ու արտը խոսեց: Հովհաննես Թումանյան ◆ Ըմբոստ հոսում, խոսում է գետը: (Եղիշե Չարենց) ◆ Եվ լարերը խոսեցին:
  28. մարդկային խոսքը վարժությամբ կրկնել ◆ Սենյակում թութակը խոսում էր իր սերտածը:
  29. որևէ ձևով՝ միջոցով հաղորդակցվել, հաղորդել ուրիշներին մտքերը՝ զգացումները և այլն ◆ Թռչունները խոսում են, իսկ նա լսում է ու հասկանում:
  30. հաղորդել, բանավոր խոսքով վերարտադրել ◆ Ռադիոն խոսում է:
  31. ազդել, ներազդել, ազդեցություն ունենալ ◆ Բանաստեղծի հուժկու պատկերները խոսում են մեր մտքի ու սրտի հետ:
  32. (փխբ․) իրեն զգացնել տալ, թելադրել ◆ Մոր սիրտը խոսեց նրա մեջ, և նա դարձյալ ներեց:
  33. (փխբ․) ասպարեզ գալ, մեջտեղ գալ, գործի դրվել ◆ Խոսքը տեղ չհասավ, հիմա թող զենքը խոսի:
Հոմանիշներ[խմբագրել]
  1. խոսակցել, զրուցել, զրուցակցել, զրույց անել, խոսխոսալ, խոսխոսել, խորաթել, ժգլել, մժլել, խոսք ու զրույց անել, արտասանել, արտաբերել
  2. դասախոսել, քարոզել
  3. բամբասել, ասեկոսել, չարախոսել
  4. արտահայտվել, ճառել, ելույթ տալ
Արտահայտություններ[խմբագրել]
  • Խոսած ատենը կրակին վրա մոխիր չի մնար, Պրտ․ փխբ․ Մեծախոսի՝ պոռոտախոսի մեկն է։
  • Խոսելու ծուծը հանել, Շիր․ Խոսելով՝ պատմելով մեծ հաճույք՝ բավականություն պատճառել ունկնդիրներին։ ◆ Տիրացու Հարեին պիտի խոսացնեիր, որ խոսալու ծուծը հաներ։ (Էմինյան ազգագրական ժողովածու)
  • Խոսելու հիդ ննգնիլ, Թբ․ Մեկի ասածներին բանի տեղ դնել՝ կարևորություն տալ։ ◆ Նրա խոսելու հիդ վուր մարթ նընգնի, ուր կեհա։ (Գարեգին Սևունց)
  • Խոսող ղուշ, Երգեցիկ թռչուն։ ◆ Բլբուլը, որ վարդի սիրովը կճլվլացնի, աշխարհքումս ինչքան խոսող ղշեր կան, կգան նրան գլուխ կտան ու նրա եղանակները կսորվեն։ (Պերճ Պռոշյան)

Աղբյուրներ[խմբագրել]