խոտ

Վիքիբառարան-ից

Հայերեն

(Unmowed) grass 5.JPG

Դասական ուղղագրութեամբ՝ խոտ

Վանկեր՝ խոտ 


Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Կան հին հնդկական զուգահեռներ, բայց դրանք հայերենի հետ միասին չեն հանգեցվում միասնական հնդեվրոպական ձևերի. հմմտ. k(h)ata, khetam «խոտ» (հնարավոր է համարվում դրավիդյան ` ` տելուգու gaddi «խոտ, չոր խոտ»): Կովկասյան զուգահեռները (` xotu «խոտ», ուտիերեն xod «ծառ») հազիվ թե լինեն հայերենի աղբյուրը. ընդհակառակն, դրանք կարող են փոխառյալ լինել հայերենից:

  1. Խոտ
  • խոտ արածող,1․ Անասուն, խոտակեր կենդանի։2 ` Անբան՝ խեղճ՝ ողորմելի մարդ։
  • Խոտ խոռոմ, Պապեն` Քաղված՝ հնձած և խուրձերի վերածած խոտը։
  • Խոտ հնձվոր, Արարատյան` Խոտ քաղող՝ հնձող։ ◆ Երկու օր ա, որ խոտ հնձվոր ունի, նրանք հնձում են, ինքը քամակիցը բարդ ա քցում, որ չորանա (ՊՊ)։
  1. 1․ տե՛ս ԽՈԴ։ 2․ Բաղեշ` Ծաղկաման, 3․ Բաղեշ` Բաղնիքի քարե գուռը։ 4․ՆՋ Օղի քաշելու այն մեծ ամանը, որի միջով խողովակով թորած օղին անցնում է։
  2. Սասուն` Կոճղ։
  3. Սասուն` Կարճ։
  4. Սեբաստիա` Պարսիկ շիայի աղանդին հետևող հավատացյալ (անձ), որը չի հավատում հանդերձյալ կյանքին։

Գոյական

  1. չփայտացող միամյա ցողունով բույս ◆ Խոտը կանաչին է տալիս և խոտի մեջ տաքնված մի կակաչ ժպտում է: Հովհաննես Թումանյան ◆ Խոտ չի բուսնի այլևս այն երկրում, որով անցել է աթիլլի հին ձին: (Եղիշե Չարենց)
  2. երկրի՝այդպիսի բույսերի կազմած ծածկույթը ◆ 
Խոտի դեզի մօտ կանգնած էր Խաչոն: (Նաիրի Զարյան)
  1. հնձած ու չորացրած խոտերը որպես անասնակեր ◆ Պառկել էին խոտի վրա և անուշ զրույց էին անում:
  2. խոտեղեն դեղամիջոց◆ Պառավը պիտի խոտերով դարմանի նրան: (Դերենիկ Դեմիրճյան)
  3. խոտ անել-անասնակեր հնձել ◆ Գնում է սաղերի համար խոտ է անում: Հովհաննես Թումանյան
  4. խոտ ուտել-անգետ լինել, միտքը չգործել, անասունին նմանվել ◆ Այ մարդ, դու հո խոտ չես կերել, այդ ինչ ես արել:
  5. խոտով լցնել-(հին Պարսկաստանում գործադրվում էր իբրև պատժի միջոց) մարդուն տիկ հանել և տիկը խոտվ լցնել:Խոտով լցվել կրավ.խոտով լցնել-ի ◆ չես օգնի ևս խոտով կլցնեմ: (Դերենիկ Դեմիրճյան)

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. խոտաբույս, սեզ, դալարիք
  2. խար
  3. սիզաբույս, սիզախոտ, խոտաբույս, սեզ

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. խոտ անել - խոտ հնձել
  2. խոտով լցնել (պատմ․) - մարդուն տիկ հանել և տիկը խոտով լցնել՝իբրև դեղամիջոց (գործադրվում էր Հին Իրանում)
  3. խոտ ուտել-անասունի նման՝ ապուշ՝ անգետ լինել
  4. * Խոտ ուտել՝ երկինք ելնել, Խիան` Սաստիկ բարկանալ։
  • Խոտ ու խշտիկ անել, Նոր Բայազետ` Ավելորդ բաներ իրար վրա կուտակել, հավաքել։ ◆ Պառավը խոտ ու խշտիկ էրաց հմեն, թափեց դուս (`
  • Խոտը բերանը չտարած՝ ձեռքը ագիին երկնցնել, Խարբերդ` Առանց ջանք թափելու արդյունք հուսալ։
  • Խոտը բերանին հայվան, Արարատյան` ` Խեղճ՝ ողորմոլի մարդ։
  • Խոտը քոքին կբուսնի, Սեբաստիա` Երեխան ծնողներին նման կլինի։
  • Խոտ կեռ, Արորի մասին։

Աղբյուրներ[խմբագրել]