խոտ

Վիքիբառարան-ից

Հայերեն

(Unmowed) grass 5.JPG

Դասական ուղղագրութեամբ՝ խոտ

Վանկեր՝ խոտ 

  1. Խոտ
  • խոտ արածող,1․ Անասուն, խոտակեր կենդանի։2 փխբ․ Անբան՝ խեղճ՝ ողորմելի մարդ։
  • Խոտ խոռոմ, Պպ․ Քաղված՝ հնձած և խուրձերի վերածած խոտը։
  • Խոտ կեռ, Արորի մասին։
  • Խոտ հնձվոր, Ար․ Խոտ քաղող՝ հնձող։ ◆ Երկու օր ա, որ խոտ հնձվոր ունի, նրանք հնձում են, ինքը քամակիցը բարդ ա քցում, որ չորանա (ՊՊ)։
  1. 1․ տե՛ս ԽՈԴ։ 2․ Բղշ․ Ծաղկաման, 3․ Բղշ․ Բաղնիքի քարե գուռը։ 4․ՆՋ Օղի քաշելու այն մեծ ամանը, որի միջով խողովակով թորած օղին անցնում է։
  2. Սս․ Կոճղ։
  3. Սս․ Կարճ։
  4. Սբ․ Պարսիկ շիայի աղանդին հետևող հավատացյալ (անձ), որը չի հավատում հանդերձյալ կյանքին։

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Կան հին հնդկական զուգահեռներ, բայց դրանք հայերենի հետ միասին չեն հանգեցվում միասնական հնդեվրոպական ձևերի. հմմտ. k(h)ata, khetam «խոտ» (հնարավոր է համարվում դրավիդյան աղբյուր. հմմտ. տելուգու gaddi «խոտ, չոր խոտ»): Կովկասյան զուգահեռները (արչ. xotu «խոտ», ուտիերեն xod «ծառ») հազիվ թե լինեն հայերենի աղբյուրը. ընդհակառակն, դրանք կարող են փոխառյալ լինել հայերենից:

Գոյական

  1. չփայտացող միամյա ցողունով բույս ◆ Խոտը կանաչին է տալիս և խոտի մեջ տաքնված մի կակաչ ժպտում է: (Հովհաննես Թումանյան) ◆ Խոտ չի բուսնի այլևս այն երկրում, որով անցել է աթիլլի հին ձին: (Եղիշե Չարենց)
  2. երկրի՝այդպիսի բույսերի կազմած ծածկույթը ◆ 
Խոտի դեզի մօտ կանգնած էր Խաչոն: (Նաիրի Զարյան)
  1. հնձած ու չորացրած խոտերը որպես անասնակեր ◆ Պառկել էին խոտի վրա և անուշ զրույց էին անում:
  2. խոտեղեն դեղամիջոց◆ Պառավը պիտի խոտերով դարմանի նրան: (Դերենիկ Դեմիրճյան)
  3. խոտ անել-անասնակեր հնձել ◆ Գնում է սաղերի համար խոտ է անում: (Հովհաննես Թումանյան)
  4. խոտ ուտել-անգետ լինել, միտքը չգործել, անասունին նմանվել ◆ Այ մարդ, դու հո խոտ չես կերել, այդ ինչ ես արել:
  5. խոտով լցնել-(հին Պարսկաստանում գործադրվում էր իբրև պատժի միջոց) մարդուն տիկ հանել և տիկը խոտվ լցնել:Խոտով լցվել կրավ.խոտով լցնել-ի ◆ չես օգնի ևս խոտով կլցնեմ: (Դերենիկ Դեմիրճյան)

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. խոտաբույս, սեզ, դալարիք
  2. խար
  3. սիզաբույս, սիզախոտ, խոտաբույս, սեզ

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. խոտ անել - խոտ հնձել
  2. խոտով լցնել (պատմ․) - մարդուն տիկ հանել և տիկը խոտով լցնել՝իբրև դեղամիջոց (գործադրվում էր Հին Իրանում)
  3. խոտ ուտել-անասունի նման՝ ապուշ՝ անգետ լինել
  4. * Խոտ ուտել՝ երկինք ելնել, Խն․ Սաստիկ բարկանալ։
  • Խոտ ու խշտիկ անել, ՆԲ․ Ավելորդ բաներ իրար վրա կուտակել, հավաքել։ ◆ Պառավը խոտ ու խշտիկ էրաց հմեն, թափեց դուս (Ահ․)։
  • Խոտը բերանը չտարած՝ ձեռքը ագիին երկնցնել, Խրբ․ Առանց ջանք թափելու արդյունք հուսալ։
  • Խոտը բերանին հայվան, Ար․ փխբ․ Խեղճ՝ ողորմոլի մարդ։
  • Խոտը քոքին կբուսնի, Սբ․ Երեխան ծնողներին նման կլինի։

Աղբյուրներ[խմբագրել]