Jump to content

ծամել

Վիքիբառարան-ից

Հայերեն

Դասական ուղղագրութեամբ՝ ծամել

վանկեր՝ ծա•մել 

Ստուգաբանություն

[խմբագրել]

Բնիկ հնդեվրոպական՝ *g՛mbh-՝ *g՛embh- «կծել, կրծել, ատամներով ջարդել, ծամել» արմատից. հմմտ. հին հնդկերեն jámbhatē, jábhatē «ատամներով բռնել», հունարեն γομφίος՝ «ատամ»։

Բայ

  1. ուտելիքը բերանում ատամներով մանրացնել և թքի հետ շաղախել
  2. որևէ բան ատամներով տրորել առանց մանրացնելու
  3. (արհմրհ․) երկարորեն՝ շարունակ ուտել, ուտելուց չդադարել ◆ Մի գլուխ ծամում ես, ետ դարձիր մի տե՛ս, գուցե կշտացե՞լ ես։
  4. (փխբ․) մաշել, ուտել, ոչնչացնել ◆ Մահը նրան ծամում է, ծամում։ (Ավետիք Իսահակյան)
  5. (փխբ․) տրորել, ճմլել (առանց կտրելու) ◆ Մեքենան ծամել էր նրա դեմքը։
  6. տե՛ս որոճալ
  7. (փխբ․) շարունակ կրկնել, անընդհատ նույն բանն ասել ◆ Նրանք ծամում են այդ ցուրտ խոսքերը, զառամ շրթերը քսում իրար։ Եղիշե Չարենց
  8. (խոհր․) սննդի մարսման մեխանիկական մշակում բերանի խոռոչում, ատամների օգնությամբ, որքան լավ է ծամվում, այնքան հեշտությամբ է սնունդը ստամոքսում և հետագայում մարսվում

Հոմանիշներ

[խմբագրել]
  1. որոճալ, լմել, ծասքել (հնց․)
  2. ուտել, սնվել, կերակրվել, ճաշել, ճաշակել, վայելել, ընդունել, անուշա անել (ժողվրդ.), ընթրել (երեկոյան), նախաճաշել (առավոտյան), խժռել (ժողվրդ.), խժկել, խժպտել, խժռտել, խպշտել, լափել, ըմբոխժնել, շպղել, մռզգայել, մցռել, թշել (ագահաբար), զխտել (բրբ․), զխտվել, զխտկտվել, զխկտվել (անարգական), պտկվել, խժպել պճկել, չթկել, խռթել, կոխել, տռզվել, տզռել, քպսել (շատ անհագաբար), մատնոռել, մատնել, մատլոզել (մատներով), լամլոմել, ծամծմել (զառամածի), ճմճմատել, ճմճմոտել, ճմճմել (դանդաղ), քեցխտալ, գելկլալ, ծղծամ տալ (առանց ախորժակի), բերանը հաց դնել (ժողվրդ.), բերանը պատառ դնել, բերանն առնել, բերանը բան գցել, բերանը բան դնել, բերանը խաբել, հափ անել (մանկ.), քշել (բրբ․), լոթը գցել, լոթը լցնել, լոթը կոխել (ագահաբար), փորը լցնել, փորն ածել, փորը քաշել, փորը կղպել (կուշտ), փորը քշել

Արտահայտություններ

[խմբագրել]
  1. ծամել դնել բերանը
    1. մանրամասնորեն բացատրելով սովորեցնել (այնպես, որ սովորողին այլևս անելու բան չմնա)
    2. որևէ մեկին հանձնարարված մի բան այնպես նախապատրաստել, որ այլևո նրան անելու շատ քիչ բան մնա
    3. լավ խնամել, հոգատարությամբ սնել` կերցնել

Աղբյուրներ

[խմբագրել]
  • Սերգեյ Ավագյան, Հայերեն-անգլերեն-ռուսերեն խոհարարական բացատրական բառարան, Երևան, «ԴԱԼԼ», 2009 — 240 էջ։