Հայերեն
Դասական ուղղագրութեամբ՝
վանկեր ՝ ու•զել
Բայ
կամենալ, ցանկանալ, ներքին պահանջ՝ անհրաժեշտություն՝ մղում զգալ մի բանի ◆ Սովորել՝ աշխատել ուզել : Ջուր ուզել :
ձգտել, տենչալ, փափագել ◆ Սիրտս մեր սարերը շատ ա ուզում (Ակսել Բակունց)
պահանջել ◆ Քառասուն բեռ ոսկի խարջ են ուզում Հովհաննես Թումանյան
խնդրել, խնդիրքով՝ պահանջով դիմել ◆ Դու՞ Էլ ես գործ ուզում (Նար-Դոս)
համաձայն լինել, հավանել, հաճել ◆ -Չե՛մ ուզում, իմ քորփա էրեխին էն անիրավ աշխարքը մի՛ գցիլ, չե՛մ ուզում Հովհաննես Թումանյան
հավանել, որպես ամուսին ընտրել ◆ -Եթե այդպես է, ոչ ոքի չեմ ուզի , ոչ ոքի… կմնամ տանը, հեծկլտալեն ասաց (Մարտիրոս Վեսպեր)
որպես փեսացու կամ հարսնացու ընտրել, ձեռքը խնդրել մեկի ◆ - Քա՜, Զարու՛կ, քեզ կուզեն , ի՞նչ կըսես ՆԹ
մտադիր լինել, պատրաստվել մի բան անելու ◆ Ուզում էր տնից դուրս գալ, մեկ էլ երկու անծանոթներ ծեծեցին դուռը։
հարաբերական դերանունների կապակցությամբ կազմում Է որոշյալ դերանունների ու մակբայների նշանակությամբ կապակցություններ, ինչպես՝ ով ուզում է = ամենքը, ամեն մարդ, ինչ ուզում է = ամեն ինչ, բոլորը, ուր ուզում է = ամեն տեղ, ամենուրեք և այլն
կամենալ, ցանկանալ, ուզենալ, (բնստ․) ՝ կամել, ցանկանալ
ձգտել, տենչալ, փափագել, բաղձալ, ըղձալ, նկրտել
պահանջել, առք, առնելիք, պահանջելիք, առնելացուկ (բրբ․)
պետք, կարիք
պահանջմունք, պահանջարկ, պահանջք (հզվդ․) պահանջանք, պահանջություն
հայց (իրավ․)
տե՛ս պահանջագիր
խնդրել, հայցել, աղերսել, աղաչել, պաղատել, թախանձել,
ողոքել, աղերսաբանել, աղոթել, եղձանել, ընդեղձանել, ժտել, րոտել, աղերսանք անել, աղաչանք անել, պաղատանք անել, թախանձանք անել (հնց․)
դեմ ընկնել, ողորմորալ, պռնկնոտալ, գերեկնալ, գենկեզնալ, բերան ծռել, գոտկից կախ ընկնել, գլուխ ծռել, երես դնել, երես գցել, երես մրել, երես ծռել
համաձայնել, հոժարել, հաճել
հավանել, ընտրել, ձեռքը խնդրել
մտադրվել, պատրաստվել, մտադիր լինել
տե՛ս կարոտել
ուզեմ-չուզեմ (ուզես չուզես և այլն)
անխուսափելիորեն, անրաժեշտորեն
ակամա, ակամայից
ինչ ասել կուզի - ասելն ավելորդ է, ինքնին հասկանալի է
չի ուզի (ուզե) Կաղապար:խոսկց - հարկավոր չէ, պետք չէ, կարիք չկա
Խոնարհում
Անորոշ դերբայ
ուզել
Ենթակայական դերբայ
ուզող
Հարակատար դերբայ
ուզած
Համակատար դերբայ
ուզելիս
Անկատար դերբայ
ուզում
Վաղակատար դերբայ
ուզել
Ապակատար դերբայ
ուզելու
Ժխտական դերբայ
ուզի
անձ
եզակի
հոգնակի
առաջին
երկրորդ
երրորդ
առաջին
երկրորդ
երրորդ
Սահմանական եղանակ
ես
դու
նա
մենք
դուք
նրանք
Անկատար ներկա
ուզում եմ
ուզում ես
ուզում է
ուզում ենք
ուզում եք
ուզում են
Անկատար անցյալ
ուզում էի
ուզում էիր
ուզում էր
ուզում էինք
ուզում էիք
ուզում էին
Ապակատար ներկա
ուզելու եմ
ուզելու ես
ուզելու է
ուզելու ենք
ուզելու եք
ուզելու են
Ապակատար անցյալ
ուզելու էի
ուզելու էիր
ուզելու էր
ուզելու էինք
ուզելու էիք
ուզելու էին
Վաղակատար ներկա
ուզել եմ
ուզել ես
ուզել է
ուզել ենք
ուզել եք
ուզել են
Վաղակատար անցյալ
ուզել էի
ուզել էիր
ուզել էր
ուզել էինք
ուզել էիք
ուզել էին
Անցյալ կատարյալ
ուզեցի
ուզեցիր
ուզեց
ուզեցինք
ուզեցիք
ուզեցին
Ըղձական եղանակ
ես
դու
նա
մենք
դուք
նրանք
Ապառնի
ուզեմ
ուզես
ուզի
ուզենք
ուզեք
ուզեն
Անցյալի ապառնի
ուզեի
ուզեիր
ուզեր
ուզեինք
ուզեիք
ուզեին
Պայմանական եղանակ
ես
դու
նա
մենք
դուք
նրանք
Ապառնի
կուզեմ
կուզես
կուզի
կուզենք
կուզեք
կուզեն
Անցյալի ապառնի
կուզեի
կուզեիր
կուզեր
կուզեինք
կուզեիք
կուզեին
Հարկադրական եղանակ
ես
դու
նա
մենք
դուք
նրանք
Ապառնի
պիտի ուզեմ
պիտի ուզես
պիտի ուզի
պիտի ուզենք
պիտի ուզեք
պիտի ուզեն
Անցյալի ապառնի
պիտի ուզեի
պիտի ուզեիր
պիտի ուզեր
պիտի ուզեինք
պիտի ուզեիք
պիտի ուզեին
Հրամայական եղանակ
դու
դուք
Ապառնի
ուզի՛ր
ուզե՛ք
Էդուարդ Բագրատի Աղայան, Արդի հայերենի բացատրական բառարան , Երևան, «Հայաստան», 1976։
Հրաչյա Աճառյանի անվան Լեզվի Ինստիտուտ, Ժամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարան , Երևան, «Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1969։
Աշոտ Մուրադի Սուքիասյան, Հայոց լեզվի հոմանիշների բառարան , Երևան, «Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1967։
Աշոտ Մուրադի Սուքիասյան, Հայոց լեզվի հոմանիշների բացատրական բառարան , Երևան, «Երևանի Պետական Համալսարան», 2009։
Սերգեյ Աշոտի Գալստյան, Դպրոցական բառակազմական բառարան (Դպրոցական մատենաշար) (խմբ. Հովհաննես Զաքարյան), Երևան, ««Զանգակ-97» հրատարակչություն», 2011 — 230 էջ, ISBN 978-99941-1-933-2 ։