ուզել

Վիքիբառարան-ից

Դասական ուղղագրութեամբ՝

Վանկեր՝ ու•զել 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Բայ

  1. կամենալ, ցանկանալ, ներքին պահանջ՝ անհրաժեշտություն՝ մղում զգալ մի բանի ◆ Սովորել՝ աշխատել ուզել: Ջուր ուզել:
  2. ձգտել, տենչալ, փափագել ◆ Սիրտս մեր սարերը շատ ա ուզում (Ակսել Բակունց)
  3. պահանջել ◆ Քառասուն բեռ ոսկի խարջ են ուզում (Հովհաննես Թումանյան)
  4. խնդրել, խնդիրքով՝ պահանջով դիմել ◆ Դու՞ Էլ ես գործ ուզում (Նար-Դոս)
  5. համաձայն լինել, հավանել, հաճել ◆ -Չե՛մ ուզում, իմ քորփա էրեխին էն անիրավ աշխարքը մի՛ գցիլ, չե՛մ ուզում (Հովհաննես Թումանյան)
  6. հավանել, որպես ամուսին ընտրել ◆ -Եթե այդպես է, ոչ ոքի չեմ ուզի, ոչ ոքի... կմնամ տանը, հեծկլտալեն ասաց (Մարտիրոս Վեսպեր)
  7. որպես փեսացու կամ հարսնացու ընտրել, ձեռքը խնդրել մեկի ◆ - Քա՜, Զարու՛կ, քեզ կուզեն, ի՞նչ կըսես ՆԹ
  8. մտադիր լինել, պատրաստվել մի բան անելու ◆ Ուզում էր տնից դուրս գալ, մեկ էլ երկու անծանոթներ ծեծեցին դուռը:
  9. հարաբերական դերանունների կապակցությամբ կազմում Է որոշյալ դերանունների ու մակբայների նշանակությամբ կապակցություններ, ինչպես՝ ով ուզում է = ամենքը, ամեն մարդ, ինչ ուզում է = ամեն ինչ, բոլորը, ուր ուզում է = ամեն տեղ, ամենուրեք և այլն

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. կամենալ, ցանկանալ, ուզենալ, (բնստ․)՝ կամել, ցանկանալ
  2. ձգտել, տենչալ, փափագել, բաղձալ, ըղձալ, նկրտել
  3. պահանջել, առք, առնելիք, պահանջելիք, առնելացուկ (բրբ․)
  4. պետք, կարիք
  5. պահանջմունք, պահանջարկ, պահանջք (հզվդ․) պահանջանք, պահանջություն
  6. հայց (իրավ․)
  7. տե՛ս պահանջագիր
  8. խնդրել, հայցել, աղերսել, աղաչել, պաղատել, թախանձել,
  9. ողոքել, աղերսաբանել, աղոթել, եղձանել, ընդեղձանել, ժտել, րոտել, աղերսանք անել, աղաչանք անել, պաղատանք անել, թախանձանք անել (հնց․)
  10. դեմ ընկնել, ողորմորալ, պռնկնոտալ, գերեկնալ, գենկեզնալ, բերան ծռել, գոտկից կախ ընկնել, գլուխ ծռել, երես դնել, երես գցել, երես մրել, երես ծռել
  11. համաձայնել, հոժարել, հաճել
  12. հավանել, ընտրել, ձեռքը խնդրել
  13. մտադրվել, պատրաստվել, մտադիր լինել
  14. տե՛ս կարոտել

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. ուզում եմ-չուզեմ (ուզես չուզես և այլն) - անխուսափելիորեն, անրաժեշտորեն
    1. ակամա, ակամայից
  2. ինչ ասել կուզի - ասել ավելորդ է, ինքնին հասկանալի է
  3. չի ուզի (ուզե) Կաղապար:խոսկց - հարկավոր չէ, պետք չէ, կարիք չկա