ուշադրություն

Վիքիբառարան-ից
Jump to navigation Jump to search

Հայերեն

Դասական ուղղագրութեամբ՝ ուշադրութիւն

վանկեր՝ ու•շադ•րութ•յուն 

Կազմություն[խմբագրել]

Արմատ՝ ուշ, հոդակապ՝ -ա-, արմատ՝ դիր, վերջածանց՝ -ություն:

Գոյական

  1. մտքի կենտրոնացված վիճակ ◆ Խորհուրդ եմ տալիս ուշադրությամբ կարդալ հոդվածները: (Րաֆֆի)
  2. առհասարակ՝ զգայարաների (լսողության, տեսողության և այլն) որևէ բանի վրա կենտրոնացած վիճակ ◆ Նա սկսավ ուշադրությամբ դիտել չորս կողմը: (Մուրացան) ◆ Նա ականջները լարած խորին ուշադրությամբ լսում էր: (Րաֆֆի)
  3. հոգատարություն, հոգատար վերաբերմունք ◆ Շնորհակալ եմ ձեր ուշադրության համար, վսեմաշուք տեր: (Րաֆֆի) ◆ Գլուխը կապված էր գեղեցիկ և ամենախիստ ուշադրությամբ: (Մուրացան) ◆ Այս երկու շենքերին Վարազ իշխանը նվիրում էր հատուկ ուշադրություն: (Ստեփան Զորյան)
  4. զգուշավորություն, շրջահայեցություն, աչալրջություն ◆ Զգույշ կաց և ուշադրությամբ հսկիր թե՛ մեր զորքերին և թե՛ քաղաքի ելումուտքին: (Մուրացան)
  5. բարյացակամ վերաբերմունք
  6. (հրամայական՝ ուշադրությու՛ն) ուշադիր լինելու, ուշադրությունը կենտրոնացնելու հրաման, հրավեր ◆ Շղթա կազմեցեք, ուշադրություն, բերդը մտնողներ կան: (Վահան Թոթովենց)

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. ուշք, ուշքումիտք, (հզվդ․)՝ ուշավորություն, վերահասություն (մտքի, զգայարաների կենտրոնացած վիճակ)
  2. հոգատարություն, հոգ, հոգածություն (հոգատար վերաբերմունք)
  3. զգուշավորություն, շրջահայեցություն, զգուշություն (ուշադիր, զգուշավոր լինելը )
  4. տե՛ս զգոնություն, աչալրջություն
  5. տե՛ս բարյացակամություն

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. ուշադրության առնել – նկատի առնել` ունենալ ◆ Ուշադրության առնել, որ իմպերիալիստական շրջանների կողմից չեն դադարեցվում սոցիալիստական երկրների դեմ ուղղված ռազմական պատրաստությունները: (Մամուլ)
  2. ուշադրության կենտրոնում լինել - լուրջ ուշադրության առարկա լինել, մեկի միտքը զբաղեցնել
  3. ուշադրության արժանի – որի վրա արժե ուշադրության դարձնել՝ մտածել՝ հոգալ՝ հետաքրքրվել ◆ Հայերի գաղթականությունը, որպես պատմական իրողություն, ամենայն ուշադրության արժանի է: (Րաֆֆի) ◆ Մեծ փողոցին մեջ ուշադրության արժանի բան մը չգտավ: (Գրիգոր Զոհրապ)
  4. ուշադրության արժանանալ – ուշադրության արժանի դառնալ, ուշադրություն գրավել ◆ Շատ կարևոր է ծառաբույսերի ասորտիմենտի հարստացումը, մի բան, որ մեզ մոտ ուշադրության չի արժանանում։ (Մամուլ)
  5. ուշադրություն գրավել – ուշագրավ լինել, աչքի զարնել՝ ընկնել ◆ Առաջինը որ գրավեց երիտասարդի ուշադրությունը, երկու թևավոր վիշապներ էին, դռան աջ ու ձախ կողմերում: (Րաֆֆի)
  6. ուշադրություն դարձնել
    1. ուշադրության առնել, ուշադիր նայել, կարևորություն տալ, հետաքրքրվել ◆ Նա մտածել անգամ չէր կարող, որ դերվիշը ուշադրություն կդարձնի իր թղթերի վրա: (Րաֆֆի) ◆ Քարտուղարը ուշադրություն դարձրեց երգչի կարմիր փողկապի վրա: (Նար-Դոս)
    2. հոգ՝ խնամք տանել ◆ Ամենից առաջ ուշադրություն դարձրին իմ շորերի վրա: Հովհաննես Թումանյան ◆ Նրանք որոշում են իրենց ուշադրությունը դարձնել եկեղեցիների բարեկարգության վրա: (Մուրացան)
  7. ուշադրություն ընել – ուշադրություն դարձնել, ուշադիր լինել, հետևել ◆ Ինչո՞ւ համար ուշադրություն չեք ըներ կերակուրներու տաքությանը կամ պաղությանը: Հակոբ Պարոնյան ◆ Ուշադրություն ըրեք նավազին վրա և բնավ թույլ մի տաք որ ձեր քովեն հեռանա: (Երվանդ Օտյան) ◆ Խորհրդածություններու մեջ ընկղմած ըլլալով՝ (Աբիսողոմ աղան) ուշադրություն չէր ըներ առջևեն եկող էշերուն: Հակոբ Պարոնյան
  8. ուշադրություն ընծայել – ուշադրություն դարձնել մեկին ◆ Եվան եռանդուն ուշադրություն էր ընծայում Բազենյանին: (Նար-Դոս)
  9. ուշադրություն հրավերել
    1. ուշադրություն դարձնելու հրաման, առաջարկ, դիմում անել
    2. մեկի միտքը՝ ուշադրությունը մի բանի վրա դարձնել՝ կենտրոնացնել ◆ – Եթե հանգիստ չըլայիք, վաղվան լրագրույս մեջ պիտի գրեի և ընկերության ուշադրությունը հրավիրեի: Հակոբ Պարոնյան ◆ Պետք է ուշադրություն հրավիրել մեր կենդանի լեզվի վրա, քանի վաղ է: Հովհաննես Թումանյան
  10. ուշադրություն չդարձնել
    1. կարևորություն չտալ, բանի տեղ չդնել, արհամարհել ◆ Պատանին ուշադրություն չդարձրեց Արբակի կծու հեգնությանը: (Րաֆֆի)
    2. անտարբեր լինել ◆ Ոչ ոք ուշադրություն չէր դարձնում ոչ նրանց բողոքին, ոչ աղերսին: (Ակսել Բակունց)
  11. ուշադրությունը բևեռել
    1. ուշադրությունը կենտրոնացնել ◆ Եկեք ուշադրությունը բևեռենք այս հարցի վրա։ (Մամուլ)
    2. ուշադրություն գրավել՝ հրավիրել ◆ Առաջին վայրկյանից խոսողն իրեն է բևեռում բոլորի ուշադրությունը։
  12. ուշադրությունը լարել – ուշադրությունը կենտրոնացնելու ճիգ անել՝ բևեռել ◆ Նա ունկնդրում էր նավազին լարված ուշադրությամբ: (Լեո) ◆ Երկուսն էլ իրենց ուշադրությունը լարեցին դեպի այդ հնչյունները: (Րաֆֆի)
  13. ուշադրությունը խլել – ուշադրությունը մի բանից մի այլ բանի վրա դարձնել ◆ Այդ պահին բոլորի ուշադրությունը խլեց ամրոցից դուրս եկող տիկինների խումբը։ (Դերենիկ Դեմիրճյան)
  14. ուշադրությունը կենտրոնանալ՝ կենտրոնացնել — կարողանալ միտքը ամփոփած մի բանի մասին մտածել, միտքը չշեղել այլ բանի վրա ◆ Կարդում էի, բայց գլուխս բան չէր մտնում, ուշադրությունս չէր կենտրոնանում: Վրթանես Փափազյան ◆ Շահյանը նստեց սեղանի մոտ, և, աշխատելով բոլոր ուշադրությունը կենտրոնացնել թվերի վրա, սկսեց գումարել: (Նար-Դոս)
  15. ուշադրությունը հեռացնել – ուշադրությունը այլ ուղղությամբ կենտրոնացնել ◆ Պարսից թագավորը խառնված էր նոր պատերազմներով, որ կարող էր երկար ժամանակ նրա ուշադրությունը հեռացնել Հայաստանից: (Րաֆֆի)
  16. ուշադրությունից վրիպել – այս կամ այն պատճառով ուշադրության արժանացած չլինել

Աղբյուրներ[խմբագրել]