ամուր

Վիքիբառարան-ից
Jump to navigation Jump to search

Հայերեն

Դասական ուղղագրութեամբ՝

վանկեր՝ ա•մուր 

ամուր1[խմբագրել]

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Թերևս բնիկ հնդեվրոպական՝ * moi-ro- «փայտի կառույց» նախաձևից՝ * mei- «ամրացնել» արմատից՝ ձայնավորի առայժմ անբացատրելի փոփոխությամբ և ա-ի հավելմամբ (* օ-՞). հմմտ. լատիներեն mūrus (հին՝ moiros) «պատ, պարիսպ, պատնեշ, պաշտպանություն», moe-nia (այլ ածանցով) «պարիսպ, ամրություններ, ամրացված տեղ, քաղաք, քաղաքասահման, շենք, բնակարան, պալատ», գերմաներեն * mairja «(սահմանա)ցից, (սահմանա)սյուն», այլև, թերևս, * t(h)- աճականով՝ հայերեն մոյթ (անբացատրելի ձայնավորմամբ):

Ածական[խմբագրել]

  1. պինդ, կարծր, դժվար կոտրվող՝ կտրվող ◆ Մյուս պատի տակ կար հին, բայց ամուր… մի գրասեղան: (Գարեգին Սևունց)
  2. ուժեղ, զորեղ ◆ Նա մնացել էր նույն վայելչակազմ, առողջ ու ամուր մարդը: Սերո Խանզադյան
  3. հաստատուն, դիմացկուն, կայուն, անսասան ◆ Ես ժայռի նման կանգնած եմ ամուր: (Ավետիք Իսահակյան)
  4. հաստատակամ, կայուն, անդրդվելի ◆ Նա չուներ Մւոշեղի խստասրտությունը և ոչ նրա ամուր բնավորությունը: (Րաֆֆի)
  5. պիրկ, ձիգ ◆ Նա ամուր ձգեց գոտին շինելի վրա: (Հրաչյա Քոչար)
  6. սերտ, հոծ, խիտ ◆ Նա ապահովության համար հեծյալների ամուր շարքերով պարսպեց Հազկերտի և շքախմբի առջևի գիծը: (Դերենիկ Դեմիրճյան)
  7. ոչ թույլ, ոչ դյուրազգաց, կամքով՝ հոգեպես ուժեղ ◆ Կան մարդիկ, որ ամուր սիրտ ունեն և կարող են անդրդով դիտել ո՛չ միայն ուրիշների, այլև իրենց անձի վրա կատարված անդամատությունը: (Մուրացան)
  8. ապահով, անվտանգ ◆ Ոստանը, միևնույն ժամանակ, ծառայում էր որպես ամուր բերդ: (Րաֆֆի)
  9. խիստ, սաստիկ
  10. ուժգին, թափով ◆ (Մասխարյանցը) դուռն ամուր շրխկացրեց յուր հետևից: (Նար-Դոս) ◆ Նա կրկին մուրճը առավ և առաջվանից ամուր զարկեց կոչնակին: (Մուրացան)
  11. անջնջելի, անմոռանալի, հիշողության՝ գիտակցության մեջ հիմնավորապես ամրացած ◆ Նա վերադարձել է և գալիս է նորից այն գյուղը, որն այնպես ամուր էր իր հիշողության մեջ: (Արազի)
  12. անառիկ, անմատչելի, անխորտակելի
  13. ամրաշեն, ամրակառույց ◆ Զգացա՞ծ ես երբեք բարձր ու ամուր պատի մը փլչիլը վրադ, քարերուն հարվածները գլխուդ և մարմնիդ վրա: (Գրիգոր Զոհրապ)
  14. անխզելի, անքակտելի, սերտ ◆ Խամսայի բոլոր հինգ մելիքները միացած էին բարեկամության և արյան ամուր դաշնակցությամբ: (Րաֆֆի)
  15. ամրակազմ, առողջ
  16. աներեր, անհողդողդ ◆ Վերջին խոսքը արտասանելու միջոցին նրա ամուր ձայնը դողդողաց: (Րաֆֆի)
  17. տնտեսապես ամրապնդված ◆ Կոլտնտեսությունը տարեցտարի հասել է բարձր բերքի և դարձել ամուր տնտեսություն: Սերո Խանզադյան

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. պինդ, կարծր, ամրակուռ, ամրաձույլ, ամուրկեկ (արևմտհ․)
  2. անխախտ, սերտ, անսասան, անհողդողդ, երկաթյա (բնստ․)
  3. անառիկ, անառ (բնստ․), անմատչելի, անմատույց, անվկանդ, բարձրամուր, դժվարառու, դժվարառնելի, աննվաճ, անգրավ, անգրավելի, աննվաճելի

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. ամուր ձեռք - ուժեղ ղեկավար՝ տնօրեն
  2. ամուր կպչել գործին - աշխատանքը ամուր հիմքերի վրա դնել, գործը լավ սկսել

ամուր2[խմբագրել]

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

<амур<ֆր. Amour<լատ. amour սեր

Գոյական[խմբագրել]

  1. (դիցբ․) սիրո աստվածության անունը հռոմեական դիցարանում (համապատասխանում է հունական Էրոսին)
  2. (փխբ․) (բնստ․) սեր

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. (դիցբ․) կուպիդոն

Արտահայտություններ[խմբագրել]

Աղբյուրներ[խմբագրել]