ամպ

Վիքիբառարան-ից

Հայերեն

Megaphone.svg Արտասանություն

ՄՀԱ: [amp]

Վանկեր՝ ամպ 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Բնիկ հնդեվրոպական՝ *nbhó-, *mbhó- «ամպ» արմատից. հմմտ. հին հնդկերեն nábhas «ամպ, երկինք, մթնոլորտ», հին բարբառային գերմաներեն nebul, գերմաներեն Nebel «մշուշ», հին իռլանդերեն nem, կիմրերեն nef «երկինք», պարսկերեն nam «խոնավ» և այլն:

Գոյական

ամպ
  1. Արարատյան, Կարին` մթնոլորտի մեջ խտացած գոլորշիների զանգված ◆ Երկինքը ծածկված էր ձյունաբեր մոխրագույն ամպերով (Նար-Դոս)
  2. օդի մեջ բարձրացած ամպանման զանգված (փոշու, ծխի և այլն) ◆ Փոշու ամպը վազում էր ձիավորի հետևից (Ակսել Բակունց) ◆ ճաշի ամանը շուռ եկսվ, թմփոցով ընկավ թոնիրը, որից ժայթքեց փոշու, ծխի, գոլորշու թանձր ամպ (Վրթանես Փափազյան)
  3. (փխբ․) մռայլություն, տխրություն ◆ Ամպ տվիր աչացս, հեվք տվիր սրտիս, Ըսիր՝ մահվան դուռն ինձ պիտի ժըպտիս (Պետրոս Դուրյան) ◆ Տխրության մթին ամպը անցավ պատկառելի դեմքի վրա, և նրա հեզ աչքերը լցվեցան արտասուքով (Րաֆֆի) ◆ Ինչո՞ւ ամպել է ճակատդ։ (Ստեփան Մալխասյանց)
  4. վտանգ, արհավիրք (փխբ․) ◆ Գլխովը շատ ամպեր կանցնեն, Սարը միշտ կա անսասան (Հովհաննես Թումանյան)
  5. որևէ չարիքի վտանգ՝ սպառնալիք (փխբ․) ◆ Նրա միտքը գնաց դեպի հեռավոր հայրենիքը, դեպի ուր սլանում է արհավիրքի ամպը և պիտի պայթի նրա գլխին (Դերենիկ Դեմիրճյան)
  6. Արարատյան` սպունգ
  7. Խարբերդ, Հավարիկ` անձրև ◆ Հիմա ամպ պիտի գա։ (Հրաչյա Աճառյան)
  8. Պոլիս, Նոր Նախիջևան, Կարին` ամպոտ, ամպամած ◆ Առօրյայի մանր հոգսերը հանկարծ խառնվեցին, ինչպես կռունկի երամն ամպ գիշերին։ (Ակսել Բակունց)
  9. Արարատյան, Պոլիս` աչքի լույսը պատող փառ, աչքի փառ ◆ Աչքիս ամպ է իջել։ (Հրաչյա Աճառյան)
  10. Վան` գութանի կամ արորի շեղբը, կորնթարդ երկար փայտը, էշ համ ◆ Վիծկվորը մաճը բռնած՝ ոտը կկոխե առատամին գլխուն, խոփը կխրի հողին մեջ, թուրով կից ամբն ասողներով մասանին կապ՝ կձգվի գործվորին։ (Ամենուն տարեցոյց)
  11. Վան` ձիթհանքի գործիք
Հոմանիշներ[խմբագրել]
  1. թուխպ (սև, անձրևաբեր), ամպ ու զամպ
  2. համ, համձող, արորհամ, արորկող, գործևարի, կոտրակ, ողնափայտ (արորի կորնթարդ երկար փայտը) (բրբ․)
Արտահայտություններ[խմբագրել]
  1. ամպ անել - հովանի անել ◆ Տիրատուր դպիրը ելել կանգնել է կիսատ պատին, ձեռքն աչքին ամպ արած, հեռու արտերին է բերանբաց նայում։ (Վիգեն Խեչումյան)
  2. ամպեր կուտակվել ― աղետ՝ վտանգ սպառնալ
  3. ամպ սպառնալ
    1. ամպ իջնել կուտակվել մի տեղի վրա
    2. ստվերի տակ թողնել մոռացման քողով ծածկել (բնստ․) (փխբ․)
  4. ամպը գոռալ ― որոտալ
  5. ամպի քուլա
  6. գլխով ամպեր են անցել
  7. գլխին ամպեր են հավաքվել
  8. ամպ օրը պառվուն առավոտ ա, ամպ օրը անբան կնգա համա նուր ա լուսանում - անբան մարդու համար մի փոքր առիթը՝ պատրվակը բավական է, որ ծուլություն անի
  9. Ուրմիա` (բսբ․) ամպը խռովան - ստվերոտ տեղերում աճող լայն տերևներով բույս
  10. ամպը կոխել - ամպերով ծածկվել, պատվել
  11. Սեբաստիա` ամպին հաչել -
    1. Սեբաստիա` իրենից ուժեղների դեմ իզուր՝ անօգուտ խոսել, հոխորտալ
    2. Տարենտե` իզուր խոսել, դատարկաբանել
  12. Սեբաստիա` վրան ամպ չի գոռացել - նիհար, վտիտ է մնացել (երեխայի մասին)

Աղբյուրներ[խմբագրել]

Wiki.png
Վիքիպեդիայում հոդված կա հետևյալ թեմայով՝ Ամպ: