անկում

Վիքիբառարան-ից

Հայերեն

Դասական ուղղագրութեամբ՝ անկում

Վանկեր՝ ան•կում 

Կազմություն[խմբագրել]

Արմատ՝ անկ, վերջածանց՝ -ում:

Գոյական

  1. ընկնելը, առարկայի շարժումը դեպի երկրի մակերեսը՝ ձգողական ուժի ներգործությամբ ◆ Բոլորը նետվում են դուրս դիտելու արծվի անկումը: (Նաիրի Զարյան)
  2. գետին գլորվելը՝ տապալվելը, վայր ընկնելը
  3. կրճատում, նվազում, պակասելը ◆ Մարդկության փրկությունը կապիտալիզմի անկման և կոմունիստական իրավակարգի մեջն է: (Ավետիք Իսահակյան)
  4. կործանում, ոչնչացում ◆ Մարդկության փրկությունը կապիտալիզմի անկման և կոմունիստական իրավակարգի մեջն է: (Ավետիք Իսահակյան)
  5. գրավվելը հակառակորդի զինված ուժերի կողմից, անձնատուր լինելը, ընկնելը ◆ Պարսիկները, Արտագերսի անկումից հետո սաստկացրին իրենց խստությունները թե՛ Դվինում և թե՛ շրջակա գյուղերում: (Ստեփան Զորյան)
  6. հասարակական կյանքի կամ կուլտուրայի որևէ բնագավառի քայքայում
  7. մեծ չափերով կորուստ (անասունների մասին)
  8. (փխբ․) բարձր պաշտոնից՝ դիրքից ընկնելը, տապալում ◆ Ինչ միտք ունի… մարզպանի անկումը… Վասակը ընկավ թե չէ՝ Վարազվաղանին կբարձրացնեն: (Դերենիկ Դեմիրճյան)
  9. (փխբ․) բարքերի վատթարացում, բարոյական մակարդակի իջնելը՝ վատանալը ◆ Բարքերի անկում: ◆ Բարոյական անկում: (Շիրվանզադե)
  10. սպանվելը
  11. պարտություն, պարտվելը
  12. թուլացում, թուլանալը
  13. քայքայում, երկրի տնտեսական կյանքի լճացում (դեպրեսիա)
  14. ֆիզիկապես տկարանալը՝ թուլանալը
  15. (փխբ․) վատթարացում, վատանալը, փչանալը, իջնելը (տրամադրության, ոգևորության և այլն)
  16. (ֆիզ․) լույսի ճառագայթների իջնելու ուղղությունը
  17. (ֆիզ․) վայրընթաց շարժում
  18. (օդերև․) մթնոլորտային տեղում
  19. տե՛ս ճողվածք

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. տապալում, գլորում, էջք, իջեցում
  2. կործանում, խորտակում, փլուզում, տապալում
  3. քայքայում, լճացում
  4. նվազում, կրճատում
  5. թուլացում, նվազում (ուժերի)
  6. կորուստ, սատակ (հնց․) (անասունների) պաշտոնանկություն, պաշտոնազրկություն (պաշտոնից)
  7. տե՛ս պարտություն
  8. տե՛ս ճողվածք

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. անկում կարդալ (հզվդ․) - կործանում գուշակել ◆ Ժանգոտած սուսեր ձեռքերիդ պահած՝ անկում եք կարդում իմ նոր աշխարհին: (Եղիշե Չարենց)
  2. անկման անկյուն (ֆիզ․) - հարթ մակարդակի վրա ընկնող լույսի ճառագայթով և նրա ընկած կետից կանգնեցրած ուղղահայացով կազմված անկյուն
  3. անկման դարաշրջան կամ միայն անկում - բուրժուական մշակույթի քայքայման դարաշրջանը (դեկադանս)

Աղբյուրներ[խմբագրել]