աչքունք

Վիքիբառարան-ից
Jump to navigation Jump to search

Հայերեն

Դասական ուղղագրութեամբ՝

վանկեր՝ աչք•ունք 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Գոյական

  1. Արարատյան, Ղարաբաղ, Կարին, Շամախի, Պարտիզակ` աչքեր և հոնքեր, երես, դեմք ◆ Հով քի շատ փող ա ստանըմ, նա ուրախանըմ, հով քի քիչ փող՝ աչք-ունքան աղու ա թափվում։ Սահակ Ամատունի
  2. Մուշ` պատերի մեջ թողնված քառակուսի փոսեր ◆ Պատերի մեջ թողնում են քառակուսի փոսեր, որոնք կոչվում են աչքունք։ Բնս

Հոմանիշներ[խմբագրել]

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. աչքունք անել -
    1. Շամախի` հոնքերը, նոթերը կիտել
    2. աչքի և հոնքի շարժումներով դիմացինին մի բան հասկացնել
  2. աչք-ունքը բացվել տրամադրությունը բացվել, տխրությունը անցնել ◆ Օրը մի ժամ, երկու ժամ տղան նվագում է պարտեզում, և տեսնում է՝ իշխանի տան մարդկանց աչք-ունքը բացվում են։ Ստեփան Զորյան ◆ Մի վեր կաց, բախչեն գնա, քամին տա, աչք-ունքդ բացվի։ (Ակսել Բակունց)
  3. աչքունքը թթվել, թթվեցնել -
    1. դեմքը խոժոռվել, խոժոռել ◆ Ռոստամը լսելով «Սեյրան» անունը՝ աչք-ունքը թթվեցրեց։ (Շիրվանզադե)
    2. տրամադրությունն ընկնել, տխրել
  4. աչքունքը խաղալ - տե՛ս աչքը խաղալ
  5. աչքունքը խաղացնել - աչքերի, հոնքերի շարժումներով հետաքրքրություն առաջացնել, իրեն սիրելի դարձնել
  6. աչքունքը կախ - անտրամադիր ◆ Ըսօր ախպորս աչքունքը կախ ա։
  7. աչքունքը կիտել - տե՛ս աչքունքը թթվեցնել ◆ Աղասին մտածմանց մեջ ընկավ, աչք ու ունք կիտած՝ չադիրը մտավ։ (Խաչատուր Աբովյան) ◆ Ալմաստը․․․ աչքունքը կիտած, լուռ նստած էր մի անկյունում։ (Շիրվանզադե)
  8. աչք-ունքը կուչ ածել - ամաչել, քաշվել, իրեն կաշկանդաված զգալ ◆ Դեռ հեչ, աչք-ունք կուչ չածես, աղջիկ ջան։ Չլինեմ՝ չիմանամ։ Սրանից հետո յոթ զավակ չունիմ, ինն ունիմ։ Երեխիդ վերցրու, արի մեր տուն։ Բնս
  9. աչքունքը վրա բերել, Ղարաբաղ` աշկը օնքը յրա պիրիլ - մռայլվել
  10. աչքունքը վիր թողնել, աչքունքը վեր թողնել - գոռոզ, հպարտ լինել, գոռոզանալ ◆ Աչկ ու ունքդ վիր իս թողի՝ հուքմըտ մե րուս ցարի բաբաթ։ (Սայաթ-Նովա)
  11. աչքունքը տեղը - գեղեցիկ, սիրունատես, գեղեցկադեմ
  12. աչքունքին մտիկ անել, նայել - տե՛ս աչքին նայել ◆ Օչովի աչքունքին չէի մտիկ անի, վունչ էլ նրա ձեռքի օղորմութենին։ Գս ◆ Տասնհինգ տարի շարունակ մարդիկ նրա աչք-ունքին են նայել, նրա խոսքին սպասել։ Բնս
  13. աչքունքով անել - տե՛ս աչքով-ունքով անել ◆ Մայրը վախեցած աչք-ունքով արավ նրան, որ լռի։ Ն-Դ
  14. աչքունքով սպանել - տե՛ս աչքով-ունքով սպանել

Թարգմանություններ[խմբագրել]

Աղբյուրներ[խմբագրել]