ափ

Վիքիբառարան-ից

Հայերեն

Megaphone.svg Արտասանություն

ՄՀԱ: [ap]

Վանկեր՝ ափ 

ափ1[խմբագրել]

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Թերևս բնիկ հնդեվրոպական՝ * ap «բռնել, վերցնել, հասնել» արմատի * aph- տարբերակից. հմմտ. հունարեն άφή՝ «շոշափում, բռնում, բռնելը» (ըստ Պեդերսենի. անհավաստի են համարում Մեյեն և Աճառյանը):

Գոյական[խմբագրել]

  • ձեռքի թաթի ներսի կողմը
  • բուռ
Հոմանիշներ[խմբագրել]
  • բուռ, կուց, ափակից
  • ագուռ (գրբ․)
  • հափուռ, չանչուլ, ջուխջախ, լափ, լըֆ, լովալ (ձեռքի) (բրբ․)
Արտահայտություններ[խմբագրել]
    1. ձեռքն առնել, բուռը՝ ձեռքը վերցնել
    2. բռունցք կազմել
    1. հորդանալով, բարձրանալով հունը սահմանափակող ափերը ողողել
    2. ինքնազսպումը, ինքնատիրապետումը կորցնել

Ածական

  • փոքր, չնչին քանակով

Մակբայ

ափ2[խմբագրել]

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Թերևս բնիկ հնդեվրոպական՝ * ap(o)-ի (այստեղից * āpero- «ափ») * aph- տարբերակից. հմմտ. հունարեն άπτιρος, դորիական απειρος-, հին անգլերեն ōfer, գերմաներեն ufer «ափ»:

Գոյական

  1. Գանձակ, Խոտուրջուր, Սեբաստիա` ջրային մակերևույթի ցամաքային սահմանը՝ եզրը ◆ Ջրի ափան էս տղեն, Ոչխարաթափան էս տղեն։ (Աշոտ Հովհաննիսյան) ◆ Սապոնը գռանը ափանը մոռցա։ (Կարապետ Գաբիկյան) ◆ Գերեզմանի ափանն ես, էլ ընչիդ ա փողը։ (Ձեռագիր)
  2. որևէ վայրի եզրային շերտը
  3. ընդհանրապես՝ եզրը, սահման, ծայր, կողմ (խսկց․)
  4. եզերք, եզր, պռունկ, ծայր
  5. Մեղրի` խմորի տաշտի ծայրը
  6. զրափ, ջրեզր, ջրեզերք, գետափ, գետեզր, լճափ, լճեզր, ծովափ, ծովեզր

Հոմանիշներ[խմբագրել]

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. ափ առնել -
    1. առավոտ վաղ որևէ պահանջով կամ խնդրանքով մեկի դուռը գնալ
    2. հափշտակել, խլել
  2. ափ ձգել - ձեռք գցել, ձեռք տալ
  3. ափ մը ջուր - մանկամարդ և գեղանի (այրի)
  4. Պոլիս` ափ ոռուն, ափ գլխուն պտտել - խեղճ ու պարապ թափառել
  5. Խոտուրջուր` ափ ջուր անել - վտանգի մեջ գցել
  6. ափը տալ - կալի հաշանի եզրերը հավաքել
  7. Նիկոմեդիա` ափուց գալ - ձեռքից գալ, ձեռնահաս լինել ◆ Ափուցս գա՝ կծեծեմ։ (Հրաչյա Աճառյան)
  8. Պոլիս` ափուց երթալ - ձեռքից գնալ, կորչել
  9. Քղի` ափուց հանել - ձեռքից փախցնել ◆ Ան ալ ափուց հանեցինք, ան ալ։ (Հրաչյա Աճառյան)

ափ3[խմբագրել]

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Գոյական

  1. Խոտուրջուր` ողորկ փայտ, որ բրուտը օգտագործում է ամանը պատրաստելիս՝ մաքրելիս

Հոմանիշներ[խմբագրել]

Արտահայտություններ[խմբագրել]

Թարգմանություններ[խմբագրել]

Աղբյուրներ[խմբագրել]