զուր
Հայերեն
- ՄՀԱ՝ [zuɾ]
Դասական ուղղագրութեամբ՝ զուր վանկեր՝ զուր
Ստուգաբանություն
[խմբագրել]Փոխառություն իրանական աղբյուրից. հմմտ. հին պարսկերեն zura «անարդարություն, սուտ», պարթևերեն zwr (zūr), միջին պարսկերեն, պարսկերեն zūr «սուտ» (ած․) (մկբ․)
- անտեղի, ավելորդ ◆ Էդ սևակնած, մութ ամպերում զուր ես էդքան գոռում: Հովհաննես Թումանյան ◆ Զուր են կարծում, թե ունևոր է: (Ակսել Բակունց)
- արդյունք չտվող, ապարդյուն, անարդյունք ◆ Շատերն էին փորձել թագավորի աղջկա առաջարկը կատարելու, միայն իրենց կյանքն էին զուր խորտակել: Հովհաննես Թումանյան ◆ Ձեր տքնությունը եղել է զուր: Եղիշե Չարենց ◆ Զուր ջանքեր
- (փխբ․) ձրի, անաշխատ, անարժան, ոչ արժանի ◆ Ձեռանց գլխի ընկավ, որ Կարմրաքարում զուր հաց ուտող շատ կա: (Ակսել Բակունց)
- անհիմն, անարդար, անտեղի, իրականությանը չհամապատասխանող ◆ Զուր մեղադրանք: ◆ Տերտերն էն օրը զուր չէր ասում, թե երկիրը պիտի խառնվի: (Ակսել Բակունց)
- անմեղ կերպով, առանց պատճառի ◆ Ախ, ծաղիկներն էս աշխարհքում տանջվում են միշտ էսպես զուր: Հովհաննես Թումանյան
- անհետևանք, կարևորության չարժանացած, արժեքից զուրկ, կարևորություն չունեցող ◆ Զուր խոսքեր:
- աննպատակ, անմիտ, չարդարացված, որևէ նպատակով կամ բանական պատճառով չարդարացվող ◆ Զուր մահ, կորուստ:
- սին, փուչ, չիրականացող, երևակայական ◆ Զուր հույսեր:
- անպետք, անհարկավոր, ավելորդ տեղը կատարված ◆ Զուր ժամավաճառություն:
- իզուր
Հոմանիշներ
[խմբագրել]- ապարդյուն, իզուր, զուր տեղը
- սին, փուչ, սնոտի, նանիր, ունայն, դատարկ, վայրապար (արևմտհ․), պարապ (չիրականացող)
- անհարակավոր, անպետք
- անկարևոր, անարժեք
- անհիմն, անտեղի
- աննպատակ
- անարժան
Արտահայտություններ
[խմբագրել]- զուր անց կենալ, զուր անցնել, զուր գնալ - ապարդյուն` անհետևանք անցնել, օգուտ չբերել ◆ Չար կինը տեսնում է, որ էս անգան էլ զուր անց կացավ, ավելի է կատաղում: Հովհաննես Թումանյան ◆ Մեր քաջագործությունները զուր անցան: (Ավետիք Իսահակյան) ◆ Բոլոր նվաճումները կարող են մի րոպեում զուր գնալ: (Վահան Թոթովենց)
- զուր հույսեր - չիրականացող հույսեր
- զուր տեղը - անտեղի, իզուր ◆ Գյուղացիները սիրում են զուր տեղը բամբասել: (Մուրացան)
| Բաղադրյալ բառեր | |
| Թարգմանություններ | |
| |
Աղբյուրներ
[խմբագրել]- Էդուարդ Բագրատի Աղայան, Արդի հայերենի բացատրական բառարան, Երևան, «Հայաստան», 1976։
- Հրաչյա Աճառյանի անվան Լեզվի Ինստիտուտ, Ժամանակակից հայոց լեզվի բացատրական բառարան, Երևան, «Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1969։
- Աշոտ Մուրադի Սուքիասյան, Հայոց լեզվի հոմանիշների բառարան, Երևան, «Հայկական ՍՍՀ Գիտությունների Ակադեմիայի Հրատարակչություն», 1967։
- Աշոտ Մուրադի Սուքիասյան, Հայոց լեզվի հոմանիշների բացատրական բառարան, Երևան, «Երևանի Պետական Համալսարան», 2009։
- Սերգեյ Աշոտի Գալստյան, Դպրոցական բառակազմական բառարան (Դպրոցական մատենաշար) (խմբ. Հովհաննես Զաքարյան), Երևան, ««Զանգակ-97» հրատարակչություն», 2011 — 230 էջ, ISBN 978-99941-1-933-2։