պատմություն

Վիքիբառարան-ից

Գոյական[խմբագրել]

Պատմություն

պատմություն (patmutʿyun)

Արևմտահայերեն ուղղագրությամբ՝ պատմութիւն


պատ•մութ•յուն 

  1. իրակնությունը որպես զարգացման ընթացք, գործընթաց ◆ Պատմության դիալեկտիկա:
  2. անցյալին վերաբերող փաստերի, իրողությունների և այլնի ամբողջությունը ◆ Պատմության դասերը ուսանելի են բոլոր նրանց համար, ովքեր փորձում են նորից պատերազմ սանձազերծել:
  3. մարդկային հասարկության պատմական զարգացման ընթացքը ◆ Պատմությունը տվել է մեզ ուսուցիչներ երեք մեծ (Եղիշե Չարենց)
  4. հասարակության նրա որևէ հատվածի (ժողովրդի, ազգի և այլնի) կամ նրա որևէ պատմակն դարաշրջանի զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող գիտություն, պատմակն գիտություն ◆ Միջին դարերի պատմություն, ստրկատիրական հասարկության պատմություն:
  5. որևէ բանի զարգացման պատմական ընթացքը ◆ Երկրակեղևի պատմություն
  6. բնության, մշակույթի, գիտելիքների և այլնի պատմական զարգացումն ու փոփոխություններն ուսումնասիրող գիտություն ◆ Բնական պատմություն, գրականության պատմություն:
  7. մեկի, մի բանի հետ կապված իրողությունների ու փաստերի ամբողջությունը ◆ Մեզ մոտ բոլորը գիտեն նրա պատմությունը, բոլորը գիտեն, որ նա սպանել է իր կնոջը: (Ֆ. Դոստոևսկի)
  8. պատմակն բնույթի ուսումնասիրություն, աշխատություն, երկ, գիրք ◆ Լույս տեսավ հայ ժողովրդի պատմության բազմահատորյակի առաջին հատորը:
  9. պատմագիրք, պատմիչների, պատմագիրների գրած պատմական գիրք ◆ Եղիշեի պատմությունը կրում է «Վասն Վարդանայ և հայոց պատերազմի» խորագիրը:
  10. պատմակն անցքերի շարադրանք, նկարագրություն ◆ Բարձր ոգևորություն կհոսի նրա երկաներով, երբ այդ պատմիչը իր պատմությունը կհասցնի մինչև այն օրը, երբ իրար միացան տասներկու ծուխ: (Ակսել Բակունց)
  11. գեղարվեստական (արձակ կամ չափածո) պատմողական ստեղծագործություն ◆ Ո՞վ էր այդ աղջիկը, որի անունը մի անգամ միայն հիշեցինք մեր պատմության սկզբում:
  12. որևէ դեպքի, իրողության և այլնի բանավոր հաղորդում, որևէ դեպքի մասին պատմելը ◆ Ես երկար պատմություններ չեմ սիրում: (Նար-Դոս)
  13. անցք, դեպք, եղելություն ◆ Շորագյուղի ճամպին պատհած պատմությունն այսպես է: (Հովհաննես Թումանյան)
  14. որևէ բան տեղի ունենալու ընթացքը, ընթացք ◆ Եվ իշխանն սկսավ մի առ մի պատմել թե´ յուր դիմումների և թե´ արքայի սպառազինման ու անհաջող ընդհարման բոլոր պատմությունը: (Մուրացան)
  15. հասարակության, մարդկանց, ժողովրդի վերաբերմունքը այս կամ այն պատմակն դեպքի, անձնավորության, գործիչի և այլնի նկատմամբ ◆ Պատմությունը չի ներել դավաճաններին, մատնիչներին ու լրտեսներին և իր անողոք դատաստանն է ունեցել նրանց հետ:
  16. զրույց, բանավոր ավանդույթ, վեպ, հեքիաթ և այլն ◆ Տատը երկար պատմություններ էր պատմում ձմռան գիշերներն: (ժղ․)
  17. անախորժություն, անախորժ, գլխացավանք պատճառող եղելություն ◆ Նա դարձյալ ինչ որ պատմության մեջ էր խառնվել: (փխբ․)
  18. հաճախակի, պարբերականորեն կամ մշտապես կրկնվող երևույթ, իրողություն ◆ Ե´վ գիշեր, և´ համբույր, և´ լուսնյակ. տաղտկալի՜, ձանձրալի՜ պատմություն...: (Վահան Տերյան)

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. տե´ս պատմագրություն
  2. տե´ս պատմագիրք
  3. տե´ս դեպք, եղելություն
  4. ընթացք
  5. պատում
  6. զրույց, ավանդություն
  7. անախորժություն
  8. իրողություն
  9. վկայաբանություն

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. պատմություն անել
    1. պատմել (առավել հեքիաթ, զրույց և այլն)
    2. անմիտ, դատարկ բաներ խոսել, դատարկ բաներով գլուխ տանել
    3. իրականությունը թաքցնելու համար մտածին բաներ ասել
  2. պատմության անիվը ետ շրջել, շուռ տալ - պատմության ընթացքը, զարգացումը, առաջընթացը կասեցնել, նախկին վիճակը պահապնել կամ վերականգնել
  3. պատմության դատ, դատասատան - սերունդների, հետնորդների վերաբերմունքը, գնահտությունը նախորդների արարքների, պատմակն դեպքերի մասին
  4. պատմության մեջ մտնել - տե´ս արձանագրվել
  5. պատմության գիրկն անցնել

Ստուգաբանություն[խմբագրել]