սանձ

Վիքիբառարան-ից
Jump to navigation Jump to search

Հայերեն

Hunt bridle head.jpg

Դասական ուղղագրութեամբ՝ սանձ

վանկեր՝ սանձ 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Հազիվ թե բնիկ հնդեվրոպական՝ *k՛enk- «կախված լինել, տատանվել» արմատից. հմմտ. շվեյցարական henkel «կախափոկ»:

Գոյական

  1. ձիու բերանը դրվող մետաղյա բարակ ձող, որի երկու ծայրերից ամրացված են սանձափոկերը, լկամ ◆ Նա ձիու սանձը հանեց բերանից: (Րաֆֆի)
  2. լկամը և սանձափոկերը որպես մեկ ամբողջություն, որով հեծվորը ձիուն ընթացք է տալիս ու ղեկավարում
  3. սանձափոկ
  4. նույնն է` սանձիկ (կզմխս․)
  5. (փխբ․) զսպող, կաշկանդող, արգելակող միջոց, իբրև զսպող միջոց ծառայող հանգամանք ◆ Այժմ պահելով մեր ձեռքերում Մերուժանի սիրած օրիորդին, միևնույն ժամանակ, մենք Մերուժանի թե՛ սանձը և թե՛ սիրտը մեր ձեռքում կունենանք: (Րաֆֆի)
  6. (փխբ․) ղեկավարություն, կառավարություն, ղեկ
  7. (նորբ․) պախուրց,լկամ

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. լկամ, բերանոց
  2. երասան, երասանակ, պախուրց, ձիասանձ, դանդանավանդ (հնց․), վարավանդ (հնց․), ճիմ
  3. սանձափոկ, պախուրց, սանձակալ, սանձաթոկ, երասան, երասանակ
  4. տե´ս զսպամիջոց
  5. տե´ս ղեկ, ղեկավարություն

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. սանձ դնել
    1. զսպել, սանձահարել ◆ Իմ հայրը խոստացավ սանձ դնել բեկի կրքերին: (Րաֆֆի)
    2. կաշկանդել
  2. սանձ(եր)ը բաց թողնել
    1. ձիու սանձը թողնել, թուլացնել (թույլ տալով, որ ազտորեն վազի կամ քայլի)
    2. հսկողությունը վերացնել կամ թուլացնել, իր կամքին թողնել
  3. սանձ(եր)ը հավաքել
    1. մեկի կամայականությունները, անակարգությունները և այլնը զսպել
    2. իրեն տիրապետել, զսպել
  4. սանձերը ձգել
    1. ձիու ընթացքն արագացնելու համար սանձերը ձգելով սանձել
    2. սանձահարել, զսպել
  5. սանձերը տալ մեկին - մեկի կամքին ենթարկվել, ղեկը, կառավարումը և այլնը մեկին հանձնել ◆ Սանձը տվել ես ձեռը, որտեղ ուզում քշում է: (Շիրվանզադե)
  6. սանձերը քաշել - զսպել ◆ Նախագահն էլ սանձերը չի քաշում: (Նաիրի Զարյան)
  7. սանձը ձեռքում պահել - զսպել ◆ Օ, նա գիտե տղամարդու սանձը ձեռքում պահել: (Նաիրի Զարյան)
  8. սանձը պահել - զսպել ◆ Ես նրա սանձը կկարողանա՞մ պահել: (Շիրվանզադե)

Աղբյուրներ[խմբագրել]

  • Ալինա Մուրադյան, Նորածանոթ բառերի բացատրական բառարան (Իմաստասեր Անանիա Շիրակացի համալսարան), Երևան, 2006 — 60 էջ։