աղ

Վիքիբառարան-ից

 Flag of Armenia.svg Հայերեն

աղի բյուրեղներ
Sal (close).jpg

Դասական ուղղագրութեամբ՝ աղ

Վանկեր՝ աղ 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Առաջացել է բնիկ հնդեվրոպական՝ *sal-, *sali` «աղ» արմատից. հմմտ. հին հնդկերեն sal-ilá «աղոտ», հունարեն՝ αλς, լատիներեն՝ sal, ռուսերեն՝ соль «աղ»։

Գոյական

  1. (հնք․) քլորի և նատրիումի քիմիական բաղադրություն, սպիտակ բյուրեղային նյութ, որ օգտագործվում է ուտելիքը համեմելու համար ◆ Ամենալավ կերակուրն էլ ինձ համար համ չունի առանց աղի: (Հովհաննես Թումանյան) ◆ Ծովեզերքում մի փոքրիկ լճակ շինեցի, ջուրը այնտեղ բաց թողի, մտածում էի արևի տակ գոլորշիացնելով աղ գոյացնել: (Րաֆֆի)
  2. (փխբ․) համ, էություն ◆ Նրանք են աղը, աղը կյանքի, նրանք են փայլը աշխարհի (Եղիշե Չարենց)
  3. սպիտակ բյուրեղային նյութ, որ օգտագործվում է ուտելիքը համեմելու համար
  4. (գյուղտնտ․) խաղողի վազի սնկային հիվանդություն (օիդիում)
  5. (քիմ․) բաղադրություն, որ ստացվում է թթվուտի մեջ ջրածինը մասամբ մետաղով փոխարինելով
Հոմանիշներ[խմբագրել]
  1. քարաղ, աղուճակ, աղաքար, (հզվդ․)՝ գռիճ, աղասալ, աղուճակ
  2. տե՛ս համ
  3. էություն
Արտահայտություններ[խմբագրել]
  1. ատտիկական աղ (հռետ․) - նուրբ սրախոսություն
  2. աղ դնել - միսը՝ պանիրը կամ բանջարեղենը աղաջրի մեջ դնել՝ պահելու համար ◆ Վաճառասեղանի ետևը (նա) գինու, օղու և աղ դրած ձկան տակառներ էր դրել։ (Անահիտ Սահինյան) ◆ Քեզ կշտացնելու եմ սունկով։ Այս կողմերում այնքան շատ է լինում, որ թեկուզ հարյուր տակառ աղը դիր։ (Սերո Խանզադյան)
  3. աղ ցանել
    1. որևէ բանի վրա (կամ մեջ) աղ անել
    2. (փխբ․) մորմոքել, բորբոքել (վիշտը, ցավը)
  4. աղը ուտել - աղով հագենալ՝ տոգորվել
  5. աղն ու անալին իրարից չջոկել - շատ անփորձ՝ տհաս լինել
  6. աղի վրա գնալ - դեպի աղը շարժվել, աղ լիզելու գնալ ◆ Ժողովուրդը հետևեց նրանց, աղի վրա գնացող ոչխարի պես: (Ակսել Բակունց)
  7. աղի նման ջրում հալվել
    1. մոռացման տրվել
    2. անհայտ՝ անտեսանելի՝ ուրիշներին անիմանալի լինել
  8. աղ անել - մի բանի վրա աղ շաղ տալ ◆ Պապը մածնին մի քիչ ջուր էր խառնում... ու աղ անելով ուտում: (Սերո Խանզադյան)
  9. աղը լաց է եղել - աղը ջրակալել է, խոնավություն է առել
  10. աղն է պակաս կամ մաղը - մի բանի կարիք ունի
  11. աղ ու լեղի - դառնություն, կսկիծ ◆ Գեղի ծերին հերը կեցած ճանապարհ էր գնում տղին, Սրտին հազար կրակ ու ցավ, Սրտին հազար աղ ու լեղի։ (Եղիշե Չարենց)
  12. աղ ու լեղի քաշել - խիստ նեղություն կրել, սաստիկ տանջանքների ենթարկվել ◆ Պատերազմի աղ ու լեղի եմ քաշել։ (Բոգդան Վերդյան)
  13. ուրիշի ապուրին աղ գցել - ուրիշի գործերին օժանդակել
  14. կյանքի աղը
  15. աղ ու հաց
    1. աղ և հաց իբրև համեստ կերակուր
    2. (փխբ․) բարեկամություն, բարեկամության խորհրդանիշ
  16. աղ ու հաց, սիրտը բաց (առած) - ասվում է այն մարդկանց մասին, որոնք թեև չքավոր, բայց սրտաբաց և հյուրասեր են
  17. աղի գնալ – գործի ծանրությունը չգիտենալ
  18. աղ ու հացով մարդ
Wiki.png
Վիքիպեդիայում հոդված կա հետևյալ թեմայով՝ Աղ: