բարձ

Վիքիբառարան-ից
Արեւմտահայերէն Արտասանութիւն
Cushions.jpg

 Flag of Armenia.svg Հայերեն[խմբագրել]

Դասական ուղղագրութեամբ՝

Վանկեր՝ բարձ 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *barĵ (< barz). հմմտ. ավեստերեն barəziš, օսերեն baz, պարսկերեն bāliš «բարձ»:

Գոյական

  1. փետուրներով` բրդով և այլնով լցրած` սովորաբար քառանկյունի տոպրակ` իբրև փափուկ հենարան գլխի տակ դնելու համար ◆ Շնչասպառ աղջիկը գլորվեցավ բարձի վրա։ (Րաֆֆի)
  2. նույնպիսի պարկ մեծ մասամբ ասեղնագործած` իբրև թախտի զարդ և թիկնելու հենարան, մութաքա, գլանաձև բարձ
  3. (տեխ․) զանազան կառույցների` մեքենաների` սարածների և այլնի հենարան կամ տակդիր ◆ կամարի բարձ, ◆ գութանի բարձ
  4. (կզմխս․) ուղեղի տեսանթմբի հետին հաստ մասը, որը տեսողության առաջին ռեֆլեկտոր կենտրոնն է
  5. (պատմ․) աթոռ, բազմոց
  6. (պատմ․) պատվավոր տեղ, որ թագավորը հատկացնում էր ազնվականների ըստ ավագության աստիճանի, դիրք, աստիճան, պատիվ Սեղան էին նստում հազարից ավելի բազմական, իրենց բարձի ու դիրքի համեմատ։ (Ստեփան Զորյան)
  7. (հնց․) (գրք․) ազդր ◆ Մեջքը բարակ չէր, բայց հասակին բարձրությանը և բարձերուն հաստությանը վայելած էր։ (Գրիգոր Զոհրապ)
  8. (բրբ․) սայլի սռնիների վրա նստած երկու կոներից յուրաքանչյուրը, առանցքակալ
  9. ռետինե պարկ, որի մեջ թթվածին են լցնում որոշ հիվանդությունների ժամանակ օգտագործելու համար, տե՛ս թթվածնային բարձ ◆ Երեխային տասնհինգ բարձ թթվածին տվեցին։ (Անահիտ Սահինյան)
  10. (փխբ․) բարձաձև բարձունք ◆ Թեև արևն արդեն իր գլուխը պոկել էր Քիրս լեռան ձյունեղեն բարձերից, բայց անտառում դեռ չէր ցրվել վաղորդյան մշուշը։ (Սերո Խանզադյան)

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. գլխաբարձ, դմփիկ, բարձիկ (փոքր)
  2. (փխբ․) տակդիր
  3. աթոռ, բազմոց
  4. տե՛ս պաշտոն
  5. տե՛ս ազդր
  6. տե՛ս բարձիկ
  7. տե՛ս սռնակալ

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. փափուկ բարձ դնել գլխի կամ թևերի տակ - սնոտի խոստումներով միամտացնել
  2. բարձը փոխել - ամուսնուն դավաճանել (զավակ ունենալու նպատակով)
  3. բարձդ բարի - բարեմաղթություն հիվանդությունից առողջացածին
  4. մի բարձի ծերանալ - բարեմաղթություն նորապսակներին՝ մինչև ծերություն միասին ապրելու, միասին ապրել մինչև խոր ծերություն
  5. բարձի տակին ուտել (անեծք) - ունեցածը չվայելել, անկողնում՝ հիվանդ վիճակում ուտել