թշնամի

Վիքիբառարան-ից

 Flag of Armenia.svg Հայերեն[խմբագրել]

Արտասանություն

Դասական ուղղագրութեամբ՝

Վանկեր՝ թ(ը)շ•նա•մի 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Փոխառություն՝ միջին պարսկերեն, պարսկերեն dušman:

Գոյական

  1. նա, որ թշնամության՝ հակառակության՝ պայքարի մեջ Է գտնվում մեկի հետ, հակառակորդ ◆ Մարդկանց մոտ պետք է աչալուրջ լինես․․․որ․․․քեզ չհոշոտեն թե բարեկամդ և թե թշնամիդ։ (Ավետիք Իսահակյան)◆ Թող մեր թշնամիներին էլ չպատահի այն, ինչ որ պատահեցավ այս տան հետ։ (Րաֆֆի)
  2. տվյալ պետության՝ կուսակցության դեմ թշնամաբար տրամադրված մարդ՝ կուսակցություն ◆ Քաղաքը գրավված էր, իսկիրենք մնացել էին քարի գլխին՝ պաշարված անթիվ թշնամիներով։ (Րաֆֆի) ◆ Ինձ պաշտպանելու ժամանակ անցավ նրա թիկունքի միջից թշնամու նիզակը։ (Րաֆֆի)
  3. որևէ բանի մարտնչող՝ սկզբունքային հակառակորդ, մաքսիզմը թշնամի է ամեն կարգի դոգմատիզմի շղթան ◆ Նահանջող թշնամին ետ դարձրեց ձիերի գլուխը։ (Ակսել Բակունց) ◆ Նույն միջոցին թշնամու խառնիճաղանջ բազմությունը թողնում է բերդը։ (Րաֆֆի) ◆ Առավոտը կգնանք հզոր, կփշրենք թշնամու շղթան։ (Եղիշե Չարենց)
  4. որևէ բան մերժող՝ բացասող, ստորաքարշության թշնամի ◆ Մեր կրոնքի հեղինակը հրաման չէ տալիս սուր բարձրացնել մեր թշնամիների և մեր նեղիչների վրա։ (Րաֆֆի)
  5. թշնամական կողմի զինվոր ◆ Իսկ դու չգիտե՞ս, որ թշնամու երկրից գաղտնի անցնողը․․․ լրտես է, կամ․․․ ։ (Ակսել Բակունց) ◆ Հայոց գլխավորները չէին կարող միանալ, որ ընդհանուր ուժերով պատերազմեին երկրի արտաքին թշնամու դեմ։ (Րաֆֆի)
  6. թշնամական երկիր՝ պետություն ◆ Մի՞թե դա այն մարդն է, որ այնքան թշնամի էր դպրոցին։ (Րաֆֆի) ◆ Կուսակցությունը ջախջախեց լենինիզմի թշնամիներին։ (Մամուլ)
  7. զինված հակառակորդ, ռազմական ընդհարման կողմերից մեկը մյուսի համար ◆ Պատմա-համեմատական մեթոդը չի թույլատրում անհիմն համեմատություններ, նա թշնամի է ամեն մի կամայականության։
  8. (փխբ․) միմյանց հետ անհամատեղելի՝ միմյանց հակասող՝ բացասող երևույթներից յուրաքանչյուրը, կրոնն ու գիտությունը թշնամի են միմյանց ◆ Մարդ իր լեզվից պետք է զգուշանա, այն նրա ամենավտանգավոր թշնամին է։
  9. գյուղատնտեսության վնասատու, կաղամբաթիթեռի թրթուրը բանջարանոցների թշնամին է ◆ Կրոնը և գիտությունը թշնամի են։
  10. գոյության կռվի մեջ՝ գիշատիչն իրեն սնունդ ծառայող կենդանու, համար, կաշալոտը կաղամարի ահեղ թշնամին է ◆ Կաղամբի ամենավտանգավոր թշնամին թրթուրն է։
  11. (փխբ․) վնասակար բան, չարիք, ծխելը առողջության թշնամին է ◆ Նա անտեսանելի է դառնում թշնամու աչքից։ (Րաֆֆի)
  12. մրցակից ◆ Գազաններից և այլ հզոր թշնամիներից պաշտպանվելու անհրաժեշտությունը հարկադրում էր նրան ապրել համայնքներով։ (Լեո)
  13. (հվքկն․) թշնամական զորք ◆ Մի թշնամի ձեռք հսկում է մերնվրա։ (Րաֆֆի) ◆ Ճամփին թշնամի զորքերը հանկարծ վրա տվին մարդկանց, կոտորեց։ (Հովհաննես Թումանյան)
  14. թշնամին ամրացել էր գետի աջ ափին

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. հակառակորդ, ախոյան, (հնց․) ընդդիմակից, ընդդիմադիր, ընդդիմամարտ, (ժղ․)թուրութվանք, շուն ու գայլ, շուն ու կատու, աչքի փուշ, միս կտրող
  2. ոսոխ
  3. (պատմ․) հակա

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. թշնամի դառնալ՝ լինել - թշնամանալ ◆ Անունս ինձ թշնամի է դառել։ (Ավետիք Իսահակյան)
    1. սկզբունքային հակառակորդի դիրք բռնել ◆ Նրանք չեն կարող թշնամի լինել լուսավորության։ (Րաֆֆի)
  2. թշնամու սրտով լինել - մեկին այնպիսի վատ բան պատահել կամ այնպիսի դրության մեջ լինել, որ թշնամին ուրախանա՝ գոհունակության զգացում ապրի ◆ Հո չենք կարող թշնամու սրտովը լինել։ (Պերճ Պռոշյան)