իշխանություն

Վիքիբառարան-ից

ղս

 Flag of Armenia.svg Հայերեն

Գոյական

Վանկեր՝ իշ-խա-նու-թյուն 

  1. պետությունը կառավարելու իրավունք, քաղաքական տիրապետություն ◆ Նա (բանավոր դասակարգը) իշխանությունը վերացնում է ոչ թե նրա համար , որ շահագործման մի ձև փոխարինի մյուսով, այլնրա դասակարգ: (Դասագիրք) ◆ Այս օրվանից ամբողջ իշխանությունը պատմությունը պատկանում է բանվորների, զինվորների և գյուղացիների խորհուրդներին: (Ակսել Բակունց)
  2. պետական կառավարման մարմինների ամբողջությունը, կառավարություն ◆ Քաղաքում երկար ժամանակ գոյություն ուներ երկու իշխանություն՝ քաղաքային դուման և բանվորական դեպուտատների խորհուրդը: ◆ Արշակունյաց իշխանությունը անկման վիճակի մեջ էր: (Րաֆֆի) ◆ Հայերն էլ մի ժամանակ ունեյին պետություն, իշխանություն և զորություն աշխարհի մեջ: (Րաֆֆի)
  3. (հնց․) կարգադրելու՝ տնօրինելու իրավունք և հնարավորություն՝ ղեկավարություն
  4. պետական մարմիններ իրավունքը և լիազորությունը ◆ Օրենսդրական իշխանություն:
  5. պետական կառավարման մարմին, կառավարություն ◆ Եթե իշխանության ձեռքը ընկնելու լինեն,- ասաց նա- այդ թղթերից մեկը բավական է, որ քեզ, տանուտեր խաչո,քո որդիների հետ կախաղան բարձրացնեն: (Րաֆֆի) ◆ Այսրոպեին ես ինձ մոտ ունիմ պատշաճավոր իշխանության կողմից տրված ժապավինյալ մատյան: (Րաֆֆի)
  6. վարչակարգ, տիրապետություն ◆ պարսից իշխանությունըայս երկրից անցնելեն հետո նոր տիրապետողի նոր քաղաքակրթության ամենեվին չկարողացավ փոխել նրան: (Րաֆֆի)
  7. որևէ իշխանի՝ կառավարչի կողմից կառավարվող երկիր՝ երկրամաս՝ նահանգ՝ տարածություն ◆ Այնուհետև ցանկացար, որ իմ զորքեր հանեմ քո հոր իշխանության սահմաններից: (Մուրացան)
  8. իշխելու՝կառավարելու ժամանակաշրջանը ◆ Նրա իշխանությունը կարճ տևեց
  9. իշխան լինելը, իշխանավորություն ◆ Բայց ժամանակներին հասցրած հարվածն ուվիրավորանքըընդհունում էր վիրավորանք իր իշխանության, իր անձիհասցեին: (Դերենիկ Դեմիրճյան)
  10. իշխանական տիտղոս ◆ ինչ է պակասում թշնամուն. մեկին թագ կնծայե, մյուսին իշխանության կտա. այդ տիտղոսներով նրանց փառամոլությունը կգրգռե:
  11. (փխբ․) պաշտոնական անձ կամ անձինք ◆ Նա ագրինցցևը չէր կարողացել լավ շոյել նորին իշխանության սիրտը: (Շիրվանզադե) ◆ Նրակողքից քայլում էր ինքը՝ գյուղի իշխանությունը:
  12. կառավարելու՝ հրամայելու՝ կարգադրելու իրավունք, հնարավորություն ◆ Դպրոցը գտնվում էր եկեղեցական անմիջական իշխանության ներքո (Րաֆֆի) ◆ ինչ է իշխանությունը, իշխանությունը կամքերի միակցությունն է՝ փոխանցված մի անձի: Թարգմ
  13. իրավասություն, ղեկավարում ◆ Եվ նա ծրագրեր էր հորինում որևէ միջոցով ազատվելու համար ավագ եղբոր իշխանությունից: (Շիրվանզադե) ◆ նրանից հետո երկրորդ տեղն է բռնում մեծ տատը, որի իշխանությունը տարածվում է ավելի կանանց հասարակության վրա: (Րաֆֆի)
  14. (հզվդ․) զորություն, ուժ, ազդեցություն ◆ Նրա խոսքի իշխանությունը ընկճում էր բոլորին:
  15. (հզվդ․) հարկադրանք ստիպմունք ◆ Անձրևը շարունակ թափվում էր, ես ամբողջապեսնրա իշխանության տակ էի գտնում: (Մուրացան)
  16. որևէ բանի բացարձակ գերիշխում՝ տարածվածություն, թագավորություն ◆ խավարի իշխանություն:
  17. (եկեղ․) եպիսկոպոսի թեմ՝ վիճակ
Հոմանիշներ[խմբագրել]
  1. տիրապետություն, գաիսոն (բնստ․) թագավորական
  2. կառավարություն
  3. տե՛ս պետություն, տերություն
  4. տե՛ս ղեկավարություն
  5. տե՛ս գերիշխանություն
  6. տե՛ս թագավորություն
  7. տե՛ս նախարարություն
  8. տե՛ս մելիքություն
  9. տե՛ս իրավասություն
  10. տե՛ս ազդեցություն
Արտահայտություններ[խմբագրել]
  1. իր իշխանության տակ առնել - իրեն ենթարկել ◆ Դոլոխովի ձեռները, որոնց ռոստովը և սիրում էր և ատում, նրանց առել էին իրենց իշխանության տակ: Թարգմ
  2. իշխանություն բանեցնել - փորձել ուրիշնեի վրա իշխել, ղեկավարել, իր իրավունքները չարաշահելով ուրիշների վրա իշխել, ուրիշներին ղեկավարել ◆ Չեմ թույլ տալ սմբատին իմ գլխին իշխանություն բանեցնեի: (Շիրվանզադե)
  3. իշխանության վրա լինել - տե՛ս շխանություն ունենալ ◆ Այդ բոլորի գլուխը կանգնում էր ինքը պողոսը, որ այդ ժամանակ իշխանության վրա էր: (Վրթանես Փափազյան)
  4. իշխանություն ունենալ - իշխելու՝ կառավարելու իրավունք՝ պաշտոն ունենալ
  5. մեկի իշխանությանը հանձնվել՝ ենթարկվել - մեկի ազդեցության տակ լինել՝ ընկնել, մեկին ենթարկել
  6. իշխանության կորցնել - այլևս ազդեցություն չունենալ
  7. ես ձեր իշխանության տակ եմ - լսում եմ ձեզ, պատրաստ եմ կատարելու ձեր ամեն մի կարգադրությունը
  8. իշանության գլուխ անցնել -1) ղեկավարություն ստանձնել, պաշտոնյա դառնալ. 2) պետության ղեկավարությունը ստանձնել
  9. մեկին իր իշխանության տակ պահել - մեկի վրա ազդեցություն ունենալ
  10. իշխանությունը չարաշահել՝ ի չարը գործ դնել - իշխելու ընթացքում կամայականություններ թույլ տալ, իշխանությունը իր քմայնքներին ու շահերին ծառայեցնել

Ստուգաբանություն[խմբագրել]