ալյուր

Վիքիբառարան-ից

Հայերեն

Դասական ուղղագրութեամբ՝ ալիւր

Վանկեր՝ ալ•յուր 

Ալյուր

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Ալյուր բառի հնագույն ձևն է ալեւր: Բնիկ հայերեն բառ, առաջացել է հնդևրոպական նախալեզվի al «աղալ» արմատից: Ամենամոտ ձևն է հունարեն՝ ἄλευρον «ալյուր»: Դեռևս հարց է հայերեն ալյուր բառը փոխառությո՞ւն է հունարենից, թե նրա հետ միասին պատկանում է հնդեվրոպական նախալեզվի al արմատին:

Որոշ հեղինակներ համարում են, թե հայերեն բառը փոխառություն է, քանի որ հին հայերը չգիտեին՝ ինչ է ալյուրը. նրանք գործածում էին կորկոտ կամ ձավար, այսինքն ցորենը ուղղակի սանդի մեջ ծեծում էին և այդպես խոշոր եփելով ուտում: Ալյուրն առաջին անգամ հույներից անցավ Հայաստան Պոնտոսի վրայով:

Ընդհակառակը, Պիկտետն և Հյուբշմանը չեն ընդունում, որ այդպիսի հասարակ ու սովորական մի բան կարող է փոխառություն լինեն: Այս կարծիքին ի նպաստ կարելի է հիշել բնիկ հայերեն աղալ, աղորիք, երկան և այլ բառերը, որոնք ցույց են տալիս, որ ջաղացպանության արվեստը ծանոթ էր հայերին ամենասկզբից:

Գոյական

  1. աղալով փոշենման դարձրած հացահատիկ ◆ Ջաղացը ինձ ալյուր տա. ալյուրը տանեմ տաշտին տամ: (Հովհաննես Թումանյան)
  2. (փխբ․) նուրբ՝ ալյուրանման փոշի
Հոմանիշներ[խմբագրել]
  1. ցորենալյուր
  2. նաշիհ, մանրալյուր, նրբալյուր (մանր)
  3. գերմակ, շարմաղ, արման, մանրաձավար, երեմուկ, սրսրիկ (խոշոր)
  4. բուսալյուր, փեղուկ, նշահ (բուսական)
Արտահայտություններ[խմբագրել]
  1. ալյուրը մաղել՝ մաղը կախել
    1. անելիքը ավարտել
    2. կյանքի հետ հաշիվները մաքրել
  2. ալյուր-աղցան անել, ալյուր-աղցան շինել
    1. մանրացնել, փոշիացնել
    2. ջարդել
    3. ծեծել
  3. հարյուր մաղից ալյուր ուտել - շատ փորձառու լինել
  4. ալյուր աղալ - հատիկը ալյուր դարձնել ◆ Տիգրանուհին գնաց ջաղաց ալյուր աղալու: (Ակսել Բակունց)
  5. եգիպտացորենի ալյուր
  6. կարտոֆիլի ալյուր
  7. չմաղված ալյուր
  8. վարսակի ալյուր

Թարգմանություններ[խմբագրել]

Աղբյուրներ[խմբագրել]

Wiki.png
Վիքիպեդիայում հոդված կա հետևյալ թեմայով՝ Ալյուր: