տուն

Վիքիբառարան-ից

Հայերեն

Residence (15215580671).jpg
Արտասանություն

Դասական ուղղագրութեամբ՝ տուն

Վանկեր՝ տուն 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Բնիկ հնդեվրոպական՝ *dem-՝ *dem(o)- «կառուցել, իրար հարմարեցնել» արմատից. հմմտ. հին հնդկերեն dāma- «տուն», հունարեն δώμα «տուն»:

Գոյական

House (6826909042).jpg
  1. բնակության կամ տարբեր հիմնարկների ու ձեռնարկությունների օգտագործման համար կառուցված շենք, շինություն, կառույց ◆ Հեռվից երևում էին քաղաքի տները:
  2. բնակարան ◆ Գարեգինը տնից դուրս էր գալիս աքլորականչին (Սերո Խանզադյան)
  3. մարդու մշտական բնակավայրը (հայրենի գյուղը՝ քաղաքը՝ երկիրը) ◆ Նա տուն էր գալիս կարմիր բանակից (Նաիրի Զարյան)
  4. ընտանիք, գերդաստան ◆ Միակ նեցուկն էր նա տան՝ բոլորին պահող (Եղիշե Չարենց)
  5. տնային տնտեսություն ◆ Տան գործերում բոլորովին անընդունակ էր (Սերո Խանզադյան)
  6. կուլտուր-լուսավորական, գիտական, կենցաղային ևն հաստատություն, ինչպես և դրա շենքը ◆ Պիոներական տուն, արվեստի աշխատողների տուն:
  7. առևտրական հիմնարկություն՝ հաստատություն ◆ Առևտրի տուն:
  8. (պատմ․) ազնվական տոհմ Նախարարական տներից շատերը վայելում էին առանձին արտոնություններ (Րաֆֆի):
  9. (պատմ․) թագավորական տոհմ, Հարսաություն, դինաստիա: Արշակունյաց տուն:
  10. (գրականագիտություն): հանգերի համակարգով և ընդհանուր առոգանությամբ կամ միայն առոգանությամբ (առանց հանգավորման) միավորված մի քանի չափածո տողերի միասություն, որ չափական ստեղծագործության մեկ կառուցվածքային հատվածն է կազմում: Քառատող տուն, ութտողանի տուն:
  11. զանազան խաղերի մեջ (նարդի, դամա ևն)՝ խաղատախտակի բաժանմունքներից յուրաքանչյուրը:
  12. սենյակ ◆ Իրիցկինը ներքի տնից դուրս վազեց: (Ակսել Բակունց)
  13. (փոխաբերական) գյուղ՝ քաղաք կամ երկիր, որպես բնակիչների ընդհանուր կացարան՝ օջախ: Ամեն օր ծեգին… դիտում (եմ) մեր քաղաքամայր տունը նորակերտ (Սարմեն):
  14. երգ, ծուխ: Գյուղն ուներ ութսուներեք տուն (Գ. Սարյան):
  15. (գվռ․):գութանի լծերի ամեն մի բաժանմունքը:
  16. (գվռ․): ջուլհակի բանկահի նետի տակ գտնվող փայտը:
  17. (գվռ․): մի զգեստ կարելու համար անհրաժեշտ բոլոր պարագաները:
  18. (կրոն.): աստվածաշնչի մեջ փոքրիկ հատված, որ առանձին թվահամար է կրում:
  19. (փխբ․), (ժղ․) խելք, միտք: Տան մը հարկր պակաս է:
  20. (ժղ․) կին:
Հոմանիշներ[խմբագրել]
  1. բնակարան, օթևան, պալատ, դղյակ, դաստակերտ, առանձնատուն, մենատուն, վրան, տաղավար
  2. ազգ, ազգատոհմ, ցեղ
  3. երկիր, աշխարհ
Արտահայտություններ[խմբագրել]
  1. տուն անել
  2. # ներս անել, ներ քաշել՝ ածել
  3. # տուն ու տեղ անել, տան՝ ընտանիքի տեր դարձնել
  4. # բանտարկել
  5. տուն արած, դուռը երեսին փակած - անտեր անտերունչ
  6. տուն բերել - նույնն է՝ տուն տանել
  7. տուն գլուխ - ամեն մի տուն, յուրաքանչյուր տնից, ամեն տնից
  8. տուն գնալ - նորահարսի առաջին անգամ իր ծնողների տուն այցելել
  9. # ներս՝ տուն մտնել
  10. # որևէ հեռավոր տեղից՝ օտարությունից հայրենիք վերադառնալ
  11. տուն գցել - ներս մտցնել, մի կերպ ներս անել, ներս շպրտել
  12. # տուն բերել, յուրացնել տակով անել
  13. տուն դառնալ - նույնն է՝ տուն ու տեղ դառնալ
  14. # տուն վերադառնալ
  15. տուն դնել - տուն ու տեղ լինել, ընտանիք կազմել, տան՛ ստացվածքի տեր դառնալ
  16. տուն թողնել - թույլ տալ իր տունը մտնելու՝ գալու, ներս ընդունել
  17. տուն շինել - բարօրություն բերել, խաղաղություն հաստատել, բարիք գործել
  18. տուն տալ (արևմտհ․) - նույնն է՝ տոն տալ (տոնի էակ)
  19. տուն տանել - իր տունը հրավիրել
  20. տուն տեղ - տե՛ս տունտեղ
  21. տուն ու դուրս անել - և՝ տան և՝ դրսի աշխատանք կատարել
  22. տունը անցնել - նույնն է՝ տունը քանդվել

Աղբյուրներ[խմբագրել]