կետ

Վիքիբառարան-ից
Eubalaena glacialis with calf.jpg
կապույտ կետ

Դասական ուղղագրութեամբ՝ կէտ

Վանկեր՝ կետ 

կետ 1[խմբագրել]

Արտասանություն

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Բնիկ հնդեվրոպական՝ *geid «կծել, խայթել, խուտուտ ածել» արմատից. հմմտ. հին իսլանդերեն kitla, հին անգլերեն citelian, հին սաքսոներեն citilōn, այլև՝ հայերեն կծել (-կիծ) (հայ-գերմանական զուգաբանություն):

Գոյական

  1. մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի և մեխանիկայի մեջ՝ չափում չունեցող տարածական հատված, գծի՝ հատվածի սահման
  2. որևէ սուր բանով ծակելուց՝ հպելուց և այլնից մնացած փոքրիկ հետք, փոքրիկ կլոր բիծ՝ իբրև մի բանի նշան՝ հետք և այլն
  3. որևէ բան նշանակող պայմանական նշան, որ գործածվում է հանրահաշվի, նոտագրության, այբուբենների և հեռագրի մեջ, ինչպես նաև աշխարհագրական քարտեզներում, նախագծերի մեջ և այլն ◆ Որոտանի աջ ափին, լեռների մեջ մի սև կետով նշված էր նաև իրենց գյուղը: (Սերո Խանզադյան)
  4. տարածության մեջ կամ մակերևույթի վրա տեղ՝ վայր, որտեղ մի բան է տեղավորված կամ մի բանի տեղ է ունենում ◆ Երկնակամարի մեջ, զանազան կետերում, սկսան աստղերը նշմարվել: (Մուրացան)
  5. սահման, որից սկսվում կամ որին հանգնում է որևէ գործողություն ◆ Հենց այդ օրից էլ գլխին կարմիր շոր կապատ աղջիկը բոլորից ջոկվեց և իմ աչքերում դարձավ այն կետը, որի շուրջը պտտվում էր իմ ներքին աշխարհը: (Ակսել Բակունց)
  6. որևէ բանի համար օգտագործվող՝ որևէ գործողության կամ իրադարձության հետ կապված որոշակի հատկանիշներով բնորոշվող տեղ՝ տարածության մեջ ◆ ստրատեգյական կետ: ◆ Քաղաքի կարևոր կետերը բռնելուց ետ, սպարապետի առաջին գործն եղավ տեղեկանալ, թե որտեղ է գտնվում Սյունաց իշխան Սահակ իշխանը: (Մուրացան)
  7. մի վայրում կենտրոնացված մարդկային և նյութական ուժեր (ռազմ․)◆ Պետք է սողալ դեպի հակառակորդի կրակային կետը և ոչնչացնել այն: (Սերո Խանզադյան)
  8. զանազան նպատակների հատկացված և համապատասխանորեն հարմարացված տեղ՝ շենք ◆ Սակրավորնները հրամանատարական կետ էին կառուցում: (Սերո Խանզադյան) ◆ Թաղամասերը ունենալու են իրենց առևտրական կետերը և կոմունալ բոլոր հարմարությունները:
  9. փաստաթղթի (հրաման, հրահանգ, կանոնադրություն և այլն) կամ որևէ տեքստի թվահամարով կամ տառով նշված մաս՝ հատված ◆ Դառնանք հիմա աղերսագրի այն կետերին, թե որքան իրավացի կամ անիրավ էր ազգային հոգաբարձության խնդիրը: (Րաֆֆի) ◆ Յուրաքանչյուր կետ հաստատված է եկեղեցական և արքունի օրենքների ճշգրիտ հիշատակությամբ: (Ակսել Բակունց)
  10. որևէ բանի զարգացման առանձին մոմենտ՝ հատված
  11. դիրք, դիրքավորում, դիրքորոշում, տեսանկյուն (փխբ․) ◆ Այս եսական կետերից էր նայում նա որդու վրա: (Րաֆֆի)
  12. հանգամանք, երևույթ (փխբ․) ◆ Սուրհանդակի պատմության մեջ մի կետ ավելի գրավեց Սամվելի ուշադրությունը: (Րաֆֆի)
  13. խնդիր, հարց (փխբ․) ◆ Այդ կետում դու անարդար ես, իշխան: (Մուրացան) ◆ Խոսակցությունը այդ կետին հասներ թե չէ, տեր նորընծան շոյում էր ծալ-ծալ մորուքը: (Ակսել Բակունց)
  14. հազիվ տեսանելի՝ շատ փոքր՝ աննշան բան (փխբ․) ◆ Ձյունի սպիտակության վրա վերևից ես նշմարեցի փոքրիկ սև կետեր:(Ակսել Բակունց)
  15. հաշիվ (սպորտ.), (արևմտհ․) ◆ 2:1 կետով «Արարատը» հաղթեց Ճապոնիայի ֆուտբոլի հավաքական թիմին:
  16. ջերմաստիճանի սահման, որի ժամանակ նյութը մի վիճակից փոխարկվում է մեկ մի այլ վիճակի (ֆիզ․)◆ Հալման կետ: Եռման կետ:
  17. տնտեսական, մշակութային-կրթական, պաշտպանական և այլ նշանակություն ունեցող հաստատություն՝ շինարարություն՝ տեղամաս և այլն, իբրև առանձին միավոր, օբյեկտ

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. բիծ, նիշ, նշան, նշանակետ
  2. նպատակակետ, նպատակ, ըղձակետ
  3. տե՛ս սահման
  4. տե՛ս հենակետ
  5. տե՛ս մեկնակետ
  6. տե՛ս աստիճան
  7. տե՛ս հանգամանք
  8. տե՛ս հոդված
  9. տե՛ս թիվ
  10. տե՛ս միավոր
  11. տե՛ս դիրքորոշում, տեսանկյուն
  12. տե՛ս հարց
  13. տե՛ս տեղամաս

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. կետը կետին - ճիշտ ու ճիշտ, ճշգրտորեն, ճշտորեն

կետ 2[խմբագրել]

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Փոխառություն՝ հունարեն κήτος:

Գոյական

  1. ձկան նմանվող ծովային կաթնասուն խոշոր կենդանի (կնդբ․) ◆ Նորածին կետի քաշը լինում է 1-ից 2 տոննա և կրկնապատկվում է ծնվելուց հինգ օր հետո: (մամուլ)
  2. մի համաստեղության անուն (աստղգ․)

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. (կնդբ․) վիշապաձուկ, վիթխարաձուկ,
  2. կետաձուկ

կետ 3[խմբագրել]

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Բնիկ հնդեվրոպական՝ *geid «կծել, խայթել, խուտուտ ածել» արմատից. հմմտ. հին իսլանդերեն kitla, հին անգլերեն citelian, հին սաքսոներեն kitilōn, հին վերին գերմաներեն kizzilōn «խուտուտ ածել»:

Գոյական

  1. մեղվի մեծությամբ ճանճ (գվռ․) (կնդբ․)

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. տե՛ս բոռ

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. կետ անել - հանկարծ փախուստի դիմել, փախչել