դատ

Վիքիբառարան-ից

Վանկեր՝ դատ 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ dāt. հմմտ. միջին պարսկերեն dāt, հին պարսկերեն, ավեստերեն dāta:

Գոյական

  • քաղաքացիական կամ քրեական գործի քննությունը դատական նիստում, դատավարություն (իրավ․) ◆ Ո՞վ պետք է քննե դատը, եթե ոչ նահանգական դատարանը: (Շիրվանզադե) ◆ Եթե չես ուզում դատ սկսել... ինչ հարկավոր է ավելորդ խոսելը: (Շիրվանզադե)
  • դատարանի քննության և վճռահատության ենթակա գործ
  • դատական պրոցես, դատավարության ընթացքը, դատավարություն ◆ Ամբողջ դատի ընթացքում Կարոն գաղտնագողի հայացքը չէր հեռացնում Ստեփանիայի դեմքից: (Անահիտ Սեկոյան)
  • դատաստան (խսկց․) ◆ Եվ փախչելով արդար դատից միշտ ձեռքերն են լվանում: (Հովհաննես Թումանյան)
  • արդարություն, արդարացի հատուցում
  • բողոք, գանգատ (ժղ․)
  • քննություն, գնահատու կարծիք, գնահատություն (փխբ․)
  • իրավապահանջ վերաբերմունք (որևէ գործի՝ երևույթի նկատմամբ) ◆ Բայց մեր դատն արդար է, իսկ նրանցն անիրավ: (Մուրացան)
Հոմանիշներ[խմբագրել]
  • դատաստան (իրավ․)
  • ատյան, դատավարություն
  • դատան, դատանք (հնց․)
  • դիվան (բրբ․)
  • դատաքննություն
Արտահայտություններ[խմբագրել]
    1. դատավճիռ կայացնել
    2. դատը անել ◆ Եթե կարողանում էր ինքնուրույն կերպով «կտրել դատը», ապա «կտրում էր»: (Անահիտ Սահինյան)
  • դատի տալ - մեկի դեմ դատական գործ հարուցել ◆ Ջորին սպանվեց, դատի կտան ինձ դրա համար: (Սերո Խանզադյան)
  • դատի տակ լինել - դատական պատասխանատվության ենթակա լինել, դատական պատժի ենթարկված լինել ◆ Սրանից հետո ի՜նչ Բաբիկ, ի՜նչ Ներսիկ... դու ինքդ արդեն դատի տակ ես այս պահին: (Դերենիկ Դեմիրճյան)
  • դատ վարել
  • դատը տանել - դատարան ներկայացրած գործը իր օգտին վճռվել ◆ Դատը տանելուց հետո մենք նրան կնշանակենք մի որոշ ամսական կամ կտանք մի գումար: (Շիրվանզադե)
  • ընկերական դատ ◆ Իսկ ինչ կասեք ընկերական դատի մասին, իմ կարծիքով Գրիշային մենք ինքներս միայն կարող ենք արժանի պատիժ տալ: (Շիրվանզադե)
  • դատ ու դատաստան - դատ և դատավճիռ, դատելը, դատավճիռ կայացնելը ◆ Իր եղբոր գնդակահարողներից մեկին փողոցում տեսնելով ու ճանաչելով՝ փոխանակ դատ ու դատաստանի հանձնելու, Մինասը տեղնուտեղը կրակել էր նրա ճակատին: (Հրաչյա Քոչար)