ջան

Վիքիբառարան-ից
Jump to navigation Jump to search

Հայերեն

Դասական ուղղագրութեամբ՝ ջան

վանկեր՝ ջան 

ջան 1[խմբագրել]

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Բնիկ հնդեվրոպական *ye-ni` *iā «հուզված լինել» արմատից. հմմտ. հունարեն ξήλος՝ «ջանք, նախանձ», ավեստերեն yah- «եռալ»:

Գոյական

  1. տե՛ս ջանք

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. տե՛ս ջանք (1)

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. ջան անել՝ գործադրել՝ թափել - ջանք թափել, ջանալ

Թարգմանություններ[խմբագրել]

ջան 2[խմբագրել]

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Գոյական

  1. (խսկց․) մարմին
  2. կյանք, կենդանություն
  3. հոգի, շունչ
  4. առույգություն, մարմնական՝ ֆիզիկական կարողություն՝ ուժ
  5. հոգյակ, սիրելիս
  6. գործածվում է որպես փաղաքշական բառ, որ դրվում է անվան վրա՝ սիրելիս, հարազատս նշանակությամբ ◆ Բաց չե՝մ թողնի, Լևոն ջա՜ն, ազիզ ջա՜ն: (Նաիրի Զարյան)

Ձայնարկություն

  1. ուրախության՝ երանության՝ բավականության բացականչություն ◆ Ես հարուստ եմ ջա՜ն, ես հարուստ: Հովհաննես Թումանյան
  2. իբրև պատասխանական բառ մեկի կանչին սիրալիր քնքշանքով պատասխանելու համար ◆ -Մայրիկ: -Ջա՜ն, ի՞նչ ես ուզում:

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. տե՛ս մարմին
  2. տե՛ս կյանք, կենդանություն
  3. տե՛ս հոգի, շունչ
  4. տե՛ս սիրելի

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. ջան ասել, ջան լսել -իրար հետ շատ սիրով լինել
  2. ջան գյուլում - տե՝ս Ջանգյուլում
  3. ջանը գալ - ի վիճակի լինել, աշխատել կարողանալ
  4. ջանը դող ընկնել - սաստիկ վախենալ, ահից սարսափից դողալ
  5. ջանը կրակ ընկնել
    1. որևէ բանից անհանգստանալ, մտատանջվել
    2. հանգիստը կորցնել, տանջվել մի բանի համար , տառապել
  6. ջանը սաղ լինել - առողջ լինել
  7. ջանը քոր գալ - ծեծվելու ցանկություն ունենալ, այնպիսի բան անել, որի համար ծեծով են պատժում
  8. ջանին ղուրբան - գործածվում է որպես բարեմաղթական՝ գովասանական արտահայտություն՝ նրա հոգուն մեռնեմ նշանակությամբ
  9. ջան ասել, ջան լսել Ղարաբաղ՝
    1. Քաղցր ու մտերմիկ զրուցել, իրար փաղաքշական խոսքեր ասել, իրար գուրգուրել, սիրաբանել ◆ Ուստեն տանը չելած վախտը, քրկսով էթում ին բաղումը, նստում, ասում, խոսում ... ջան ասում, ջան լսում, սեր անում: Հժհք ◆ Ընդուց հետո ցերեկն էլ եմ նշանածիս հետ սհաթներով գոմումը ջան ասում, ջան լսում: (Պերճ Պռոշյան)
    2. մտերիմ լինել, սրտակից բարեկամներ լինել ◆ Հունոն ու Մելիք-Մրտոյի տղա զաքոն իրարու ջան էին ասում, ջան էին լսում: (Պերճ Պռոշյան)
  10. ջան գալ, տե՛ս ջանի գալ
  11. ջան չի անում Ուրմիա՝ նեղություն չի քաշում, իրեն մի քիչ նեղությւոն չի տալիս ◆ Զիհն էլ քնքան թամբալ, որ ջան չի անելը պինչը սըրփը: ՄԱս
  12. ջան չմնաց
    1. Էլ ուժ՝ կարողությւոն չմնաց, ուժերը(ս) հատան
    2. նյութական միջոցները շատ պակասել, նյութապես վատ վիճակի հասնել, հոգին դուրս գալ ◆ -Գլխիդ մեռնիմ, էլ բերան մի բաց անիլ, աստված, երկինք, գետինք, ծով, ցամաք, խալխումը ջան չմնաց: (Պերճ Պռոշյան)
  13. ջան չունի, շատ նիհար, շատ հյուծված ◆ զառի աքիր, շատ ես կթել, հեյվանը մեղք ա, ջան չունի: (Ակսել Բակունց)
  14. ջան տալ
    1. հոգին տալ, շատ սիրել ◆ Քեզ ջան եմ տալիս Չես հասկանում Անգութ հոգեհան: (Շերամ)
    2. տանջվել, չարչարվել, հոգին դուրս գալ ◆ Էլ ի՞նչ օգուտ ջան տու, կինքըտ հա մաշի: (Սայաթ-Նովա)
    3. Մի գործի վրա մեծ եռանդով աշխատել, ջանադիր լինել, ջանը՝ ուժը չխնայել, լավ աշխատել ◆ Բաս որդիք, տեսում եք՝ սրանց ոնց որ ջան տաք օրանց բանին: (Պերճ Պռոշյան)

Թարգմանություններ[խմբագրել]

Աղբյուրներ[խմբագրել]