խառն

Վիքիբառարան-ից
Jump to navigation Jump to search

Հայերեն

Դասական ուղղագրութեամբ՝ խառն

վանկեր՝ խա•ռ(ը)ն 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Թերևս փոխառություն՝ խեթերեն harna «շարժել, խառնել, խռովել, գրգռել» բառից։

Ածական

  1. ոչ պարզ, ոչ միատարր, տարբեր նյութերից՝ տարրերից՝ տեսակներից բաղադրված՝ կազմված ◆ Խառն կանաչի՝ նյութեր՝ հեղուկներ։ ◆ Խառն ազգաբնակչություն։ ◆ Խառն ազգաբնակչությունը լցվել էր փողոցներն ու հրապարակները։
  2. իր մեջ այլ տարրեր՝ մարմիններ՝ նյութեր պարունակող, հետը ուրիշ բաներ խառնված, ոչ զուտ, ոչ մաքուր ◆ Խառն մետաղ։ ◆ Թեփի հետ խառն ալյուր։ ◆ Սերմերով խառը ցորենից ստացվում է վատորակ հաց։ (Մամուլ)
  3. տարբեր կազմակերպությունների՝ ընկերությունների՝ մարմինների ևն միավորումով կազմված, միացյալ ◆ Խառն նիստ՝ ժողով։
  4. շփոթ վիճակ ներկայացնող, ոչ ներդաշնակ, խառնաշփոթ ◆ Խառն աղմուկ։ ◆ Խառն մտքեր։
  5. փոփոխական (եղանակի մասին) {{օրն եղանակ, խառն օր։|}}
  6. կարգը խախտված, անկարգ, անկանոն ◆ Խառն շարքեր։ ◆ Տունը խառը վիճակում թողել եկել եմ։ ◆ Դեռ գտնվում են իրանց գոյության խառն, երերյալ և տկար վիճակի մեջ։ (Րաֆֆի) ◆ Երկրի դրությունը դեռ խառն է:
  7. անորոշ, անպարզ ◆ Խառն դրություն ◆ Հասարակ ստորագրությունը ավելի դժվար է կեղծել, քան խառը ստորագրությունները։ (Նաիրի Զարյան) ◆ Արշարունին տարուբերվում էր խառն մտածությունների մեջ։ (Րաֆֆի) ◆ Մի խառն երազ էր։ Հովհաննես Թումանյան
  8. անկարգ, չհարդարված, կարգի չբերված ◆ Խառն մազեր։ ◆ Խառը շարքեր։ Հովհաննես Թումանյան
  9. խռովության վիճակ ներկայացնող, ոչ խաղաղ ◆ Երգը զենքի պես զգույշ գործածիր, երբ խառն է դարը Գուրգեն Մահարի ◆ Խառը տարի։ (Ակսել Բակունց) ◆ Խառը ժամանակներ ապրեցինք։
  10. (հնց․) իրար կից, իրար միացած ◆ Խառն սահման։ ◆ Մեր հողերը իրար խառն են: ◆ Որոշվեց հյուսիսային խառն ընկերության գործում շահագրգռել պետական մի շարք բարձր պաշտոնյաների։ (Գարեգին Սևունց)
  11. (հնց․) ոչ ողջախոհ, պղծված ◆ Խառն անկողին։
  12. մասնակից ◆ Իրենք այդ գործում խառը չեն։ (Ակսել Բակունց) ◆ Հիշյալ հափշտակությունների մեջ խառն են բեկերը։ (Րաֆֆի) ◆ Նա չի կարող խառը չլինել այդ գործին։
  13. տարբեր գործերով զբաղված ◆ Այս օրերս շատ խառը վիճակի մեջ եմ։ ◆ Այս օրերս նա շատ խառն է։ ◆ Գլուխն էլ խիստ խառն է գործերով։ (Գարեգին Սևունց)

Մակբայ

բացի նախորդ իմաստների մակբայական կիրառություններից նշանակում է նաև՝

  1. միասին, իրար հետ ◆ Աշակերտները և ուսուցիչները խառը գնացին։
  2. անխտիր, առանց ընտրության, առանց ջոկելու ◆ Մեծ ու փոքր խառը կշռեց։ ◆ Մեղավոր-անմեղ, խառը պատժեցին։ ◆ Խառն ամուսնություն։ ◆ Խառը զուգավորում։ ◆ Խառն ամուսնությունից ծնված երեխան կոչվում է խառնածին։ ◆ Աղջիկ ու տղա խառն են սովորում։
  3. առանց որոշակի կարգի ◆ Աղջիկ ու տղա խառը նստած էին։ ◆ Շարքերը քանդած խառը գնում էին։
  4. ոչխարների զուգավորում ◆ Խառնն է, խառնը մոտենում է։ ◆ Խառնի ժամանակ։
  5. խառնիխուռն ◆ Խառն ի խուռն …խոսելով եկան գյուղացիք։ Հովհաննես Թումանյան
  6. խառը թիվ ◆ Երկու տարի վեց ամիս յոթը օր կապակցության թվերը խառը թվեր են։

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. խառնակ, անզուտ, անմիատարր
  2. միացյալ
  3. տե՛ս խառնաշփոթ, խառնիճաղանջ
  4. փոփոխական (եղանակ)
  5. տե՛ս անորոշ
  6. տե՛ս անկարգ
  7. տե՛ս անխտիր

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. խառն ամուսնություն (հնց․) - տարբեր ազգությունների պատկանող տղամարդու և կնոջ ամուսնություն
  2. խառն անտառ - սաղարթավոր և փշատերև խառերի անտառ
  3. խառը թիվ - տարբեր միավորներից ցույց տվող թվերից կազմված (օր. 2 տարի, 4 ամիս, 5 օր)
  4. խառը լինել - մասնակից լինել մի բանի
  5. խառը կոտարակ - կոտորակ, որ ունի նաև ամբողջ թիվ( օր 4 1/5)

Աղբյուրներ[խմբագրել]