վրա

Վիքիբառարան-ից
Արտասանություն

Դասական ուղղագրութեամբ՝ վրայ

Վանկեր՝ վ(ը)•րա 

Գոյական

  1. ցույց է տալիս առարկայի, տեղի, տարածության մակերեսը, վերևի կամ արտաքին կողմը, որին ուղղված է գործողությունը, մի բան զետեղելու, դնելու, տեղավորելու համար կամ որի մակերեսին գտնվում է , տեղի է ունենում մի բան՝ երեսին, վերևը, մակերեսին ◆ Ծառի վրա էլ պտուղներ չէին մնացել: Գիրքը դրված էր սեղանի վրա: տերևները լողում էին լճակի պարզ հայելու վրա:
  2. նույն նշանակությամբ գործածվում է կապական խնդրի տրական հոլովի փոխարեն ◆ Նստել աթոռի, մահճակալի, բազկաթոռի վրա: (անհնձն.)
  3. ցույց է տալիս այն առարկան, որին մի բան ագուցվում, դրվում, ամրացվում է և այլն ◆ Կարթի վրա մի փոքրիկ ճիճու հագցնելով՝ նետեց ջուրը:
  4. գործածվում է այն անձը (առարկան) ցույց տալու համար, որին մի բան է հանձնարարվում, թողնվում, վստահվում կամ վերադրվում է ◆ Ամբողջ աշխատանքի ծանրությունն ընկած էր տեղակալի վրա: ◆ Մեղքը բարդեցին անմեղ պատանու վրա:
  5. ցույց է տալիս այն անձը կամ առարկան (կազմակերպությունը և այլն), որի հաշվին մի բան գրանցվում, արվում, հաշվվում է ◆ Ամբողջ ծախսերը գրեցին տնտեսվարի վրա: ◆ Մուրճակն ուզում եմ Ակսինիյայի վրա: (Մաքսիմ Գորկի)
  6. ցույց է տալիս այն կողմը, դեպի որն ուղղված է գործողությունը՝ դեպի, ուղղությամբ նշանակությամբ ◆ Շունը վեր կացավ էս կռան վրա:(Հովհաննես Թումանյան) ◆ Նավը թեքվել էր ձախ կողմի վրա:
  7. ցույց է տաիս այն առարկայի վերևի մասը, որին մի բան ամրացված, ագուցված, դրված է ծայրին, գագաթին, կատարին նշանակությամբ ◆ Ձողի վրա փողփողում էր ալդրոակը:
  8. ցույց է տալիս այն կողմը, ուղղությունը և այլն, դեպի որը դարձած, ուղղված է մի բան ◆ Պատուհանը բացվում է փողոցի վրա: ◆ Շենքի ճակատն ընկնում է պողոտայի վրա:
  9. ցույց է տալիս այն անձը, առարկան և այլն, որին դիպչում, բախվում, ընկնում կամ հենվում են շարժման գործողության հետևանքով ◆ Ուժասպառ եղած՝ նա հազիվ հասցրեց իրեն գցել բազմոցի վրա: ◆ Ոտքը դրեց հենց կոշտուկի վրա:
  10. գործածվում է այն անձը, առարկան, և այլն ցույց տալու համար, որի նկատմամբ, որի դեմ կատարվում է մի բան ◆ Կռիվ եմ գնում ես հայոց վրա: ՄԽ
  11. ցույց է տալիս համեմատություն, բաղդատություն ◆ Մյուսը սրա վրա հինգ տարով մեծ էր ◆ Առաջվա վրա մեծ փոփոխություն գտա: (Հ. Սենկևիչ)
  12. արտահայտում է հանգման տրականի իմաստ՝ ցույց տալով այն այն անձը կամ առարկան, որին մի բան ուղարկվում, առաքվում, վաճառվում կամ փոխադրվում է ◆ (Գայլը)... մի շրջիկ գազանանոցի վրա ծախեցինք: (Հովհաննես Թումանյան) ◆ Այս օրերս... Փիլիպոսի վրա պիտի ուղարկեմ:
  13. (Ռաֆայել Պատկանյան)
  14. ցույց է տաիս խոսքի, քննարկման, մտքի և այլն առարկան, մասին նշանակությամբ ◆ Խոսում էին անցած, գնացած բաների վրա: ◆ Երբ մեկը մի քաջություն էր անում, նրա վրա գովասանական երգ էին շինում ու երգում: (Ղազարոս Աղայան)
  15. ցույց է տալիս վերաբերություն՝ նկատմամբ, վերաբերյալ նշանակությամբ ◆ Ես էլ այդ հավատն ունեմ տիկին Մաթիլդի վերա: (Մուրացան)
  16. արտահայտում է շահի կամ վնասի տրականի իմաստ՝ համար, առթիվ նշանակությամբ ◆ Ջիրիգ խաղացողներն ուրախացան Դավթի վրա: ՄԽ
  17. ցույց է տալիս այն անձը կամ առարկան, որի նկատմամբ մի բան կատարվում է ◆ Երիտասարդ ասպետները մատնացույց էին անում յուր վրա: (Մուրացան)
  18. ցույց է տալիս այն տարածության մակերևեւյթը, որտեղ մի բան կատարվում, տեղի է ունենում ◆ Ծովի վրա լողալով հեռանում էր նավը:
  19. ցույց է տալիս այն տեղը, վայրը, որի վերևում (օդային տարածությունում) մի բան տեղի է ունենում ◆ Ինքնաթիռները մի քանի պտույտ գործեցին քաղաքի վրա ու հեռացան: ◆ Մի ուրվական է սավառնում Եվրոպայի վրա՝ կոմունիզմի ուրվականը («Կոմունիստական մանիֆեստ»)
  20. տարածության կամ երկարության չափեր նշանակող բառերի հետ ցույց է տալիս հեռավորություն ◆ Տերմիտների բների ջրաթունելները հաճախ գտնվում էին... քսան մետր խորության վրա: (Ի. Բյեռնե) ◆ Շները ետ փախան, տասը քայլի վրա նստեցին խուլ մռռոցով: (Հովհաննես Թումանյան)
  21. Գործածվում է ցույց տալու համար այն գործողությունը, արարքը և այլն, որին հաջորդում է մի բան՝ հետո նշանակությամբ ◆ Նրա վեր կենալու վրա շունը վազեց դեպի անտառ:
  22. ցույց է տալիս այն առարկան, գործողությունը և այլն, որ առիթ է տալիս մի բանի ◆ Էս խոսքերի վրա հյուրերից ոմնաք պոռթկացին ու թաշկինակով բերաններին հուպ տվին: (Հովհաննես Թումանյան)
  23. ցույց է տալիս հաջորդականություն, հերթականություն ◆ Նա պոզեր ուներ մեկ-մեկի ◆ վրան Անտառում բսած ծառերի նման: (Վ. Միրաքյան) ◆ Ակոսն ակոսի վրա շարում էր ու գետինը նախշում սև ցելի ուղիղ գծերով: (Ակսել Բակունց)
  24. ցույց է տալիս զբաղմունքի առարկան ◆ աշխատում է դեմոկրատական դիսերտացիայի վրա:
  25. ցույց է տալիս գորխողության պատճառը ◆ Ես շշմել էի այդ թեթևսոլիկ աղջիկների ինքնահիաց բացականչությունների վրա: (Բ. Կարապետյան)
  26. արտահայտում է բաշխման, բաժանման, հարաբերություն, ցույց է տալիս այն քանակը, առարկաները և այլն, որոնց բաշխվում, բաժանվում է մի բան ◆ Ստացած գումարը բաժանիր հինգի վրա: ◆ Սիրո խնձորները բաժանում էր մեզ ամենիս վրա երգիչը ծերուկ: (Հովհաննես Թումանյան)
  27. ցույց է տալիս որևէ տեղի, վայրի մոտիկություն, մերձավորություն, որևէ տեղի անմիջապես մոտ, կողքին ◆ Գալիս են, մեծ նպատակի վրա մի քարվանսարա պահում: (Հովհաննես Թումանյան)
  28. գործածվում է ցույց տալու համար գործողության բնույթը, նրա կատարման եղանակը, ձևը ◆ Ոտքի վրա կանգնել, մատների վրա քայլել, մեջքի վրա պառկել:
  29. ցույց է տալիս որպես առանցք կամ հենարան ծառայող առարկան կամ դրա մի մասը ◆ Պտտվում է ինքն իր վրա: (Մ. Վեսպեր) ◆ Զարմանում է, թե դուռն ինչու է կրնկի վրա բաց (Հովհաննես Թումանյան)
  30. ցույց է տալիս այն նվագարանը, որով նվագում են ◆ Դաշնամուրի, ջութակի վրա նվագել: (հայերենի համար ճիշտ է ուղիղ խնդիրը՝ դաշնամու, ջութակ և այլն նվագել)
  31. ցույց է տալիս այն առարկան, գործիքը և այլն, որով իրականցվում, իրացվում է մի բան ◆ Պտտաձողի վրա վարժություններ է կատարում:
  32. ցույց է տալիս գորխողության միջոցը, առարկան, մի բանի հասնելու հանգամանքը ◆ Պետք է հիշենք, որ երբեմն հնարավոր են ժամանակավոր պարտություններ, և դրանց վրա պետք է սովորել: (Կ. Ռյուկման)
  33. ցույց է տալիս հիմունքը, հիմքը (հաճախ հիմք, հիմունք բառերի հետ) ◆ Ձեր ամբողջ վարդապետությունը հիմնված է կեղծիքի և ինքնախաբեուփյան վրա: ՆԴ

Հոմանիշներ[խմբագրել]

Արտահայտություններ[խմբագրել]

Ստուգաբանություն[խմբագրել]