խաղ

Վիքիբառարան-ից
Արտասանություն
թելախաղ

Դասական ուղղագրութեամբ՝ խաղ

Վանկեր՝ խաղ 

խաղ1[խմբագրել]

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Թերևս բնիկ հնդեվրոպական՝ *khl- (կամ *khəl-)` *kel- «քշել, արագ շարժել» արմատից. հմմտ. հին հնդկերեն kaladati «ստիպում է, քշում է, տանում է, համարում է», ալբաներեն gil «բերել, տանել», հունարեն κελλω` «ափ քշել (նավը)», κολεα, κολια` «մի պար», κλονος` «իրարանցում, արագ շարժում», κλονειο` «քշել, արագ հալածել», լատիներեն celer «արագ»: Կապ ունի՞ արդյոք խեթերեն kalai «շարժել» բայի հետ: Խաղալիքխաղ-ը թերևս կապված է *(s)k(h)el- «ծռել, հենել, ծուռ» արմատի հետ, որտեղից կան մարմնի մասերի զանազան անվանումներ, որտեղից ծագում է խեղ արմատը:

Գոյական[խմբագրել]

  1. խաղալը, խաղալու գործողությունը
  2. բավականության, ժամանցի նպատակ ունեցող զբաղմունք
  3. երեխաների արարքները, զբաղմունքը
  4. իբրև սպորտաձև, բավականության ժամանցի միջոց և այլն ծառայող զբաղմունք, որ ներկայացնում է որոշակի կանոնների, արարքների ու դրանց եղանակների ամբողջությունը
  5. բախտախաղ
  6. խաղի ամբողջ ընթացքի փուլերից, մասերից յուրաքանչյուրը, խաղափուլ, օյին
  7. խաղալու հերթը, քայլը
  8. խաղալու ոճը, եղանակը, որակը
  9. դերակատարություն
  10. երգ
  11. երաժշտական եղանակ, երաժշտություն
  12. պար
  13. ոսկորների իրար միանալու տեղը, հող (ժղ․)
  14. լույսի, երանգների և ալն արագ հերթագայություն, լույսի ու ստվերի կամ տարբեր գույների արագ փոխհաջորդում (փխբ․)
  15. ծփանք, վետվետում (փխբ․)
  16. ձայնի, աչքերի, դեմքի արտահայտիչ փոփոխություն
  17. որոշակի նպատակ հետապնդող, նպատակագիր գործողությունների շարք, գործարք (բորսայական, առևտրական և այլն) (փխբ․)
  18. խորամանկություն, մեկին վնասելու, վարկաբեկելու, և այլ համար գործադրված խորամանկ արարք (փխբ․)
  19. ոչ լուրջ արարք, վերաբերմունք, որևէ բանի (զգացմունքի, հարաբերության և այլն) միայն տեսքն ունեցող արարք, վարքագիծ, վերաբերմունք (փխբ․)
  20. կատակ, թեթևակի ձեռք առնելը
  21. նվագ, նվագելը, նվագելու հմտությունը (ժղ․)
  22. ներկայացում (հզվդ․)

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. պար, կաքավ, կայթ
  2. տե՛ս խաղափուլ
  3. տե՛ս բախտախաղ
  4. տե՛ս խաղահերթ
  5. տե՛ս խաղաքայլ
  6. տե՛ս դերակատարություն
  7. տե՛ս երգ, տաղ
  8. տե՛ս երաժշտություն
  9. տե՛ս նվագ
  10. տե՛ս հոդ
  11. տե՛ս ծփանք
  12. տե՛ս գործարք

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. խաղ անել
    1. խաղալ
    2. պարել
  2. խաղ ասել - երգել
  3. խաղ բռնել (ժղ․)
    1. խաղալ
    2. պար բռնել
  4. խաղ խաղալ որևէ բանի - որևէ բան ձևացնել
  5. խաղ կապել - երգ հորինել
  6. խաղ կանչել - երգել
  7. խաղ շինել - տե՛ս խաղ կապել
  8. խաղի ելնել - խաղ ու կատակ սկսել լուրջ գործի ժամանակ
  9. խաղով ընկնել - խաղի անձնատուր լինել, խաղով տարվել
  10. խաղով հասկացնել - կողմնակի կերպով, այլաբանորեն միտքը հասկացնել

խաղ2[խմբագրել]

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Թերևս բնիկ հնդեվրոպական՝ *khāl- կամ *khl-` *kāl-, kel- արմատից (գորշ և սև գույների նշանակման համար). հմմտ. հին հնդկերեն kalana «բիծ, կեղտ», kálusa «կողտոտ, սև», kalka «կեղտ», հունարեն κελαινος` «սև», κιλλος` «գորշ», հին վերին գերմաներեն huliwa «կեղտոտ ջրեր, տիղմ», սլովեներեն kalina, ռուսերեն калуга «ճահիճ»:

Գոյական[խմբագրել]

  1. ճահիճ

խաղ3[խմբագրել]

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Հազիվ թե կապ ունենա հնդեվրոպական *kel- «կանչել, կոչել, աղմկել, հնչել» արմատի հետ (*k/kh անցմամբ):

Գոյական[խմբագրել]

  1. լաց