ծանր

Վիքիբառարան-ից

Հայերեն

Արտասանություն

Դասական ուղղագրութեամբ՝ ծանր

Վանկեր՝ ծա•ն(ը)ր 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Թերևս փոխառություն կովկասյան (քարթվելական) աղբյուրից՝ վրացազանյան con- «կշռել»:

Ածական

  1. մեծ կշիռ, քաշ ունեցող, ծանրաքաշ ◆ Ծանր քար, ճամպրուկ: ◆ Քարերի վրա զրնգացին ծանր պայտերը: (Ակսել Բակունց) ◆ Երևի կարողությունից, դուրս ծանր բան ես վեր առել և պորտդ վեր ես գցել: (Րաֆֆի) ◆ Եվ սկսեց անձրևը, նախ դանդաղ, ծանր կաթիլներով, ապա որպես վարար հեղեղ: ◆ Ծանր բռունցքով զարկեց Թիդմանին: (Ավետիք Իսահակյան)
  2. ծավալով համեմատաբար մեծ, խոշոր և ծանրանիստ ◆ Սենյակի կենտրոնում դրված էր ծանր սեղանը: ◆ Թեև ծանր ձյուն էր, սակայն սառնամանիքն այդքան էլ ահավոր չէր: (Սերո Խանզադյան), ◆ Անձրևի ծանր կաթիլներ:
  3. խիտ, հաստ, թանձր ◆ Ծանր վարագույրներով փակված էին պատուհանները:, ◆ Ծանր մառախուղ: ◆ Ծանր կտոր:
  4. մեծագումար, արժեքով, վճարման չափով մեծ ◆ Ծանր գներ, փրկանք:
  5. ոչ դյուրաշարժ, արագությունից ու թեթևությունից զուրկ, դանդաղ, ոչ արագ ◆ Ծանր քայլվածք: ◆ Իսկ իշխանը դիտմամբ ծանր է առաջանում, մտածելով, թե մինչև սեպուհի դարձը ինքը կարող է տեղ հասնել: (Մուրացան) ◆ Ինչպես ծանր ես պատմում դու, Սեդա:
  6. քանակով շատ, մեծաքանակ ◆ Ծանր զորքը ծարժվեց դեպի լեռնային գավառները: ◆ Աբասը ոչ միայն ծանր փրկանք նշանակեց դրա համար, այլև պահանջեց պատերազմական… վնասը: (Մուրացան)
  7. մեծ ջանք, աշխատանք պահանջող ◆ Ծանր գործ, աշխատանք: ◆ Տայոց իշխանը լուր տվավ նրանց. թե աբխացած աբաեր թագավորը ծանր զորքով մտել է յուր նահանգը (Մուրացան) ◆ Աշխատությունը, ծանր, անընդհատ աշխատությունը համառ՝ սպառել էր նրա մեջ կենդանական ամեն զորություն:{ (Րաֆֆի)
  8. մեծ նեղություն պատճառող, մեծ դժվարությունների հետ կապված ◆ Ծանր մարտեր, ընդհարում: ◆ Կարծես ծանր աշխատությունից վաստակաբեկ նա յուր աչքերը դարձրեց դեպի Սեդան։
  9. մեծ թափ ունեցող, ուժեղ, ուժգին ◆ Ծանր հարված, ապտակ:
  10. մեծ հոգս, մտահոգություն պատճառող, մտատանջությունների առիթ հանդիսացող ◆ Երեխային բարձրագույն կրթություն տալու հարցը մի ծանր հոգս էր դարձել նրա համար:
  11. կրելու, դիմանալու, տանելու համար դժվարին, դժվար, անբարենպաստ ◆ Ծանր հարկեր, ծանր կացություն, դրություն:
  12. անախորժ, տհաճ ◆ Անցած բերկրանքը անմիտ օրերի ինձ համար ծանր է որպես ըմպելյաց շոգի: (Հովհաննես Հովհաննիսյան)
  13. դժվարություններով, հոգսերով, զրկանքներով լի ◆ Ծանր էր նրա կյանքը այդ օրերին և է´լ ավելի ծանր` ապագայի հեռանկարը:
  14. ֆիզիկական ու հոգեկան տհաճ, հիվանդագին զգացում պատճառող, մղձավանջային ◆ Ծանր քուն, հարբեցում:
  15. խորունկ, խոր, մեծ, սաստիկ ◆ Ծանր կսկիծ, վիրավորանք:
  16. վիրավորանք պատճառող, վիրավորական, նախատական ◆ Ծանր խոսքեր ասցաին միմյանց:
  17. ֆիզիկական տանջանքներով, տառապանքներով լի, տանջալից ◆ Ծանր ծնունդ, մահ, հոգեվարք:
  18. խիստ, անողոք, դաժան ◆ Ծանր պատիժ:
  19. ծայրահեղորեն լուրջ, վտանգավոր ◆ Ծանր հիվանդությունը նրան մահճին էր գամել:
  20. վտանգավոր վիճակում գտնվող ◆ Ծանր վիրավոր Բանդարանիկեն կոչ է արել «Ներողամտաբար վերաբերվել…և չհետապնդել նրան»: (Կ. Ռյուկման)
  21. հոգեկան տանջանքներով, տառապանքներով լի, վշտալից, տառապալից ◆ Ա՜խ, անսեր կյանքը ծանր է գեհենից: (Վ. Միրաքյան)
  22. հաստ շերտ կազմող ◆ Ծանր ձյունը ծածկել էր ճանապարհը:
  23. ձանձրալի, ձանձրույթ պատճառող, տաղտկալի ◆ Անհետաքրքիր ծանր ժամեր անցկացրինք նրան սպասելով:
  24. անդուր, հոտառության համար ոճ ախորժելի ◆ Ծանր հոտ:
  25. մեծ ծավալ և հզոր սպառազինություն ունեցող ◆ Ծանր տանկ, ռմբակոծիչ:
  26. հզոր կարողությամբ և մեծածավալ մեքենաներ արտադրող ◆ Ծանր մեքենաշինություն:
  27. մռայլ, խոժոռ ◆ Ծանր հայացք:
  28. ապականված, կողտոտ ◆ Ծանր օդ:
  29. դժվարամարս ստամոքսը ծանրաբեռնող ◆ Ծանր կերակուր:
  30. հղի (ժղ․)
  31. լրջամիտ, ծանրաբարո ◆ Նա գիտե իրեն ծանր պահել:
  32. իր ծավալով, մուգ գույնով, մեծ չափերով և այլնով ծանրության տպավորություն թողնող ◆ Ծանր դուռ, կամարներ:
  33. մեծ կազմվածք ունեցող, զանգվածեղ ◆ Նա հազիվ էր քարշ տալիս իր ծանր մարմինը:
  34. ոչ նրբագեղ, խիստ ճոռոմ և ոչ հասկանալի (լեզվի մասին) ◆ Նա շատ ծանր լեզվով է գրում:
  35. որոշման, լուծելու համար մեծ դժվարություն ներկայացնող, կնճռոտ, բարդ, դժվար լուծելի ◆ Ծանր խնդիր, առաջադրանք:
  36. ոչ մարդամոտ, անբարեհամբույր, ոչ սրտամոտ ◆ Ծանր բնավորություն:
  37. չարագուշակ, տխուր, ճնշող ◆ Ծանր նախազգուշացում, տրամադրություն:
  38. դժվարությամբ կատարվող, տեղի ունեցող, ոչ սովորական, ոչ նորմալ ընթացքով ընթացող ◆ Ծանր շնչառություն, հևոց:
  39. տհաճ, անախորժ, անհարմար վիճակ ստեղծող ◆ Ծանր լռություն, լարվածություն:
  40. պատասխանատու, լուրջ մոտեցում, վերաբերմուքն պահանջող ◆ Ծանր պարտականություն, առաքելություն:
  41. լսողությունտ տկարացած, թույլ ◆ Ծանր լսողություն, ականջները ծանր են լսում:
  42. խիստ պատժի ենթական, խիստ դատապարտելի ◆ Ծանր հանցանք, մեղք:
  43. մեծ վիշտ պատճառող, մեծ նշանակություն ունեցող ◆ Ծանր կորուստ:
  44. մեծ չափերի, բազմության հասնող, մեծամեծ ◆ Թշնամին ծանր կորուստներ կրեց:
  45. հոգեկան մռայլ ապրումներ, հուզմունք, տխրություն առաջ բերող, տխրություն պատճառող ◆ Կոշմառի պես ծանր էր ու մթին սենյակի խավարը: (Ակսել Բակունց)
  46. ցրտաշունչ, ցուրտ ◆ Ծանր ձմեռ, բուք:
  47. հնացած, կծված, կծվահամ տվող ◆ Ծանր յուղ:
  48. մեծ տրամաչափ և կրակային մեծ հզորություն ունեցող ◆ Ծանր գնդացիր, հրետանի:
  49. խոր մինչև հոգու խորքերը թափանցող, ամբողջ էությունը համակող ◆ Ծանր ապրումներ:

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. ծանրակշիռ, ծանրաքաշ, ծանրածանր (շատ)
  2. դժվար, դժվարին, տաժանելի, դժնդակ, ծանր, տատասկոտ, փշոտ, անհեշտ, պատաղավոր, զոռ (փխբ․), (հզվդ․), (բրբ․)
  3. տե´ս վտանգավոր
  4. տե´ս կարևոր
  5. տե´ս հեղձուցիչ
  6. տե´ս ծանրավուն
  7. տե´ս ծանրաբարո
  8. տե´ս ուժեղ, ուժգին
  9. տե´ս տհաճ
  10. տե´ս հոգսաշատ
  11. տե´ս մղձավանջային
  12. տե´ս խիստ
  13. տե´ս վշտալից, տառապալից
  14. տե´ս ոճրական

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. ծանր աթլետիկա - սպորտի այն ձևեր, որոնց մեջ մտնում են ծանրություններ բարձրացնելու զանազան տեսակներ
  2. ծանր ականջ - տկար լսողություն ունեցող
  3. ծանր արդյունաբերություն - արտադրամիջոցներ արտադրող արդյունաբերական ճյուղերի ամբողջությունը
  4. ծանր արտիլերա - տե´ս ծանր հրետանի
  5. ծանր բեռ
  6. # մեծ հոգս
  7. # նյութական ծախս, ծանրաբեռնվածություն
  8. # տհաճ, սրտին թչ մոտ պարտականություն
  9. ծանր գալ
  10. # կշռվող ապրանքը ծանր լինել, ծանր կշռվել
  11. # սրտին դիպչել
  12. ծանր գլուխ - ծանրաբարո, լրջախոհ
  13. ծանր ձեռք ունենալ - ձեռքը ծանր լինել, ուժգին ու մեծ ցավ պատճառող հարված ունենալ
  14. ծանր ինդուստրիա - ծանր արդյունաբերություն
  15. ծանր հրետանի
  16. # մեծ տրամաչափով ու գաբարիտով և հզոր կրակային ուժով հրետանի
  17. # մարմնող ու դանդաղաշարժ մարդ (կտկ.)
  18. # հեղինակությամբ, հմտությամբ, գիտելքիներով ծանրակշիռ մարդ, որի միջամտությունը որևէ բանում վճռական նծանակություն կարող է ունենալ
  19. # առարկություններից, փաստարկներից և այլնից կարևորագույնը, առավել ծանրակշիռը
  20. ծանր մետաղներ - բարձր տեսակարար կշիռ ունեցող , ետաղներ (պզինձ, կապար, անագ և այլն)
  21. ծանր նստել
  22. # թանկ գնով ձեռք բերվել, մեծ ծախս նստել
  23. # խիստ կերպով տուժել, պատժվել, թանկ նստել
  24. ծանր շունչ ունենալ - կաշկանդիչ, մռայլ, ճնշող ազդեցություն թողնել (իր ներկայությամբ)
  25. ծանր ոտք
  26. # տեղից, դժվարությամբ շարժվող, ծանրաշարժ, դժվարաշարժ
  27. # իր հետ ձախորդություն բերող, չարագուշակ, նաֆս
  28. ծանր ջրածին - նույնն է` դեյտերիում
  29. ծանր ջուր - սովորական ջրի համեմատությամբ մեծ խտություն ունեցող ջուր, որը ստացվում է դեյտերիումի ու թթվածնի միացությամբ
  30. ծանր տարրեր - ատոմային բարձր տեսակարար կշիռ ունեցող քիմիական տարրեր
  31. ծանր ու բարակ - տե´ս ծանրուբարակ
  32. ծանր ու թեթև անել
  33. # ձեռքով որոշել որևէ բանի ծանր կամ թեթև լինելը
  34. # կշռադատել, բազմակողմանիորեն մտածել որևէ բանի վրա
  35. ծանր ու մեծ - տե´ս ծանրումեծ
  36. ծանր ֆիգուրներ - թագուհիները և նավակները (շխմ.)
  37. ծանր քաշ - մազրիկների քաշային կարգ, որին պատակնում են մարմնի ոչ պակաս քան 81 կգ քաշ ունեցող մարզիկները (բռնցքամարտիկներ, ըմբիշներ, ծանրորդներ)
  38. ծանր քաշային կատեգորիա - տե´ս ծանրքաշային կատեգորիա
  39. իրեն ծանր ծախել - նազուտուզ անելով, դժվարությամբ համաձայնություն տալ մի բանի

Աղբյուրներ[խմբագրել]