լույս

Վիքիբառարան-ից
արտասանություն

Megaphone.svg ՄՀԱ(key): [lujs]

USA Antelope-Canyon.jpg

Դասական ուղղագրութեամբ՝ լոյս


Վանկեր՝ լույս 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Բնիկ հնդեվրոպական *leuk՛o- `*leuk՛- «լուսավորել, լուսավոր» արմատից. հմմտ. հին հնդկերեն roká «լույս», հունարեն λευκος «լուսավոր, փայլուն, սպիտակ», լատիներեն lūx «լույս», կիմրերեն llug «փայլ», ռուսերեն луч «ճառագայթ», թոխարերեն luk, խեթերեն luk(k) «լուսավոր»:

Գոյական

  1. որևէ մարմնի արձակաց ճառագայթային էներգիան, որ ընկալվում է աչքով և տեսանելի դարձնում շրջապատող աշխարհը ◆ Արեգակի՝ լուսնի՝ խարույկի լույս:
  2. ցերեկվա որևէ պահին հատուկ՝ բնորոշ լուսավորությունը ◆ Կեսօրվա վառ աչքեր խտղտացնող լույսը շշմեցրեց նրան:
  3. լուսաբաց, արևածագ, լուսանալու ժամանակը ◆ Վեր կացեք, արդեն լույս է:
  4. ցերեկ, օրվա լուսավոր ժամանակը ◆ Լույսով աշխատում ես բավական չէ, գիշերն էլ չես քնում:
  5. լույսի աղբյուր, լուսավորության հարմարանք տներում ու փողոցներում ◆ Փողոցի լույսերը վառվեցին:
  6. լուսավորություն, լուսային էներգիա ◆ Լույսի փողը մուծիր ժամանակին:
  7. տեսողական կարողություն, տեսողություն ◆ Աչքի լույսը խավարել է:
  8. լուսավորության թափանցելու տեղը ◆ Լույսի առջև մի կանգնիր, մութ ես անում:
  9. պատկերի մեջ լուսավոր՝ պայծառ տեղ, որը արտացոլվում է պատկերված տարածության որևէ մասի առավել լուսավորությունը
  10. մտքի առաջադիմություն, քաղաքակրթութրուն ◆ Գիտությունը լույս է:
  11. ուսում, գիտություն
  12. այն, ինչ որ պարզ հասկանալի է դարձնում աշխարհը՝ կյանքը ◆ Ճշմարտության լույսով մենք նորանոր հաղթանակների կհասնենք:
  13. գործածվում է որպես ուրախության՝ երջանկության՝ գեղեցկության՝ լավի խորհրդանիշ ◆ Լույս և ազատություն ժողովրդին:
  14. լուսավոր
  15. պայծառ ու գեղեցիկ, լուսաշող ու չքնաղ ◆ ՈՒ կտրիճը մնաց մոլոր ու շիվար, աչքերն հանգած լույս երեսին աղջկա: (Ավետիք Իսահակյան)
  16. սպիտակ, ճերմակ, ճերմակափայլ
  17. երջանիկ ◆ Ին՞չ արքա, ին՞չ բան - այդ լույս վայրկյանում(ԵՉ)
  18. լույսով, լույս ժամանակ, ցերեկով
  19. հայեցակետով, որևէ հիմունքով

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. արևալույս, ճաճանչ, ճառագայթ, շող(ք), նշույլ, ուղփ (հին)
  2. տե՛ս լուսավորություն
  3. էլեկտրականություն, էլեկտրաէներգիա, էլեկտրալուսավորություն
  4. տե՛ս ճրագ
  5. ցերեկ, տիվ, այգ, (ժղ․)՝ օր, զօր
  6. տե՛ս լուսաբաց
  7. տե՛ս տեսողություն

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. լույս ածել - տպագրությամբ հրապարակել
  2. լույս աշխարհ - այս աշխարհը, լույսի թագավորությունը ի հակադրություն խավարի թագավորության
  3. լույս աշխարհ բերել- ստեղծել, առաջացնել, ծնել
  4. լույս աշխարհ հանել - գաղտնիքը, թաքուն բանը հայտնի դարձնել
  5. լույս գցել
    1. ի հայտ բերել, երևան հանել
    2. առաջ բերել, առաջացնել, ծնել
    3. տպագրությամբ հրապարակել
    4. շերամը չորրորդ քնից հետո ընդարձակ տարածության վրա միահար փռված թթենու ոստերու վրա փոխադրել և քոլել
  6. լույս դառնալ - չափազանց գեղեցիկ լինել
  7. լույս ընծայվել
    1. լույս ընծայել
    2. երևան գալ, լույս ընկնել, հայտնվել
  8. լույս ընծայել - տպագրությամբ հրապարակել
  9. լույս ընկնել - երևան գալ, հայտնվել
  10. լույս կաթել - լույս ընկնել, լույսի շող ընկնել
  11. լույս-կիրակի, լույս- երկուշաբթի կամ դեպի լույս- կիրակի, լույս երկուշաբթի և այլն- կիրակի, երկուշաբթի և այլ օրվա նախորդ գիշեր
  12. լույս ու ճաշ անել - օգնություն հասցնել, դարման տանել
  13. լույս պահել - մինչ լույսը հսկել, արթուն մնալ
  14. լույս պսակ - առաջին ամուսնություն
  15. լույս սփռել մի բանի վրա - պարզել, պարզաբանել, հասկանալի դարձնել
  16. լույս ցերեկով - օրը ցերեկով, լույս ժամանակ
  17. լույսը բացվել՝ ընկնել՝ ճեղքվել - լուսանալ
  18. լույսն ու մութը չբաժանված - արշալույսը բացվելուց քիչ առաջ
  19. լույսը պատերովը տալ
    1. չորս կողմը լուսավորել
    2. շատ գեղեցիկ լինել, գեղեցկությամբ փայլել
  20. լույսի բաժին լինի - բարեմաղթություն ննջեցյալի համար
  21. լույսի կտոր
    1. մարմնով շատ սպիտակ
    2. շատ գեղեցիկ
  22. լույսի պես
    1. մարմնով շատ սպիտակ
    2. շատ գեղեցիկ
  23. լույսե լույս - լուսալուս, երեկոյան լույսից մինչև առավոտյան լույսը, ամբողջ գիշեր
  24. լույսե լույս անել - ամբողջ գիշեր աշխատել