լույս

Վիքիբառարան-ից
արտասանություն

Megaphone.svg ՄՀԱ(key): [lujs]

USA Antelope-Canyon.jpg

Դասական ուղղագրութեամբ՝ լոյս


Վանկեր՝ լույս 

Ստուգաբանություն[խմբագրել]

Բնիկ հնդեվրոպական *leuk՛o- `*leuk՛- «լուսավորել, լուսավոր» արմատից. հմմտ. հին հնդկերեն roká «լույս», հունարեն λευκος «լուսավոր, փայլուն, սպիտակ», լատիներեն lūx «լույս», կիմրերեն llug «փայլ», ռուսերեն луч «ճառագայթ», թոխարերեն luk, խեթերեն luk(k) «լուսավոր»:

Գոյական

  1. որևէ մարմնի արձակած ճառագայթային էներգիան, որ ընկալվում է աչքով և տեսանելի դարձնում շրջապատող աշխարհը ◆ Արեգակի՝ լուսնի՝ խարույկի լույս:
  2. ցերեկվա որևէ պահին հատուկ՝ բնորոշ լուսավորությունը ◆ Կեսօրվա վառ աչքեր խտղտացնող լույսը շշմեցրեց նրան:
  3. լուսաբաց, արևածագ, լուսանալու ժամանակը ◆ Վեր կացեք, արդեն լույս է:
  4. ցերեկ, օրվա լուսավոր ժամանակը ◆ Լույսով աշխատում ես բավական չէ, գիշերն էլ չես քնում:
  5. լույսի աղբյուր, լուսավորության հարմարանք տներում ու փողոցներում ◆ Փողոցի լույսերը վառվեցին:
  6. լուսավորություն, լուսային էներգիա ◆ Լույսի փողը մուծիր ժամանակին:
  7. տեսողական կարողություն, տեսողություն ◆ Աչքի լույսը խավարել է:
  8. լուսավորության թափանցելու տեղը ◆ Լույսի առջև մի կանգնիր, մութ ես անում:
  9. պատկերի մեջ լուսավոր՝ պայծառ տեղ, որը արտացոլվում է պատկերված տարածության որևէ մասի առավել լուսավորությունը
  10. մտքի առաջադիմություն, քաղաքակրթութրուն ◆ Գիտությունը լույս է:
  11. ուսում, գիտություն
  12. այն, ինչ որ պարզ հասկանալի է դարձնում աշխարհը՝ կյանքը ◆ Ճշմարտության լույսով մենք նորանոր հաղթանակների կհասնենք:
  13. գործածվում է որպես ուրախության՝ երջանկության՝ գեղեցկության՝ լավի խորհրդանիշ ◆ Լույս և ազատություն ժողովրդին:

Ածական

  1. լուսավոր
  2. պայծառ ու գեղեցիկ, լուսաշող ու չքնաղ ◆ Ու կտրիճը մնաց մոլոր ու շիվար, աչքերն հանգած լույս երեսին աղջկա: (Ավետիք Իսահակյան)
  3. սպիտակ, ճերմակ, ճերմակափայլ
  4. երջանիկ ◆ Ին՞չ արքա, ին՞չ բան - այդ լույս վայրկյանում: (Եղիշե Չարենց)
  5. լույսով, լույս ժամանակ, ցերեկով
  6. հայեցակետով, որևէ հիմունքով

Հոմանիշներ[խմբագրել]

  1. արևալույս, ճաճանչ, ճառագայթ, շող(ք), նշույլ, ուղփ (հին)
  2. լուսավորություն, էլեկտրականություն, լույս, էլեկտրալուսավորություն, հոսանք (ժղ․)
  3. ջահավառություն,լուսավառություն, ջահալուսություն (հնց․)
  4. պայծառություն, լուսավորություն, լուսափայլություն
  5. հստակություն, ջինջություն, պարզություն, վճիտություն, ռոշնություն (հնց․)
  6. պարզություն, անամպություն, արևոտություն
  7. կայտառություն, զվարթություն, ժրություն, խանդավառություն, կենսախնդություն, առույգություն, վառվռունություն, եռանդունություն
  8. տե՛ս ուրախություն
  9. կրթություն, ուսում, ուսումնառություն
  10. տե՛ս դաստիարակություն
  11. բարեկրթություն, քաղաքակրթություն, կրթանք (հզվդ․)
  12. տե՛ս մարզանք, վարժություն
  13. էլեկտրականություն, էլեկտրաէներգիա, էլեկտրալուսավորություն
  14. տե՛ս ճրագ
  15. ցերեկ, տիվ, այգ, (ժղ․)՝ օր, զօր
  16. լուսաբաց, այգաբաց, այգ, արշալույս, առավայգալույս, լուսայգ, արևածագ, ադամալույս,առավոտ, վաղորդյան,այգալույս, լուսայգ, ծագ, լուսածագ, արևածագ, օրաբաց, լույս, այգալույս, (բնստ․) արևացայտ, արևաժաըթք, լուսայգ, դիմալույս, (ժղ․) ՝ աղոթարան, աղոթալույս, բարիլույս, մեգ, լուսաթաթախ, շաղաթաթախ, ծեգաբաց, (գվռ․)՝ լուսաղոթրան, լուսապեծ, լուսվելուս, ցնցուղ
  17. տե՛ս տեսողություն

Արտահայտություններ[խմբագրել]

  1. լույս ածել - տպագրությամբ հրապարակել
  2. լույս աշխարհ - այս աշխարհը, լույսի թագավորությունը ի հակադրություն խավարի թագավորության
  3. լույս աշխարհ բերել- ստեղծել, առաջացնել, ծնել
  4. լույս աշխարհ հանել - գաղտնիքը, թաքուն բանը հայտնի դարձնել
  5. լույս գցել
    1. ի հայտ բերել, երևան հանել
    2. առաջ բերել, առաջացնել, ծնել
    3. տպագրությամբ հրապարակել
    4. շերամը չորրորդ քնից հետո ընդարձակ տարածության վրա միահար փռված թթենու ոստերու վրա փոխադրել և քոլել
  6. լույս դառնալ - չափազանց գեղեցիկ լինել
  7. լույս ընծայվել
    1. լույս ընծայել
    2. երևան գալ, լույս ընկնել, հայտնվել
  8. լույս ընծայել - տպագրությամբ հրապարակել
  9. լույս ընկնել - երևան գալ, հայտնվել
  10. լույս կաթել - լույս ընկնել, լույսի շող ընկնել
  11. լույս-կիրակի, լույս- երկուշաբթի կամ դեպի լույս- կիրակի, լույս երկուշաբթի և այլն- կիրակի, երկուշաբթի և այլ օրվա նախորդ գիշեր
  12. լույս ու ճաշ անել - օգնություն հասցնել, դարման տանել
  13. լույս պահել - մինչ լույսը հսկել, արթուն մնալ
  14. լույս պսակ - առաջին ամուսնություն
  15. լույս սփռել մի բանի վրա - պարզել, պարզաբանել, հասկանալի դարձնել
  16. լույս ցերեկով - օրը ցերեկով, լույս ժամանակ
  17. լույսը բացվել՝ ընկնել՝ ճեղքվել - լուսանալ
  18. լույսն ու մութը չբաժանված - արշալույսը բացվելուց քիչ առաջ
  19. լույսը պատերովը տալ
    1. չորս կողմը լուսավորել
    2. շատ գեղեցիկ լինել, գեղեցկությամբ փայլել
  20. լույսի բաժին լինի - բարեմաղթություն ննջեցյալի համար
  21. լույսի կտոր
    1. մարմնով շատ սպիտակ
    2. շատ գեղեցիկ
  22. լույսի պես
    1. մարմնով շատ սպիտակ
    2. շատ գեղեցիկ
  23. լույսե լույս - լուսալուս, երեկոյան լույսից մինչև առավոտյան լույսը, ամբողջ գիշեր
  24. լույսե լույս անել - ամբողջ գիշեր աշխատել